Sjómannablaðið Víkingur - 01.10.1984, Blaðsíða 38

BEINHAKARLINN
GunnarJónsson
fiskifræðingur
Ólafur E. Einarsson
útvegsfræðingur.
Beinhákarl
Mynd:
Goode and Bean
38 Víkingur
Stærð
Beinhákarlinn er næst-
stærstur fiska og sá stærsti
sem finnst á Islandsmiðum.
Sagt er aö hann geti orðið
12—15 m langur og 3—4 tonn
á þyngd en ekki hefur orðið
vart við lengri fiska en 9 — 10
m á siðari árum. Hrygnur
verða lengri en hængar.
Minnsti beinhákarl sem vitað
er um var 165 cm langur og er
talið að hann sé svo langur við
got.
Heimkynni
Beinhákarlinn finnst i Atl-
ants- og Kyrrahafi. I N-Atl-
antshafi finnst hann frá Is-
landsmiðum norður og austur
til Noregs og Múrmansk og
þaðan allt suður til NV-Afriku
og inn i Miðjarðarhaf. I vestan-
veröu N-Atlantshafi finnst
hann frá Flórida norður til Ný-
fundnalands. I S-Atlantshafi
er hann við sunnanverða
Brasilíu suður til Eldlands og
við suðurodda S-Afríku. I
Kyrrahafi finnst hann viö N-
Ameriku frá Alaska suður til
Kaliforniuflóa og frá Ekvator til
suöurodda Chile. Þá finnst
hann viö Japan, Kóreu, Kina
og við Nýja Sjáland og sunn-
anverða Ástraliu. Hér við
land hefur hann sést
frá SA-landi
vestur og norður með landi allt
inn i Skjálfanda en algengast-
ur er hann á svæðinu frá Dyr-
hólaey að Látrabjargi.
Lífshættir
Beinhákarlinn er uppsjáv-
arfiskur i kald- og heittempr-
uðum höfum og sést oft i
vatnsskorpunni. Hann kemur
oft mjög nærri landi og jafnvel
inn á hafnir, siðast sást einn
syndandi i Ólafsvíkurhöfn
snemma i september s.l..
Ýmist sjást einstök dýr eða
nokkur saman, stundum heilar
hjarðir, hundrað eða fleiri. Vera
beinhákarlsins i yfirborðinu er
sett i samband við fæðuöflun
hans en hann lifir einkum á
ýmsum smákrabbadýrum.
Hefur fundist allt að hálfu
tonni af fæðu í maga þessa
risa. Su árátta beinhákarlsins
að synda oft i röð tveir eða
fleiri saman með bakuggana
uppúr sjónum hefur komið af
stað allskonar sögum um
sæslöngur eða sjóskrýmsli.
Einnig hafa dauðir sjóreknir
beinhákarlar hjálpaö upp á
þessar skrýmslasögur. Á
kreiki eru sögur um aö
beinhákarlinn eigi þaðtil
að stökkva upp úr sjónum
og hefur það verið talið
stafa af löngun hans til
leysis eða þyngsla og sé hon-
um ruglað saman við höfrunga
eða „sporléttari" háfiska.
Beinhákarlinn er mikill
göngufiskur. Alkunnugt er aö
hann sést hér einkum fyrri
hluta sumars og fram á haust
en hverfur á veturna. Sama er
að segja annars staðar þar
sem hann þekkist. Hvað um
beinhákarlinn verður á vet-
urna er ekki vitað nákvæm-
lega en giskað er á að hann
hverfi út á djúpið og sé þar í
vetrardvala. Lifir hann þá á
forðanum úr lifrinni sem er
bæði mikil og stór. Hljóðmerk-
íngar á beinhákörlum eru
hafnar i NA-Atlantshafi til
þess að fylgjast með ferðum
þeirra um höfin. Þá hefur verið
reynt að aldursákvaröa bein-
hákarla með aðstoð hryggjar-
liða.
Beinhákarlinn er talinn vera
rólegheita skepna sem lætur
þaö óáreitt þótt komiö sé
nærri honum en hann getur þó
slegið hraustlega frá sér með
sporöinum ef honum finnst sér
vera freklega misboðið.
Nytsemi
Beinhákarlaveiðar voru
áður fyrr stundaðar í smáum
stil frá Noregi, Irlandi, Skot-
landi og íslandi en einnig frá
snikjudýr eins og t.d. sæstein-
sugur ofl. sem angra hann.
Margir telja þó ólíklegt að
beinhákarlinn geti stokkiö
mjög hátt upp úr sjónum eða
lyft sér nokkuö vegna ferð-
Perú og Ekvator. Norðmenn
stunda þessar veiðar ennþá
auk Kinverja og Japana. Er
beinhákarlinn skutlaður. Einn-
ig veiðist hann i nei og vörpur
og er litið á hann sem plágu i
þeim veiðarfærum því hann