Morgunblaðið - 26.02.2007, Blaðsíða 12

12 MÁNUDAGUR 26. FEBRÚAR 2007 MORGUNBLAÐIÐ
ÚR VERINU
GÓÐ HEILSA GULLI BETRI
STERK
STEINEFNABLANDA
FRÁ
www.nowfoods.com
APÓTEK OG HEILSUBÚÐIR
H
á
g
æ
ð
a
fr
a
m
le
ið
sl
a
A
ll
ta
f
ó
d
ýr
ir
NNFA QUALITY
FULL SPECTRUM MINERALS
HB Grandi er búinn að tryggja það að upphafs-
kvóti á loðnu á næstu vetrarvertíð verði ekki
minni en 200.000 tonn. Og leiðin til þess virðist
bæði einföld og sjálfsögð, þegar málið er grannt
skoðað. Þegar félagið kynnti góðum hópi gesta
starfsemi sína á Vopnafirði í síðustu viku, færði
Einar Víglundsson, vinnslustjóri HB Granda á
staðnum, Jóhanni Sigurjónssyni, forstjóra Haf-
rannsóknastofnunarinnar, dálítinn pakka af
loðnuhrognum, sem verið var að vinna á staðn-
um. Gjöfinni fylgdi það skilyrði að upphafskvót-
inn næst yrði eins og áður sagði. Þetta er nátt-
úrlega tær snilld. Hverjum er betur treystandi
fyrir loðnuhrognunum en forstjóra Hafró. Nú er
þetta allt undir honum komið og ekki vafi á því að
hann gerir sér mat úr hrognunum. Hann er
greinilega kominn með góðan efnivið í sterkan
loðnuárgang, en reyndar verður að bíða lengur
en fram á næstu vetrarvertíð til að hrognin í vet-
ur beri þann ávöxt að þau verði að fullþroska
veiðanlegri loðnu. Nú er það spurningin hvort
ekki eigi að fara sömu leið með þorskhrognin. Að
afhenda forstjóra Hafró þau til umönnunar.
Hvernig skyldi hann annars sjá um klakið?
Annars eru loðnuhrognin einstakt lostæti og
eru Japanar sérlega sólgnir í vel þroskuð hrogn.
Í þvísa landi eru þau etin á ýmsan hátt, en bezt
þykja þau einfaldlega hrá, nánast eins og þau
koma úr hrygnunni. Þannig eiga þau líka að virka
bezt, en Japanar munu telja hrognaátið auka
styrk sinn við heimaleikfimina. Bryggjuspjallari
selur þau sannindi ekki dýrar en hann keypti
þau. Hann hefur margoft fengið sér loðnuhrogn
án þess að hafa orðið var við viðurkenningu fyrir
bætta frammistöðu. Kannski að hann fari að
reyna eitthvað annað, en reyndar hefur hann
ekki fengið neinar kvartanir heldur. Kannski er
það fremur hugarfarið en mataræðið sem ræður
úrslitum í þessum efnum. En engu að síður er
það ljóst að neyzla sjávarfangs er einstaklega
holl og ekki spilla bragðgæðin. En kannski er
þetta eins og drekka koníak við kvefi. Það er gott
meðan á því stendur.
Sögur af sjónum
Það var þegar siglingar með fisk tíðkuðust á
fyrri árum, áður en byrjað var að senda fiskinn
út í gámum. Á ónefndum bát var kokkurinn
óvirkur alkóhólisti, en gerðist svo afar virkur í
hinni erlendu höfn og bráði lítið sem ekkert af
honum á heimleiðinni. Lítið var um matreiðslu
öðruvísi en í fljótandi formi þar til áhöfnin rak
hnefann í borðið og heimtaði mat sinn og engar
refjar. Og viti menn, kokksi bar á borð einhvers
konar kássu, sem nægði að minnsta kosti til að
seðja sárasta hungrið en uppruninn var óviss.
Kássan var á borðum alla heimsiglinguna. Þegar
komið var á ytri höfnina í Reykjavík og menn
voru farnir að græja sig fyrir tollskoðun, kom
skipstjórinn snarbrjálaður niður í messa og
spurði hvað hefði orðið af öllum hundamatnum
sínum.
Hrognin styrkja heimaleikfimina
»Hverjum er betur treystandifyrir loðnuhrognunum en for-
stjóra Hafró?
