Morgunblaðið - 21.09.2008, Side 13

MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 21. SEPTEMBER 2008 13
Verslunareigendum ber skylda til að verðmerkja allar vörur
samkvæmt lögum. Þetta á jafnt við inni í verslunum sem
í búðargluggum.Verðmerking á að vera vel sýnileg og ekki
má fara á milli mála til hvaða vöru hún vísar.
Oft getur verið erfitt að átta sig á hagkvæmustu kaupunum
þar sem úrval af vörum er mikið og pakkningar misstórar.
Til að auðvelda þér að bera saman verð hafa því verið settar
reglur sem skylda verslunareigendur til að gefa upp mæli-
einingarverð vöru, auk söluverðs.
Notaðu rétt þinn.
Borgartúni 21 • 105 Reykjavík • Sími 510 1100 • www.neytendastofa.is
P
R
[p
je
er
r]
Neytendastofa
heyrir sérstök efnahagsbrota-
stofnun og rannsóknarlögreglan,
sem rannsakar skipulagða glæpa-
starfsemi, er í sambandi við Interpol
og Schengen og aðstoðar lögreglu-
embættin í sérstökum tilvikum, svo
sem flóknum tölvuglæpum varðandi
barnaklám á Netinu, og við tækni-
rannsóknir á morðvettvangi. Þá
heyrir lögregluskólinn undir rík-
islögreglustjóra.“
Öll framkvæmd löggæslu fer fram
í lögreglustjóraumdæmunum og
heyrir sérsveitin undir lög-
reglustjórann í Osló.
– Hversu margir eru í sérsveit-
inni?
„Það er leyndarmál,“ segir hann
og brosir. „Oftast eru þeir á bilinu 70
til 80. Þeir eru í þjálfun hálfan dag-
Ráðist hefur verið í viðamiklar breyt-
ingar á skipulagi lögreglunnar í Nor-
egi. Lögregluembætti hafa verið
sameinuð og lögreglulið þannig
stækkuð. Lögregluumdæmum var
fækkað úr 54 í 27 árið 2000.
„Í Osló er dómsmálaráðherra
æðstur, síðan ríkislögreglustjóri og
loks lögreglustjórar 27 umdæma, þar
sem Osló er stærst,“ segir Anstein
Gjengedal, lögreglustjóri Oslóar.
Sérsveit í almennri löggæslu
„Ríkislögreglustjóri sinnir ein-
ungis stjórnsýslu, en kemur ekki
beint að lögregluaðgerðum. Þar
vinna 120 manns að fjárveitingum
og yfirstjórn, semja meðal annars
við lögregluliðin um markmið í lög-
gæslu. Undir ríkislögreglustjóra
inn, en ganga vaktir utan þess tíma í
Osló. Ef upp koma alvarleg mál, til
dæmis skotárásir, þá eru þeir kall-
aðir til. Við teljum mikilvægt að þeir
taki þátt í venjulegum löggæslu-
störfum, því þjálfunin væri lítils
virði ef þeir fengju ekki að reyna
hana daglega á vettvangi. Ef eitt-
hvað gerist utan Oslóar, þá höfum
við sérstaka vakt og þeir lög-
reglumenn eiga að vera komnir í
loftið innan skamms tíma. En á vett-
vangi starfa þeir undir stjórn lög-
reglustjórans í viðkomandi um-
dæmi.“
Gengi í skotbardögum
90% af skipulagðri glæpastarf-
semi í Noregi eru í Osló, þar með tal-
in fíkniefnaviðskipti. „Við höfum
250 manna sérsveit undir Oslóar-
lögreglunni sem vinnur að þeim
málaflokki,“ segir Gjengedal.
– Er nóg af lögreglumönnum?
„Nei, við þyrftum að hafa fleiri,
sérstaklega í Osló, þar sem íbúum
hefur fjölgað um 60 þúsund sl. þrjú
ár, þar af 6 þúsund fyrstu þrjá mán-
uði ársins 2008. Fjölgunin felst að-
allega í innflytjendum. Í Osló er einn
af hverjum fjórum íbúum af erlend-
um uppruna eða 120 þúsund manns.
