Morgunblaðið - 21.09.2008, Síða 10

10 SUNNUDAGUR 21. SEPTEMBER 2008 MORGUNBLAÐIÐ
Ríkislögreglustjóri
Vararíkislögreglustjóri/
lögreglustjórar/ skólastj.
Lögr.skólans
Varalögreglustj. í RVK/
staðg. lögreglustjóra
Yfirlögregluþjónn
Aðstoðaryfir-
lögregluþjónn
Aðalvarðstjóri/
lögreglufulltrúi
Varðstjóri/rannsóknar-
lögreglumaður
Lögreglumaður
2
0
0
1
1
Samt.
8
4
8
1
1
1
1
Samt.
24
12
4
1
0
1
1
Samt.
13
6
4
2
0
1
1
Samt.
16
8
3
1
0
1
1
Samt.
11
5
4
0
0
1
1
Samt.
10
4
12
3
1
1
1
Samt.
35
17
4
0
0
1
1
Samt.
10
4
3
0
0
1
1
Samt.
8
3
144
34
11
4
2
Samt.
301
105
3
1
0
1
1
Samt.
8
2
3
1
0
1
1
Samt.
10
4
28
15
6
2
1
Samt.
76
24
2
1
0
1
1
Samt.
11
6
6
3
1
1
1
Samt.
39
10
Vestfirðir
Snæfellsnes
Suðurnes
Borgarn.
Akranes
Höfuðborgarsvæðið
Selfoss
Hvolsvöllur
Vestmannaeyjar
Blönduós
Sauðárkrókur
Akureyri
Húsavík
Seyðisfjörður
Eskifjörður
Lögregluskólinn
0
7
0
2
0
Samt.
9
0
18
35
11
2
1
Samt.
91
23
Ríkislögreglustjóri
Fjöldi starfandi
lögreglumanna á Íslandi
Afleysingamenn, héraðslögreglumenn (ómenntaðir) og lögreglunemar eru ekki taldir með.
1
1
FRÉTTASKÝRING
Eftir Pétur Blöndal
pebl@mbl.is
G
rundvallarskipulag lög-
gæslu á Íslandi er til
endurskoðunar. Í minn-
isblaði Björns Bjarna-
sonar dómsmálaráð-
herra eru viðraðar hugmyndir um
fækkun lögregluumdæma úr fimmtán
í sex og um að kljúfa lögreglustjóra
frá sýslumönnum.
„Ég tel þetta til bóta,“ segir Ólafur
Helgi Kjartansson lögreglustjóri á
Selfossi. „Stærri umdæmi greiða fyrir
fækkun yfirmanna og gera fleiri lög-
reglumönnum kleift að stunda hrein-
ræktuð lögreglustörf. Sveigjanleiki
verður meiri, verkaskipting skýrari
og einfaldara að ráða óbreytta starfs-
menn í skrifstofustörf.“
Og þeir lögreglustjórar sem rætt
var við virðast á einu máli um að það
sé löngu tímabært að skilja á milli lög-
reglustjóra og sýslumanna. „Sá sem
stýrir löggæslu þarf að geta beitt sér
óskiptur,“ segir Ólafur Helgi. „Um-
hverfið er annað en fyrir tíu árum og
heimurinn harðari. Ekki þarf að líta
lengra en til síðustu viku þegar upp
kom alvarlegt stungumál í Þorláks-
höfn.“
En sumir vilja ganga lengra í upp-
stokkun á skipulagi lögreglunnar.
Samhljómur er með lögreglustjóra
höfuðborgarsvæðisins og ríkislög-
reglustjóra hvað varðar hugmyndir
um að ríkislögreglustjóri eigi að vera
yfir lögreglustjóraembættunum, hafa
fjárveitingavald, annast samræmingu
og markmiðssetningu, og að lög-
reglustjórar eigi að sinna löggæslu-
verkefnum.
Við nánari skoðun kemur þó í ljós
nokkur munur á sýn lögreglustjór-
anna beggja vegna Snorrabrautar.
Haraldur Johannessen telur að lög-
reglan eigi að mynda eina heild undir
ríkislögreglustjóra. Þá nýtist best
kraftar fámennrar lögreglu, sem yrði
samanlagt með um þúsund starfs-
menn, og hann lítur til stofnunar á
borð við Landspítalann sem hlið-
stæðu. Hann telur að lögreglustjórar
eigi að annast löggæslu í hverju um-
dæmi, vera með ákveðið fjármagn til
síns rekstrar og bera ábyrgð gagn-
vart ríkislögreglustjóra.
