Tíminn - 11.09.1977, Blaðsíða 2

Tíminn - 11.09.1977, Blaðsíða 2
Sunnudagur 11. september 1977 Fórnarlömb í umferðinni Hnignun turnuglustofnsins Eftir E. Jane Ratcliffe I nokkur ár hef ég hjilkraö turnuglum, sem hía fundizt særðar á hraöbrautum og sveitavegum. Annað hvort hef ég fengið þessa fugla i hendur eða hinn framúrskarandi dýra- læknir, Brían Coles, sem hefur að jafnaði röntgen-myndað þa fyrir meðferðina. Brotin bein hafa annað hvort verið spelkuð eða negld, og siðan hefur fuglunum verið komið i mina umsjá. t kjölfariö fylgja frekari röntgen-myndanir og fylgzt er nákvæmlega með batanum þar til turnuglan er heil heilsu. Eftir að uglurnar hafa æft sig nægilega i stóru fuglabúri og eftir aðrar nauðsynlegar undir- búningaðgerðir er þeim sleppt með góðum árangri. Ef það reynist ómögulegt að skila þeim aftur til sinna upprunalegu svæða, eru þær i staðinn settar i velvalda hlöðu i landi sam- vinnubænda. Ein mjög athyglisverö niður- 1975 var fyrsta ár þeirra sam- an. Þau pöruðu sig og hún verpti þrem eggjum og ól ungana þrjá upp með góðum árangri. Er ungarnir þrir höfðu náö nægi- legum aldri voru þeir paraöir. Eftir að þeir höfðu verið merkt- ir var þessum hjónum valinn góður staður fyrir turnuglur, eins langt i burtu frá vegum og mögulegt var. Arið 1976 gerðu foreldrar þeirra enn betur og ólu upp fjóra unga. Einu af pörunum frá 1975 var komið fyr- ir i hlöðu, sem er komin i eyði I norðaustur Kúmbriu, og þar ólu þau upp fjóra unga þrátt fyrir mjög þurrt sumar. Viö athugun á fæðu unganna kom i ljós, aö þeir höfðu aðallega verið nærðir á snjáldurmúsum, en sjaldnar á hagamúsum með stuttan hala. Undanfarin ár hafði svæðið kringum hlöðuna verið krökkt af hagamúsum, en þeim fækk- aði til muna i purrkunum. Það varð til þess að foreldrarnir fóru Unginn æfir flug og veiðar I fuglabúrinu. Röntgenmynd af kvenuglunni særðu. Þar sést ab hún er brotin á hægra axlarbeini. Hér sjást foreldrarnir, sem særbust illa á hrabbrautum Englands, ásamt uiigunum fjorum frá þvi í fyrra. staða, sem ég hef komizt að við athuganir á slysunum er sú,ab I nieira en tvisvar sinnum fleiri tilfellum vængbrota eða vængja sem hafa gengið úr liði, hefur verið um hægri vænginn að ræða. Það er mín skoðun að það sé vegna hins lága, og hæga flugs er þær fara frá einni vega- brúninni yfir á aðra i leit að hagamúsum. Er þær fara yfir yztu akreinina, eru þær aðeins þrjú til fimm fet frá jörðu og verða því fyrir bilum og brjóta á sér hægri vænginn. En þegar þær eru komnar yfir innstu ak- reinina, hafa þær náð það mik- illi hæð, að þær eru yfir öllum bílum, þó að þær geti oröiö fyrir mjög háum bilum. Þær setjast á lágu varnargirðingarnar á um- ferðaeyjunum og leita sér fæöis grasinu. Þegar bifreiðar aka nærri þeim eru þær oftast of seinar aö hefja sig til flugs. Fyrir þrem árum var komiö með mjög særða kvenuglu til Hr. Coles i meðferð. Röntgen- myndin sýndi brest i neðrí brún hægri axlarbeins. Brotið var neglt og sex vikum siðar var naglinn fjarlægður úr uglunni, en hún var þá komin i hjukrunarbúr mitt. Þessi væng- ur varð albata, en sprunga i vinstri vængnum varð aldrei góð. En af þvi að hún var að öðru leyti við beztu heilsu og fal- legasta turnugla, var henni haldið, til að hún yki kyn sitt. Henni tii samlætis átti aö vera særöur karlfugl. að leita lengra til að afla sér og ungum sinum fæðu. Þessu var ekki veitt nein sérstök athygli á þessum tima, þar eö þetta telst eðlilegt i enda eldisins. En 4. nóvember i fyrra, þrem mánuðum eftir að kvenfuglinn hafði sézt á eldisstöðvum sín- um, fannst hún f