BRYGGJUSPJALL
Hjörtur Gíslason
hjgi@mbl.is
Eftir Hjört Gíslason
hjgi@mbl.is
„VIÐ erum aldeilis ekki að tjalda hér
til einnar nætur. Þetta er fjárfesting
sem þarf tíma til að borga sig og við
treystum því að rekstrarumhverfi
okkar sé þó það stöðugt að það muni
ná að standa undir svona fjárfest-
ingu, sem er hátt í einn milljarð
króna gróflega reiknað. Það er ljóst
að menn geta ekki farið út í svo mikl-
ar fjárfestingar án þess að búa við
einhvern stöðugleika, bæði í hinu
lagalega umhverfi og rekstrarum-
hverfinu. Menn þurfa ákveðið næði
til að láta fjárfestinguna borga sig
upp. Án þessa stöðugleika væri fyr-
irtæki eins og HB Grandi ekki að
fara út í fjárfestingar eins og þessa á
Vopnafirði,“ segir Eggert Benedikt
Guðmundsson, forstjóri HB Granda.
Ný frystigeymsla tekin í notkun
HB Grandi hefur tekið í notkun
nýja frystigeymslu á Vopnafirði.
Hún er síðasti hlekkurinn í mikilli
uppbyggingu sem hófst árið 2005
þegar settar voru þar upp flökunar-
línur fyrir síld. Í vetur hefur uppsjáv-
arfrystingin síðan verið endurbætt
verulega. Frystigetan hefur verið
þrefölduð og sjálfvirkni verið aukin.
Þá var í vetur reist löndunar- og vigt-
arhús, sem bætir alla meðhöndlun
afla við löndun til bræðslu. Loks hef-
ur nú verið lokið við gerð nýrrar
5.000 tonna frystigeymslu, sem þre-
faldar það frystirými sem fyrir var.
Við erum hvergi smeyk
En eru menn ekkert smeykir við
svona mikla fjárfestingu sem byggist
að miklu leyti á hinni hvikulu loðnu?
„Við erum hvergi smeyk. Við horf-
um til næstu loðnuvertíða með mikilli
bjartsýni og vonum að þær verði
mun betri en vertíð þessa árs og síð-
asta árs. Um það höfum við meðal
annars það til marks að menn hafa
séð til þeirra kynslóða loðnunnar
sem eiga að bera uppi veiðina á
næstu tveimur árum. Þessi kynslóð,
sem verið er að veiða núna, fannst
hins vegar aldrei fyrr en hún birtist
allt í einu þar sem hún átti að vera, að
vísu í minna magni en menn höfðu
vonast til.
Menn hafa því nokkrar vísbend-
ingar um það að næstu vertíðir geti
orðið betri og svo til lengri tíma litið
treystum við því að loðnuvertíðir
verði eitthvað svipaðar því sem þær
hafa verið þegar allt hefur verið með
eðlilegum hætti. Svo höfum við síld-
ina að auki. Við erum hér með öfluga
vinnslu og flökun á síld. Þessi bætta
vinnsla í frystingunni mun auðvitað
nýtast í vinnslu síldarafurða líka,“
segir Eggert.
Gott að vinna með
Vopnfirðingum
Hvernig hefur samstarfið við
Vopnfirðinga verið?
„Það er ljómandi gott að vinna
með Vopnfirðingum. Þeir hafa staðið
sig með miklum ágætum í þessari
uppbyggingu. Þeir eru innblásið
kjarnorkufólk, sem gengur hraust-
lega til verka. Þeir hafa unnið af
miklum krafti við að koma þessum
mannvirkjum hér upp og vinna svo
vel úr þeim eftir að þau eru komin
upp. Samstarfið við heimamenn hef-
ur að öllu leyti gengið mjög vel, jafn-
vel þegar dregur fyrir sólu tíma-
bundið af einhverjum ástæðum. Þá
setjumst við niður og ræðum þau
mál, eins og vera ber í slíkum sam-
skiptum.“
HB Grandi bauð stórum hópi
fólks, viðskiptavinum og fulltrúum
félaga og stofnana, að skoða vinnsl-
una og aðstöðuna á Vopnafirði í síð-
ustu viku.
„Það var gaman að heyra umsagn-
ir fólks, sem kom til Vopnafjarðar,
meðal annars viðskiptavina okkar.
Þeir hafa lokið miklu lofsorði á
vinnsluna hér og finnst hún vera með
því besta sem þeir hafa séð. Við erum
því viss um að vel hafi tekist til,“ seg-
ir Eggert Benedikt Guðmundsson.
Hér er ekki tjaldað
til einnar nætur
Morgunblaðið/Hjörtur Gíslason
Höfnin Faxi RE landar á Vopnafirði. Hafnaraðstaðan hefur verið mikið
bætt og meira stendur til. Uppbyggingin á Vopnafirði hefur verið mikil.
