Sjómannablaðið Víkingur - 01.12.1995, Blaðsíða 62

Viðtal við Jóstein Finnbogason, trillukarl á Húsavík, úr bókinni „Gegnum lífsins
öldurV
Skakið hefur aldrei
brugðist alveg
A yngri árum fórstu á vertíðir suður
á land?
„Já, í 26 vetur. Eg reri þar af fimmtán
vertíðir frá Sandgerði, mest á vélbátnum
Óðni frá Gerðum. Það var bátur í eigu
þeirra bræðra Þórðar og Finnboga Guð-
mundssona í Gerðum. Óðinn fórst 12.
febrúar árið 1944 með manni og mús.
Ég var í landi fyrir hreina tilviljun.
Geirmundur hét skipstjórinn, en hann
var frá Jaðri í Garði. Ég var búinn að vera
með honum allar vertíðirnar sem mótor-
isti.
Ég hafði þjónustu inni í Keflavík og
hann sagði við mig, þegar við komum að
landi kvöldið áður í leiðinlegu veðri, að
nú skyldi ég nota tækifærið og fara inn
eftir og hitta þjónustuna. Hann bætti við
að ég þyrfti ekkert að flýta mér því að
það yrði ekkert róið í nótt.
Ég lét ekki segja mér það tvisvar og fór
inn eftir. Ég var svo heppinn að þegar ég
kom út hitti ég Þór Pétursson héðan frá
Húsavík, en hann var með vörubíl fullan
af fiski að leggja af stað til Keflavíkur og
auðvitað fékk ég far með honum.
Svo kom að því að ég var búinn að
kjafta nóg við fólkið, en ég hafði þjón-
ustu hjá Húsvíkingum gömlum sem
höfðu búið í Keflavík í þrjátíu ár. Það var
auðvitað setið yfir kaffi. Þá var komið að
því að hugsa fyrir ferð til baka en þá var
ekki kominn vegur yfir heiðina til
Sandgerðis heldur varð að aka um Leir-
una og Garðinn. Ég fékk far, en þegar
við komum í Garðinn sjáum við að allir
bátarnir eru komnir út að bauju til að
róa. Það hafði lygnt talsvert þó að það
væri ekkert blíðviðri. Það var svona
strekkingsvindur.
Þeir fóru út á öðrum og þriðja
tímanum en fóru svo sumir að koma til
baka aftur. Það versnaði veðrið og fórust
tveir bátar frá Akranesi og Óðinn úr
Garðinum. Fleiri urðu fyrir skakkaföll-
um. En ég slapp alveg.
Þeim þótti það skrýtið Sandgerð-
ingum þegar þeir sáu mig þarna á
bryggjunni um morguninn. Hvað kæmi
til að ég væri í landi, því að mig hafði
aldrei vantað í róður.“
ÓLÝSANLEG SORG
Viðbrögðin? Hvernig verður manni
innanbrjósts þegar allir vinnufélag-
arnir hverfa?
„Það er margt óskiljanlegt í tilverunni
og það er eitthvað annað en við sjálf sem
stjórnum þegar maður verður fyrir því
að standa einn eftir, eins og ég í þetta
skipti. Það var engin tilviljun að ég
skyldi sleppa þarna. Það er eitthvert æðra
afl sem ræður miklu.
Ég á engin orð til að lýsa þessu.“
ANNAD SKIP OG ANNAÐ
FÖRUNEYTI
Þegar þú stóðst þarna einn eftir
léstu þó ekki deigan síga eða réðirþig
á annan bát?
„Já, ég fór yfir á Faxa eftir fjóra eða
fimm daga á þessari sömu vertíð, en
hann var með tveggja sílindra Tuxham-
vél, 120 hestafla. Ég var að athuga nteð
það hvort allt væri í lagi. Það var ekki um
annað að ræða en að komast í annað
pláss ef hægt væri að fá það. Annars hefði
ég farið að spila á harmoníkuna.
En svo fór ég frá Sandgerði alveg, því
að á næstu vertíð fór ég til Keflavíkur. Ég
byrjaði þar hjá miklum ágædsmönnum.
Ég tróð mér inn á þá.
Ég reri nokkrar vertíðir frá Reykjavík
frá árinu 1953, meðal annars á Hagbarði
frá Húsavík með fermingarbróður mín-
um Tóta. Tóti heitir reyndar Þórarinn
Vigfússon og er kunnur skipstjóri. Við
lögðum upp í Reykjavík. Það var ekkert
verið að rífast um borð, en það var
rökrætt og stundum var sögð helvíti
mörg vitleysan í hálfkæringi. Það er eins
og gengur á sjó. En við Tóti erum
aldagamlir vinir.“
Var ekki erfitt og langt að róa dag-
róðrafrá Reykjavík?
„Það sást illa til veðurs frá Reykjavík,
til dæmis hvort það var útsynningur.
Maður varð ekkert var við veður fyrr en
komið var út að Akranesbauju ef það var
útsynningur. Það var allt önnur aðstaða í
Sandgerði að þessu leyti.
En ég hefi ekki farið á vertíð suður
síðan 1957, en þá var ég á Júlíusi Björns-
syni, nýjum stálbáti frá Dalvík. Við
rerum þá frá Keflavík.
Síðan hefi ég ekki komið á Suðurnes.
Ég hefi bara séð á loftmyndum að margt
hefur breyst. Það má til dæmis sjá hvað
höfnin í Sandgerði hefur gjörbreyst. Ég
hefi ekki einu sinni farið skottúr til að
skoða neitt af þessu. Ég hefi aldrei tekið
sumarleyfi til að fara eitt eða neitt.
Einu sinni kom það fyrir að Bjarni
Ásntundsson tók ekki á móti fiski og þá
varð sjö daga stopp og verslunarmanna-
helgin í viðbót. Þá voru það orðnir tíu
dagar. Bjarni hætti fiskverkun 1977, en
hann er faðir Asmundar, Hreiðars,
Helga og Hallmars Freys, sem kunnir
eru. Bjarni keypti fisk af trillum og
saltaði sjálfur frá árinu 1958. Húsið sten-
62