Sjómannablaðið Víkingur - 01.10.1984, Blaðsíða 4

Guðjón A.
Kristjánsson
Nokkuö er um
liöiö síöan þessi
leiöari var
skrifaöur og á
jbe/m tíma hafa
sumar forsendur
breyst, t.d. hefur
loönuverö nú
veriö ákveöiö.
Breytingarnar
hafa þó sáralítil
áhrifá
meginþætti
málsins og þvi
þótti ekki ástæða
til aö endurskrifa
greinina.
Sjóðakerfið verður að
Atvinnuöryggi sjómanna á þessu ári hefur
verið mjög óvíst vegna aflatakmarkana og
horfur i haust eru slæmar. Úthlutaðir aflakvótar
á bolfisk i sumum sjávarplássum eru búnir.
Miklir erfiðleikar eru á sölu og verðlagningu á
þeim afla sem ráðgert var að veiða i haust.
Söltuð síld virðist illseljanleg á erlendum
mörkuðum og verð á loðnuafurðum erlendis
lækkandi. Þeir sem reka loðnubræðslur hér á
landi segjast alltaf tapa stórfé á þeim rekstri,
jafnvel má leiða likur að þvíað þeir töpuðu þó að
hráefnið væri ókeypis.
Skyldu þær verksmiðjur í Færeyjum og Dan-
mörku, sem fengu loðnu af Jan Mayen-mið-
unum i haust vera reknar sem góðgerðar-
stofnanir? Svarið við þessari spurningu er: Nei,
þetta er atvinnustarfsemi sem er irekstri vegna
arðsemi.
Verölagning á loönu
Þegar loðna er verðlögð hjá verðlagsráði
sjávarútvegsins eru notuð gögn Þjóðhags-
stofnunar, með sama hætti og þegar aðrar
tegundir eru verðlagðar. Meðaltal er allsráð-
andi og kemur út eins og annarsstaðar hjá
vinnslugreinunum að skussunum er hampað á
kostnað þeirra sem betur gera. Afleiðing þess
er að litlar eða engar framfarir verða og margir
kostnaðarliðir i vinnslu og markaðssetningu
eru slíkir að óverjandi er. Nýja tækni og ný
vinnubrögð er full þörf á að innleiða í íslenskar
loðnubræðslur. Nú starfar þar óhóflegur
mannafli og engar breytingar á því eru i sjón-
máli. Flutningsgjald héðan er reiknað inn í
verðlagninguna á nánast þreföldu verði á við
það sem gerist hjá Færeyingum. Færeyingar
greiddu á síðustu vertíð $24 fyrir flutning á
tonninu, en íslendingar þurftu þá að greiða $77
á tonnið. Þegar hæst verð var greitt til útgerð-
armanna hér fyrir loðnu á síðustu vertið, fékk
útgerðin i Færeyjum 55—60% hærra verð.
Tólfta september i ár fékkst verð sem svarar
1780 íslenskum krónum fyrir hvert tonn af
loðnu sem landað var í Færeyjum, kr. 2400 ef
henni var landað i Danmörku. Þá var enn ekki
búið að ákvarða loðnuverðið á íslandi.
Það ber allt að sama brunni i verðlagningu á
sjávarafla til sjómanna, laun fyrir sjómennsku
eru orðin óviðunandi. Ef vel á að fara, þarf
verðið að vera svipað og í næsta nágrenni
okkar. Það getur reynst örlagaríkt ef ekki er
hægt að koma afurðum okkar til verðs í sam-
ræmi við það sem gerist hjá öðrum fiskveiði-
þjóðum. Okkur ber að vinna að því að verk-
smiðjur okkar séu samkeppnisfærar við það
sem best gerist í öðrum löndum.
Góðir verkmenn til sjós leita nú í störf í landi
og fá þau, vegna þess að þeir eru duglegir og
góðir verkmenn, sem ekki þurfa eftirlit við störf
sín og geta unnið sjálfstætt. Föst kvótaskipting
á skip hefur þau áhrif að sjómenn treysta ekki
lengur á fiskveiðar sem heilsárs vinnu. Fisk-
vinnslufyrirtæki bregða fyrir sig stöðvun á
móttöku i tíma og ótima, án þess að sjómenn
fái nokkra vitneskju um það fyrirfram og geta
þar af leiðandi ekki skipulagt sína ársvinnu af
neinu viti. Því sem talin voru eölileg aflabrögö í
viku hverri fyrir fáum árum, og að vinnslan gæti
afkastað á einni viku íeðlilegri vinnslurás, er nú
verið að dreifa á miklu lengri tíma. Laun sjó-
manna eru ákvörðuð af magni og gæðum afl-
ans (afkastahvetjandi launakerfi), en þeim er
nú ætlað að minnka afköst sin og vinna fleiri
daga á lægri launum. Skipstjórar og skips-
hafnir, sem árum saman hafa aflað vel og verið
undirstaðan í arðbærum útgerðarrekstri og
uppbyggingu fiskvinnslustöðva víða um land,
eru nú mesta meinsemdin í sjávarútvegi vegna
dugnaðar og aflasældar. Vel þjálfaðir tilvon-
andi skipstjórar sem áður komu úr skipsrúmum
þeirra fá nú litla eða enga möguleika á að sýna
hvað íþeim býr. Athafnafrelsiþeirra erfyrirfram
heft. I öllum öðrum atvinnurekstri er talið
nauðsynlegt að frelsi sé til innbyrðis sam-
keppni, svo þeirsem bestgera bæti greinina og
þeirsem lakari eru verði annað hvort að taka sig
á eða verða undir. Þessi grundvallaratriði eru
ekki að verða til lengur í íslenskum sjávarút-
vegi. Hvort sem litið er til vinnslu eða veiða er
endalaust haldið áfram að fulltryggja alla með
svo víðtækri samhjálp og millifærslum innan
sjávarútvegsins að þeir sem best gera halda
þeim uppi sem verið hafa með taprekstur árum
saman.
Lausnir ríkisstjórna á hverjum tfma á vanda
sjávarútvegsins eru ævinlega þær sömu:
Að færa fé frá sjómönnum til útgerða.
Að lögbinda tvöfalt fiskverð.
Að lögbinda greiðslur í sjóði útgerðaraðila utan
hlutaskipta.
Að lögbinda greiðslur af útflutningi í sjóði fisk-
vinnslu og útgerðar.
Að lækka greiðslur úr fæðissjóði til sjómanna.
Að færa greiðslur úr aflatryggingasjóði til út-
gerðar.
Samtals um 50% af raunverulegu fiskverði
eins og það ætti að vera fer til útgerðarmanna f
einhverri mynd.