Samvinna Eggert Benedikt Guð-
mundsson er ánægður með sam-
starfið við Vopnfirðinga. Hér flytur
hann þeim þakkir í nýju frysti-
geymslunni.
Í HNOTSKURN
»Nú hefur verið lokið við gerðnýrrar 5.000 tonna frysti-
geymslu, sem þrefaldar það
frystirými sem fyrir var.
»Við horfum til næstu loðnu-vertíða með mikilli bjartsýni
og vonum að þær verði mun betri
en vertíð þessa árs og síðasta
árs.
»Við erum hér með öflugavinnslu og flökun á síld. Þessi
bætta vinnsla í frystingunni mun
auðvitað nýtast í vinnslu síld-
arafurða líka.
MATÍS (Matvælarannsóknir Ís-
lands) er í samvinnu við samstarfs-
aðila sína að hanna búnað sem gerir
fyrirtækjum í fiskeldi mögulegt að
segja til um hvort þorskur verði kyn-
þroska og hrygnir að vori. Búnaður-
inn er hluti af verkefni sem felst í því
að rannsaka hvernig hægt er að
koma í veg fyrir kynþroska hjá
þorski í eldi. Mikilvægi þessa felst
einkum í því að þegar þorskur í eldi
verður kynþroska þá lengist eldis-
tími til muna. Búnaðurinn getur því
einfaldað umsjón með eldisfiski og
stuðlað að hagræðingu í þorskeldi.
Búnaðurinn, sem er í raun nokkurs
konar óléttupróf, getur greint með
verulegri nákvæmni minnstu breyt-
ingar í kynhormónum fisksins.
Helstu kostir óléttuprófsins eru
þeir að fyrirtæki í fiskeldi geta fylgst
náið með þróun fiska í ákveðnum
eldiseiningum. Þá er hægt að nota
prófið til þess að flokka fisk eftir
kyni en slíkt getur verið mikilvægt
m.a. í kynbótastarfi.
Matís stýrir alþjóðlegu
samstarfsverkefni
Hönnun á „óléttubúnaðinum“ er
hluti af Evrópuverkefninu Codlight-
Tech, sem er samstarfsverkefni
Matís, Hraðfrystihússins Gunnvarar
í Hnífsdal, Háafells á Ísafirði og
VAKA-DNG á Íslandi, Háskólanum
í Stirling og Johnsons Seafarms í
Skotlandi og á Hjaltlandseyjum,
Hafrannsóknastofnuninni í Bergen
og Fjord Marin í Noregi ásamt
Landbúnaðarháskólanum í Uppsala
í Svíþjóð. Verkefnið, sem stýrt er af
vísindamönnum hjá Matís ohf., felst í
því að rannsaka hvaða leiðir eru fær-
ar til þess að tryggja að eldisfiskur
nái sláturstærð á sem skemmstum
tíma.
Í verkefninu eru notuð sérhönnuð
ljós fyrir sjókvíaeldi sem koma í veg
fyrir að þorskurinn upplifi skamm-
degið, en þegar sumri fer að halla og
sól lækkar á lofti fer þorskurinn að
þroska með sér kynkirtla. Hann
verður svo kynþroska að vori og
hrygnir frá febrúar til maí.
„Eldisþorskur verður yfirleitt
kynþroska tveimur til fjórum árum
fyrr en villtur þorskur þar sem eld-
isþorskur vex hraðar vegna aðgengis
að fóðri og betri lífsskilyrða almennt.
Hins vegar hefur kynþroski eldis-
þorsks hamlandi áhrif á vöxt og eld-
istími lengist því til muna. Kyn-
þroskinn veldur stöðnun í vöðvavexti
því fiskurinn notar alla orku í að
þroska kynkirtla,“ segir dr. Þorleif-
ur Ágústsson verkefnastjóri hjá
Matís. „Þess vegna er óléttupróf-
sbúnaðurinn mikilvægur til þess að
segja til um breytingar í kynhorm-
ónum fisks og auðveldar skipulagn-
ingu á eldi fram í tímann,“ segir Þor-
leifur.
Fiskeldi Þorleifur Ágústsson segir óléttuprófsbúnaðinn mikilvægan.
„Óléttupróf“
fyrir eldisþorsk
Í HNOTSKURN
»Helstu kostir óléttuprófsinseru þeir að fyrirtæki í fisk-
eldi geta fylgst náið með þróun
fiska í ákveðnum eldiseiningum.
»Eldisþorskur verður yfirleittkynþroska tveimur til fjórum
árum fyrr en villtur þorskur.
»Mikilvægi þessa felst einkumí því að þegar þorskur í eldi
verður kynþroska þá lengist eld-
istími til muna.