Sjómannablaðið Víkingur - 01.10.1984, Qupperneq 59

byggð. Enn hafði tognað úr
kostnaðinum, 19.500.000,-
var hann orðinn, að viðbættum
6.000.000,- vegna gengis-
breytinga. Og einu ári siðar,
þegar prófanir og endurbætur
höfðu farið fram, voru enn
komnar nýjar kostnaöartölur,
nú hærri en nokkru sinni fyrr,
27.900.000.-
Ástæður fyrir sihækkandi
kostnaöi voru taldar meðal
annars áðurnefnd verkföll og
slæmt veðurfar fyrsta bygg-
ingarárið, kostnaður vegna
öryggis- og brunavarnarkerfis
sem ekki var reiknað með í
upphafi, gengisbreytingar og
loks kostnaður við að breyta
verksmiöjunni þannig aö hægt
væri aö vinna úr öðru hráefni
en sild.
Höll handa sjö síldum
Hvernig reyndist verksmiðj-
an? Var „norska aöferðin"
eins góð og um var rætt i upp-
hafi? Gat verksmiðjan brætt
5000 mál á sólarhring? Þetta
eru erfiðar spurningar, þvi i
byrjun árs 1952, þegar verk-
smiðjan hafði starfað i um það
bil eitt ár, hafði hún aðeins
brætt 13.000 tonn af fiski eða
sem samsvaraði 20 daga af-
köstum. Þar af var aðeins litill
hluti sild, enginn raunveruleg
reynsla fékkst þvi af starfsemi
Faxaverksmiðjunnar né af
„norsku aðferðinni".
Þrátt fyrir þessa slæmu tið
voru stjórnendur verksmiðj-
unnar þjartsýnir á framtíðina.
En svo var ekki um alla. Þórð-
ur Björnsson bæjarfulltrúi var
einn hinna efagjörnu. Hann
lagði í nóvember 1952 fram
spurningalista i niu liðum um
fjármál og framkvæmdir Faxa-
verksmiðjunnar. Svörin bárust
skömmu siðar. Þar segir að
hráefnisnýting hjá verk-
smiðjunni, þann tima sem hún
starfaði, hefði verið mun hetri
Sveinn S. Einarsson verk-
fræöingur var ráöinn fram-
kvæmdarstjóri síldarverk-
smiðjunnar Faxa.
en hjá öðrum verksmiðjum i
landinu. Mjölið væri betra,
hvitara, eggjahvituauöugra og
fituminna. Raunar var látiö að
þvi liggja i svarinu að „norska
aðferöin" væri það árangurs-
rík að vel mætti framleiða i
verksmiðjunni mjöl til mann-
eldis. Lýsi verksmiðjunnar
þótti reyndar lakara en annað
lýsi, en það virtist ekki veru-
legt vandamál, með viðbótar-
tækjabúnaði mætti ráða bót á
þvi. Reyndar hafði komið i Ijós
við rannsóknir á lýsinu að i þvi
leyndist mjög verömætt efna-
samband sem ekki fyndist i
liku magni i neinu öðru lýsi og
hreint væri það margfalt verð-
mætara en lýsið sjálft. Eftir-
spurn eftir þessu efni væri
mjög mikil úti í heimi. Þrátt fyrir
hráefnisskortinn var því ekki
að heyra neitt svartnættisraus
frá stjórendunum Faxaverk-
smiðjunnarveturinn 1952.
Erfiðleikar verksmiðjunnar
stöfuðu að mestu leyti af
hráefnisskorti. Sildarleysiö vó
þar þyngst, en einnig almenn
aflatregða, eftir að verksmiðj-
an var tilbúin til að taka við
ýmsu öðru hráefni en sild til
bræðslu.
Stjórnendur verksmiðjunnar
kvörtuðu sáran undan þvi að
togarar bæjarins lönduðu afla
sinum i öðrum höfnum. Einnig
bentu þeir á að frystihúsin i
bænum létu fiskimjölsverk-
smiöjuna á Kletti ganga fyrir
um fiskúrgang þar sem flest
frystihúsin væru þar með-
eigendur. Forsvarsmenn
Faxaverksmiðjunnar bentu á
að lausnin á þesum vanda
væri að leysa sem fyrst tækni-
leg vandkvæði á að nýta þá
„gifurlegu sildargengd" sem
þeir töldu sig hafa fulla vissu
Verksmiöjan, eftir aö
aörir eigendur tóku viö
reksirinum og hún hét
orðið Sildar- og fiski-
mjölsverksmiðjan h.f.
Þrátt fyrir
hráefnisskortinn var
ekki aö heyra neitt
svartnættisraus frá
stjórnendum
Faxaverksmiöj-
unnar veturinn 1952.
Víkingur 59