Fréttablaðið - 07.12.2005, Qupperneq 41


 
 



    
   


      

   
    


!!" #    "  




$   



 %

&  
'



 
  
 !
 "!# $%%


&
' (
!#) $%%***+  
 








 
 








  
Að morgni þessa dags árið 1941
gerði japanski herinn árás á
flotahöfn og herflugvelli Banda-
ríkjamanna á eyjunni Ohau í
Hawaii-eyjaklasanum, fyrir-
varalaust og án formlegrar
stríðsyfirlýsingar. Þetta varð til
þess að Bandaríkin drógust inn í
síðari heimsstyrjöldina. Við
árásina létust færri en hundrað
Japanar en meira en 2.400
Bandaríkjamenn. Daginn eftir
árásirnar lýsti Roosevelt Banda-
ríkjaforseti yfir stríði á hendur
Japönum.
Á 4. áratug síðustu aldar
stefndu Japanar að því leynt og
ljóst að verða stórveldi við
Kyrrahaf. Þeir hertóku Man-
sjúríuhérað 1931 og réðust inn í
Kína 1937. Í september árið 1940
gengu þeir í bandalag Öxulveld-
anna, Þýskalands og Ítalíu, og í
júlí 1941 lögðu þeir undir sig
frönsku Indó-Kína, þar sem nú
er Víetnam. Bandarísk stjórn-
völd brugðust við með efnahags-
þvingunum gegn Japönum og að
lokum algeru banni við olíusölu
til landsins. Þetta var kornið
sem fyllti mælinn að mati
japönsku stjórnarinnar því Jap-
an var fyrst og fremst sjóveldi
með stóran og öflugan flota. Ef
Japanar ætluðu sér að verða
óumdeilanlegt stórveldi við
Kyrrahaf, þurfti flotinn að hafa
olíu.
Baráttan við Perluhöfn hafði
sögulegar afleiðingar í för með
sér. Áhrifin voru tiltölulega lítil
hernaðarlega séð en urðu til
þess að Bandaríkin drógust
hratt og örugglega inn í síðari
heimsstyrjöldina sem leiddi til
ósigurs öxulveldanna á heims-
vísu. Sigur bandamanna í stríð-
inu og tilkoma Bandaríkjanna
sem leiðandi heimsveldis í kjöl-
farið hefur síðan mótað alþjóða-
pólitík.
Heimild: Wikipedia og
Vísindavefur Háskóla Íslands
S Ö G U H O R N I Ð
Árásin á
Perluhöfn
MARKAÐURINN MIÐVIKUDAGUR 7. DESEMBER 2005 7
Ú T L Ö N D
BANDARÍSKT ÁRÓÐURSPLAKAT
Bandarískur almenningur flykktist að baki
stjórnvalda eftir árásina á Perluhöfn.
KÍNVERJAR KAUPA FLUGVÉLAR Samningur evrópska flugvélaframleiðandans Airbus og
Kína hljóðar upp á tíu milljarða bandaríkjadali.
Áfangasigur Airbus
Kínverjar panta 150 farþegaflugvélar í einu lagi.
Kínverska ríkið lagði á mánudag
fram pöntun á 150 farþegaflug-
vélum af gerðinni A320 frá evr-
ópska flugvélaframleiðandanum
Airbus. Flugfélögin Air China,
China Eastern Airlines, China
Southern Airlines, Sichuan Air-
lines, Shenzhen Airlines og Hain-
an Airlines munu skipta með sér
flugvélunum. Þar að auki gerði
Airbus samning sem gæti orðið
til þess að fyrirtækið opnaði sam-
setningarverksmiðju í Kína. Það
væru tímamót hjá fyrirtækinu en
hingað til hafa slíkar verksmiðj-
ur eingöngu verið starfræktar í
Þýskalandi og Frakklandi.
Þetta eru meira en tvisvar
sinnum fleiri vélar en kínverska
ríkið pantaði frá bandaríska flug-
vélaframleiðandanum Boeing í
síðasta mánuði. Sé miðað við
listaverð hljómaði sá samningur
upp á fjóra milljarða bandaríkja-
dala eða 260 milljarða íslenskra
króna. Samningurinn nú er nærri
10 milljarða bandaríkjadala virði
sem jafngildir um 615 milljörð-
um íslenskra króna. Pöntunin er
sú stærsta sem Airbus hefur
fengið frá því að fyrirtækið fór
inn á Kínamarkað fyrir tveimur
áratugum. Fram að þessu hefur
Boeing átt um sextíu prósent
allra nýrra pantana frá Kína en
Airbus ekki nema um þriðjung.
Þetta er því áfangasigur fyrir
Airbus sem reynir nú að hasla
sér frekari völl í Kína sem vex
hraðast allra flugmarkaða. Að
því stuðlar mikill hagvöxtur í
Kína, auk þess að flugfargjöld
eru nú ódýrari og lög um ferða-
lög Kínverja rýmri en áður. - hhs
Vetrarverslun
vel af stað
Kuldakast var meðal þeirra
þátta sem ýttu undir smásölu á
verslunargötum Bretlands í
nóvember sem var 0,8 pró-
sentustigum meiri en í nóvem-
ber í fyrra. Þetta kemur fram í
mánaðarlegri könnun BRC,
samtökum breskra smásöluað-
ila, sem birt var á vefsíðu
BBC. Þetta var fyrsta sinn síð-
an í mars á þessu ári sem aukn-
ing varð í smásölu miðað við
sama mánuð árið á undan. Nóv-
ember í fyrra var ekki góður
mánuður í breskri smásölu en
hins vegar var salan nú betri
en margir áttu von á. - hhs
Sögulegur
samningur
Sænska fyrirtækið Ericsson hef-
ur gert stærsta þjónustusamning
í sögu fyrirtækisins við breska
fjarskiptafyrirtækið 3 UK.
Samningurinn felur í sér að Er-
icsson mun reka netkerfi 3 UK og
sjá um viðhald þess og útþenslu.
Ericsson horfir til vaxtar í þess-
um geira samhliða hefðbundnu
hlutverki fyrirtækisins að
selja útvarps- og útsend-
ingatækja til þjónustu-
aðila. Meira en þrjú
þúsund starfs-
menn net-
kerfa og
u p p l ý s -
ingatækni
m u n u
flytjast frá
3 UK yfir til Er-
icsson. - hhs
06_07_Markadur lesið 6.12.2005 14:02 Page 3