tiu milna fjar- lægð nálægt Killington kross- götunum. Það kom i ljós, að hún var ein af minum fuglum og við skoðun og röntgenmyndatöku sást mikiö brot neðarlega á axlarbeininu, nálægt olnboga- liðnum sem farið hafði úr liði. Nákvæmlega 12 mánuðum eftir að ég haföi sleppt henni var hún komin aftur i mina umsjá, en á þeim tima hafði hún ungað ut og alið upp f jóra unga, haldið við f jölskyldu sinni, og lent svo I árekstri við eitt af drápstækjum mannsins, bilinn. En með sér- fræðilegri meöferð og hjúkrun vonum við að hún muni geta flogið á ný. Hún hlýtur aö hafa flogið langar vegalengdir frá hlöð- unni, yfir f jöll og dali, þangað til hún komst að hraðbrautinni, sem hún var að fljúga meðfram til að leita fæðu. Nokkurn spöl frá staðnum þar sem hvin fannst var ónnur turnugla, en sú var dauð. Nokkrum vikum fyrir þennan fund fundust fimm dauöar turn- uglur á þessu sama svæði. Það er enginn vafi á bví að bær hafa Árið 1976 reyndist turn- uglum erfitt á Bretlandi. I tíu ár þar á undan hafði f jöldi þeirra staðiðí stað, en þar áður haf ði þeim f ækkað vegna DDT og annarrar óhollustu. Aðalorsökin var þó skortur á hentugum steinhlöðum til hreiður- gerðar. En síðastliðið ár, skrælnaði grasið í löngu og heitusumrinu. Þaðhafði þá af leiðingu að hagamúsura sem eru aðalfæða turnugl- anna/ fækkaði til muna. Uglurnar neyddust til að afla sér fæðu á f jarlægum stöðum þar á meðal með- fram hraðbrautum og veg- um. Af þvi leiddi að uglurrv ar lentu i hörmulega mörg- um umferðaslysum. Kvenuglan, sem lent hafði I slysinu, ungabi þessum þrem ungura út árið 1975. Slbar voru þeir parabir og skömmu seinna var þeim sleppt. Einni kvenuglunni var slban komib fyrir, ásamt maka sfnum.íafskekktri steinhlöbu. Þaról húnþrjá unga ifyrra. komið að þessari hraðbraut til aðleita hagamiisa, þar sem þær hafa ekki fundið þessar haga- mýs nærri hreiðrunum, og þvi leitað á aðrar slóðir, þrjár til fjórar milur i burtu. Þessi si- endurteknu slys hefðu getað oröið til þess að útrýma turn- uglunum á þessu svæði. Tveim árum áður voru taldar 8 auðar turnuglur á 12 vikum á litlu svæði meðfram M6 hraðbraut- inni norður af Pernith. Fjöldi dauösfalla meðal turn- ugla á svo stuttum vegarkafla er vægast sagt hörmuleg. Sama má einnig segja um þær tölur af t nóvember fannst ungamamman á M6 hrabbrautinni. Hún var illa brotineftir ab hafa lent fyrirbll. dauöum fuglum sem fundizt hafa á sveitavegum I Kúmbríu þar sem umferð er fremur Htil. Ef fjöldi dauðra turnugla er eitthvað svipaður á öörum veg- um landsins, þá er það voðinn einn sem biður turnuglustofns- ins. Þó svo uglurnar byggi sér hreiður viðs vegar um landið, er fjöldi þeirra mjög takmarkaöur og þurfa þær þvi alla þá umönn- un og athygli sem möguleg er. Að siðustu hvetur höfundur greinarinnar bændur til að hafa aflögu óræktað land og aðstöðu til hreiðurgerðar I hlöðunum. Eins og segir I kafla bókarinnar „Uglur heimsins" eftir Ian Prestt og Reginald Wagstaffe, hafa bændur i Evrópu álitið turnuglur mikilvæga banda- menn, vegna þess að þær lifa á músum og rottum. Þeir hafa margir búið til sérstakar hurðir á hlööur sinar til að hvetja þessa fugla til að byggja hreiður i hlöðum sinum. Siðast en ekki sizt ættum við að huga vandlega að þvl hve hratt sveitin er að hverfa undir vegi eða aðrar byggingar, Við ættum að hvetja umhverfisráð til að bera meiri umhyggju fyrir náttúrulegu umhverfi og sýna verndun þess meiri áhuga. Á þessu náttúrulega umhverfi byggir maðurinn og allt dýralif tilveru sina. GV (þýtt)

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.