„Þannig væri hægt að fela
lögreglustjórum ýmis verkefni í um-
boði ríkislögreglustjóra. Þetta myndi
efla löggæsluna og skapa sveigj-
anleika innan lögreglunnar. Ég reifa
þessa hugmynd sem umræðugrund-
völl, ekki algildan sannleika.“
En Stefán Eiríksson, lögreglustjóri
höfuðborgarsvæðisins, leggur skýrari
áherslu á sjálfstæði lögregluembætt-
anna, bæði faglegt og fjárhagslegt, til
að skipuleggja starfsemi sína þannig
að markmiðum ríkislögreglustjóra
verði náð. „Hugmyndir ríkislög-
reglustjóra um eitt lögreglulið í land-
inu eru í mínum huga ekki skyn-
samlegar,“ segir Stefán. „Ég er
sammála því að stjórnun lögregl-
unnar verði einfaldari, en mikilvæg-
ara er að tryggja að í hverjum lands-
hluta verði lögreglustjóri sem ber
ábyrgð á löggæslu og eftirliti í sínu
umdæmi og að hann sé óháður beinu
boðvaldi og miðstýringu frá höf-
uðborgarsvæðinu. Norræna leiðin er
ekki þannig að lögregluumdæmin séu
ósjálfstæð, því ábyrgð á framkvæmd
löggæslu er í höndum lögreglustjóra,
en ekki ríkislögreglu-
stjóraembættisins.“
Óviðunandi ástand
Stefán telur óbreytt ástand óvið-
unandi. Skipulagið sé þannig að rík-
islögreglustjóri komi of mikið að
framkvæmd löggæsluverkefna. „Þá
er eins hægt að sameina embætti rík-
islögreglustjóra og lögreglustjórans á
höfuðborgarsvæðinu.“
Og Jóhann Benediktsson, lögreglu-
stjóri á Suðurnesjum, segir raunar
fordæmi fyrir slíkri sameiningu:
„Ríkistollstjóri var lagður niður eftir
aðeins tveggja ára líftíma og samein-
aður tollstjóranum í Reykjavík. Sú
aðgerð gekk mjög vel.“
Ef sameiningarleið verður farin, þá
verður hins vegar, að mati Stefáns,
„að færa stjórnsýsluþáttinn frá emb-
ættinu, eftirlit, samræmingu og sam-
hæfingu, og þá væntanlega inn í
dómsmálaráðuneytið og jafnframt að
efla þann þátt í starfsemi ráðuneyt-
isins á ný. Það fer einfaldlega ekki
saman að embætti sem sinnir lög-
gæsluverkefnum fari einnig með eft-
irlit með þeirri starfsemi.“
Haraldur hefur hins vegar ekki
áhyggjur af eftirlitshlutverki ríkis-
lögreglustjóra og segir eftirlit með
störfum lögreglu umtalsvert af hálfu
dómsmálaráðherra, ríkissaksóknara,
Alþingis, Ríkisendurskoðunar, fjöl-
miðla og almennings. Hann segir
skiljanlegt að sumir vilji heldur dreifa
ábyrgðinni. „En ég nefni á móti að
einingin er svo lítil í raun og veru, og
eftirlitskerfi okkar lýðræðisþjóð-
félags svo öflugt, að ekki er raunveru-
leg hætta á því að það vald verði mis-
notað.“
Horft á veggi
Í úttekt Ríkisendurskoðunar á rík-
islögreglustjóra árið 2006 var mælt
með tveimur leiðum, annars vegar
norrænu leiðinni sem þegar hefur
verið lýst, og hins vegar að færa rík-
islögreglustjóra til upprunalegs horfs
sem samræmingar- og eftirlitsaðila.
Þá yrði ríkislögreglustjóri sjálfstæð
stofnun til hliðar við sjálfstæð lög-
reglustjóraembætti, svipað og í Bret-
landi. Í báðum tilvikum myndu störf
ríkislögreglustjóra lúta að stjórnun,
stjórnsýslu og miðlægri þjónustu sem
tengist samræmingu lögreglunnar á
landsvísu, en eftirlitið yrði veigameira
með „bresku leiðinni“.
Þau sjónarmið heyrast að stækkun
og fækkun embætta efli slagkraft lið-
anna, en ef gengið yrði of langt og
landið yrði aðeins eitt umdæmi, þá
muni þjónustan rýrna á jöðrunum.
„Þess vegna verður að hafa umdæm-
Fyrir hvern óbreyttan
lögreglumann eru því
næstum tveir stjórnendur.
HEILDARFJÖLDI: 680
Þar af stjórnendur: 443
Lögreglumenn: 237
Spilin stokkuð
 Dómsmálaráðherra leggur drög að fækkun og stækkun lögregluumdæma  Ágreiningur er milli
lögreglustjóra um verksvið, fjárveitingar og ábyrgð á stoðdeildum  Svo er tekist á um hitt líka.