Tíminn - 11.09.1977, Blaðsíða 19

Tíminn - 11.09.1977, Blaðsíða 19
Sunnudagur 11. september 1977 19 Otgefandi Framsóknarfiokkurinn. Framkvæmdastjóri: Kristinn Finnbogason. Ritstjörar: Þdrarinn Þórarinsson (ábm.) og Jón Helgason. Ritstjórn- arfulltrúi: JónSigurosson. Auglýsingastjóri: Steingrímur Gislason. Ritstjórnarskrifstofur, framkvæmdastjdrn og auglýsingar Siðumúla 15. Simi 86300. Vero í lausasölu kr. 70.00. Askriftargjald kr. 1.300 á mánuöi. Blaoaprenth.f. Hj alteyri og Vísir Oft leikur það á tyeim tungum, hvort taka á um- ræður Vísis um þjóðmál alvarlega. Fjarstæður blaðsins eru oft og einatt með ólikindum. Sú er raunin nú þegar leiðarahöfundur Visis ræðir um Hjalteyri og það sem hefir verið og er nú að gerast þar. öllu er öfugt snúið og efnt til skyndiupphlaups og árása á samvinnuhreyfinguna. Þetta gefur tilefni til að rifja upp nokkur atriði frá liðnum tim- um. Á Hjalteyri var á sinum tima allmyndarleg atvinnustarfsemi. Forystan var i höndum einka- fyrirtækis, sem hafði aðalstöðvar sinar i Reykjavik, en hafði auk þess komið sér fyrir á npkkrum stöðum úti á landi, þar sem það taldi aðstöðu góða. Starf- semin þar var einkum tengd sildarvinnslu, en i Reykjavik voru ýmsir aðrir þættir meginuppistað- an! Þegar sildin hvarf lamaðist atvinnulif það sem henni var tengt. Hjalteyri varð fyrir áfalli. Það sama gilti um mörg önnur þorp og byggðarlög fyrir vestan — norðan — og austan. 1 kjölfarið fylgdu erfiðir timar, en smátt og smátt hófst viðast hvar varnar- og uppbyggingarbarátta, sem ennþá stend- ur yfir. Viða eru það samtök einstaklinga, sveitar- félög og kaupfélög, sem eru hinn nýi leiðandi kraft- ur atvinnulifsins. Umtalsverður árangur þessarar baráttu blasir nú við. Atvinnuleysi er horfið. Fólk er hætt að flytja i hópum til Reykjavikur og i stað þess vilja margir gjarna lifa og starfa i þeim byggðar- lögum, sem áður áttu i vök að verjast en eru nú á uppleið" A þessu eru þó ýmsar undantekningar. Hjalteyri er glöggt dæmi um það. Staðurinn hefur sofið Þyrnirósarsvefni og algjör kyrrstaða eða hrörnun sett mark sitt á hann. Forystan brást. Of lengi var beðið eftir þvi, að einkafyrirtækið, sem rikjum réði, sýndi lifsmark - og segja má einnig, að of lengi hafi Landsbanki Islands dregið að hafa af- skipti af málum Hjalteyrar. Þannig er ljóst, að einkarekstursformið og forystan bilaði þegar sizt skyldi. Nú þarf hins vegar að hef ja nýja sókn til hagsbóta fyrir þetta litla byggðarlag. Fólkið þar vill að sveitarfélagið eignist sjálft land og mannvirki, sem enn standa uppi á Hjalteyri. Eðlilegt sýnist, að Landsbankinn láti það það sjónarmið ráða miklu við afgreiðslu sina á málefnum Hjalteyringa. Það er óþarfi að fara að prófa leið einkareksturs þar öðru sinni og það einmitt þegar ibúarnir sjálfir vilja að farnar séu aðrar leiðir. Þegar hreppsnefnd sveitarfélagsins óskar eftir þvi, að Kaupfélag Eyfirðinga kanni á hvern hátt það geti liðsinnt Hjalteyringum við eðlilegt og nauðsynlegt uppbyggingarstarf, lætur Visir það heita að kaupfélagsvaldið sé ,að kaupa mannslif fyrir litið.' Blaðið er angrað yfir þvi, að settar eru fram hugmyndir un útgerð, fiskvinnslu og iðnað.' Slik er blinda heildsalablaðsins. Atvinnuleysi og kyrrstaða er að þess dómi betra hlutskipti litlu byggðarlagi en ósk fólksins um stuðning frá nágrönnum, sem hafa með samstillingu og i sam- vinnu lyft mörgum Grettistökum. Þegar nú Hjalteyringar óska eftir þvi, að þeim sé veitt lið, eiga þeir að geta treyst þvi, að þeir mæti velvilja og skilningi. Viðbrögð stjórnar KEA við málaleitan Hjalteyringa um stuðning er i þeim anda. Vonandi fetar Landsbanki Islands og aðrir aðilar, sem til verða kvaddir i sömu slóð. Það er ástæðulaust að láta óvildar-og öfundarskrif Visis um samvinnuhreyfinguna trufla eðlilega lausn þess vandamáls, sem Hjalteyringar eru nú að glima við og sem má að verulegu leyti rekja til fallvaltleika stefnu einkarekstursmanna. Þ.