Það tekur tíma fyrir þá að aðlagast,
þó að flestir þeirra spjari sig vel. Og
það hafa myndast gengi, einkum
ungra Pakistana, sem eiga í skotbar-
dögum. Við höfum þurft að berjast
gegn því, meðal annars með myndun
sérstakra átakshópa innan lögregl-
unnar í Osló.“
Þá væri þjálfunin lítils virði
Osló 90% af skipulagðri glæpa-
starfsemi eru í Osló, segir Anstein
Gjengedal lögreglustjóri.
Morgunblaðið/Júlíus
»Innan lögreglunnar taka allirsem einn undir mikilvægi þess
að byggja á reynslu annarra þjóða
við stefnumörkun löggæslu hér á
landi. Og er nærtækast að líta til
Norðurlanda í þeim efnum.
»Alls staðar á Norðurlöndumhafa ríkislögreglustjórar fyrst
og fremst stjórnsýsluhlutverki að
gegna, sem felst í því að halda utan
um fjárveitingar til löggæslunnar,
samræmingu og markmiðssetn-
ingu, og eftirlit með störfum lög-
reglu. Þar hefur ríkislögreglustjóri
stuðningshlutverk á landsvísu, en
aðgerðir á vettvangi fara fram
undir stjórn lögreglustjóra í við-
komandi umdæmi. Það er því ekki
tvöfalt kerfi hvað varðar ábyrgð á
slíkum aðgerðum, eins og hér á
landi, þar sem sérsveitin tekur yfir
stjórnina í vopnuðum aðgerðum.
»Ríkislögreglustjóri fer meðfjárveitingarvald bæði í Noregi
og Danmörku. Lögreglustjóraemb-
ættið í Kaupmannahöfn er fjár-
hagslega sjálfstætt, stendur straum
af launum og tækjakaupum. Bíla-
miðstöð er rekin á vegum ríkislög-
reglustjóra í Noregi eins og á Ís-
landi, þar sem kallað er eftir
tilboðum í lögreglubíla. Munurinn
er sá að í Noregi eru það lögreglu-
embættin sjálf sem kaupa lögreglu-
bifreiðarnar og þurfa þá að nýta
sér bestu tilboðin. „Nú er okkur
leyft að kaupa Toyota, Volkswagen
og Mercedes Benz,“ segir Gjenge-
dal. „Þá kaupum við bílana og
sjáum um reksturinn á þeim. Og við
rekum svo marga bíla að við erum
með eigið bílaverkstæði.“ En á Ís-
landi er það bílamiðstöðin sem
kaupir bílana og leigir þá út til lög-
regluembættanna, og hefur verið
kvartað undan ógagnsæi í leigu-
verðinu, sem sumum þykir ansi
hátt.
» Í Finnlandi er ein fjarskipta-miðstöð fyrir allt landið, eins og
hér á landi. Þar svara sérþjálfaðir
borgaralegir starfsmenn og kalla
út lögreglubíla ef á þarf að halda,
ekki síður en slökkvibíla eða
sjúkrabíla. Einn varðstjóri er á
staðnum af hálfu lögreglunnar til
að skera úr um vafamál. Enn eru
þrjú neyðarnúmer í Noregi, en ekki
eitt sameiginlegt númer fyrir
slökkvilið, sjúkralið og lögreglu.
Það getur valdið töfum ef ekki er
hringt í rétt símanúmer og veldur
það dauðsföllum á hverju ári í Nor-
egi. Rætt hefur verið um að taka
upp eitt neyðarnúmer eins og á Ís-
landi og í Finnlandi. Í Danmörku
eru það lögreglumenn sem svara
beiðnum um lögregluaðstoð.
» Sérsveitin heyrir undir lög-reglustjóra höfuðborgarinnar í
Noregi, Finnlandi og Svíþjóð, en
ekki ríkislögreglustjóra. Í Dan-
mörku heyrir sérsveitin undir ör-
yggislögregluna, sem lýtur fjár-
veitingum ríkislögreglustjóra en
svarar hinsvegar beint til dóms-
málaráðherra.
Má læra af
nágrönnunum?