Þ. ERLENT YFIRLIT Tekst Callagan að halda velli? Sitthvað bendir nú í þá átt MARGARET THATCHER, formaöur brezka Ihaldsflokks ins, er nú stödd i Bandarikjun- um og hyggst ræöa þar viö ýmsa forustumenn m.a. Cart- erforseta. Hún sagöi við upp- haf f ararinnar, aö hún færi til Bandarikjanna sem næsti f or- sætisráöherra Bretlands, þvi aö hún vildi hafa kynnzt sem bezt mönnum og málefnum þar vestra áöur en hiin tæki viö stjdrnartaumunum i Bret- landi, en þaö væri ekki langt undan. Hun heföi þvl ákveðið að ljúka þessari kynningar- ferö sem fyrst. Þótt skoðanakannanir og undangengnar aukakosningar bendi enn til þess, að Ihalds- flokkurinn muni vinna mikinn sigur I næstu almennu þing- kosningum, eru sumir frétta- skyrendur þó farnir að efast um það. Margt bendir til, aö hin pólitlska vindátt I Bret- landi sé að breytast. Slikt hef- ur gerzt oft áður skyndilega I Bretlandi. Kjörtimabilinu lýk- ur ekki fyrr en haustið 1979, og þvi getur stjorn Callaghans setið f næstum tvö ár, ef henni sýnist svo. Samkvæmt venju mun hún þó ganga til kosninga fyrr, eða haustið 1978 eða vor- ið 1979. En á þeim tima getur margt breytzt og ýmislegt, sem mi er að gerast bendir frekar i þá átt, að þrdunin verði rlkisstjórninni og Verka- mannaflokknum hagstæö. Það er þvi ekki eins vlst ogMarga- ret Tathcher vill vera láta, að hún verði næsti forsætisráð- herra Bretlands. BREZKT efnahagsllf hefur sýnt ýmis batamerki að undanförnu. Þannig hefur verulega dregið úr verðbólg- unni og horfur eru taldar á, að það geti haldizt áfram. Sam- vinna rlkisstjórnarinnar við verkalýðssamtökin um að halda kaupgjaldinu niðri, er þvifarinað beraárangur, þótt um skeið leiddi þetta til veru- legrarkjaraskerðingar, þviað kaupgjaldiö hækkaði meira en verðlagið. Margir trúa þvi, aö þetta hefði ekki tekizt, ef Ihaldsflokkurinn hefði farið með völd undanfarin ár. Hitt er ekki slður mikilsvert, að trúin á efnahagslífiö virðist farin að aukast. Verðbréf i at- vinnufyrirtækjum hafa hækk- að verulega að undanförnu og jafnframtundirbúa þau meiri fjárfestingar en áður en þaö ættiaðörva athafnalifiö. Enn Callaghan hefur þó ekki tekizt að draga úr atvinnuleysinu, heldur hef- ur það fremur aukizt. Astæðan er m.a. sú, að aukin hagræð- ing hjá f yrirtækjum veldur þvl oft að starfsmönnum er fækk- að. Þá hefur viðskiptahallinn minnkað, en meiri vonir eru þó bundnar við þaö, að hann minnki meira og helzt hverfi alveg á næstu misserum. Meginorsök þess, er að ollu- vinnslan á Noröursjónum hef- ur hafizt fyrr og aukizt hraðar en áætlað hafði verið. Brátt munu Bretar ekki þurfa að eyða neinum erlendum gjald- eyri til oliukaupa og breytir þáð stórlega efnahagslegri stöðu þeira. M.a. eykur þetta trú á efnahagslega afkomu þeirra. Það þykir nokkurt dæmi um þetta, að siðustu mánuðina hefur erlent fjár- magn streymt til Bretlands I sivaxandi mæli og jafnvel I striðari straumum en sumir Bretar kæra sig um, því að þetta getur leitttil hækkunar á sterlingspundinu, en það væri óhagstættýmsum greinum út- f lut ningsf ramleiðslunn ar. Healey ÞAÐ styrkir áreiðanlega stöðu stjórnarinnar að Callaghan fékk fullan stuðning við launa- málastefnu sina á nýloknu þingi brezku verkalýössam- takanna. Þar var samþykkt með verulegum meirihluta að styðja þá fyrirætlun rikis- stjórnarinnar, að laun hækk- uðu ekki meira en 10% næstu 12 mánuöina. Ýmsir draga þá ályktun af þessu tlmatak- marki að stjórnin ætli sér að fara meö völd a.m.k. 12 næstu mánuðina, en að sjálfsögðu getur hún efnt til kosninga fyrr, ef hún álítur þaö hag- stætt. Callaghan flutti ræöu á þingi verkalýössamtakanna, sem var yfirleitt vel tekið, enda er hann laginn ræðumað- ur. Þegar hann mælti með þvi að þingið veitti launastefnu rikisstjórnarinnar stuöning sinn, var gripið fram I fyrir honum I háðstdni af einum andstæöinga hans og sagt: Vitanlega færö þú þetta sam- þykkt. Hann svaraði þvl dð- ara: Það væri verra fyrir ykk- ; ur en mig, ef þið geröuð það ekki. Sliktilsvör kunna Bretar vel að meta. Yfirleitt virðist Callaghan hafa unnið sér það álit siðan hann varð forsætis- ráðherra, að hann sé seigur og laginn og fastur fyrir. Þetta eru eiginleikar, sem Bretar vilja að stjórnmálamenn hafi til að bera. Næst Callaghan kemur nií sennilega Denis Healey fjár- málaráðherra, hvað álit snertir. Hann beitir sér mi fyr- ir ýmsum aögerðum, sem benda til batnandi efnahagsd- stands. Vextir á útlánum hafa nýlega veriö stórlækkaðir. Tollur á te hefur verið lækkað- ur, en te er mikið notað i Bret- landi. A þingi i haust er svo búizt viö skattalækkunum. Til þess, að rikisstjórnin geti setið áfram, þarf hún á stuðn- ingi Frjálslynda flokksins að halda. Vafalitið þykir, að hún fái hann,þar sem óhagstætt væri fyrir flokkinn að fá kosn- ingar nú, en staða hans gæti breytzt ef efnahagsástandið héldi áfram að batna og hann gæti sýnt fram á, að hann ætti sinn þátt i þvi. þ Þ

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.