Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.02.1974, Blaðsíða 52

Náttúrufræðingurinn - 01.02.1974, Blaðsíða 52
176 NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN skjálfta árið 1789 seig landið á milli Almannagjár og Hrafnagjár um eina alin (63 cm) eftir frásögn Sveins Pálssonar, sem kom þang- að þremur árum eftir jarðskjálftann (Thoroddsen, 1925). Þetta sig var mælt í Almannagjá og Hrafnagjá, en sennilegt er, að landsigið hafi verið öllu meira en það, sem sjá mátti á einni sprungu hvoru megin sigsins. Ef allt sig Þingvalla hefur átt sér stað í jarðskjálft- um, þá hefur þurft 50 til 100 jarðskjálfta, svipaða þeim sem kom árið 1789, eða að jafnaði einn jarðskjálfta á hverjum 100 til 200 árum síðastliðin 9000 ár. Sögulegar heimildir benda ekki til, að miklir jarðskjálftar hafi verið tíðir á Þingvöllum síðan á landnáms- öld. Sá möguleiki er fyrir hendi, að Þingvellir hafi sigið með um það bil jöfnum hraða þau 9000 ár, sem gert er ráð fyrir, að liðin séu, síðan hraunið rann. Þá hefur landið svignað niður þangað til berg- spennan varð svo mikil, að misgengi varð á meginsprungum austan og vestan sigdalsins. Jarðskjálftar hljóta að hafa orðið samtímis misgengi á sprungunum. Eftir jarðskjálftann er bergspennan minni, en áframhaldandi sig byggir upp spennu á nýjan leik og eftir viss- an tíma, sem sennilega skiptir hundruðum ára, má aftur búast við jarðskjálfta og misgengi á sprungum beggja megin sigdalsins. Sumarið 1966 hóf ég mælingar á Þingvöllum til að ákvarða, hvort þar væri stöðugt landsig og, hve hratt landið sigi. Einnig áttu mæl- ingarnar að sýna, hvort misgengi yrði á sprungum svæðisins án þess að jarðskjálfta yrði vart, svo og að sýna nákvæmlega hve mikið mis- gengi yrði í jarðskjálftum. Nú hafa þessar mælingar staðið í nokkur ár og verða helztu niðurstöður þeirra birtar hér á eftir. Mælingarnar Sumarið 1966 voru sett niður 42 fastamerki meðfram þjóðveg- inum við norðanvert Þingvallavatn. Þrjú vestustu merkin voru vestan Almannagjár og fjögur austustu merkin voru austan Hrafna- gjár. Merkin voru sett með 50 metra millibili næst gjánum, en 1. mynd. Kort af Þingvöllum og nágrenni. Sýndir eru fastapunktar hallamæl- ingalínunnar og númer nokkurra þeirra svo og helztu gjár svæðisins. (Að mestu eftir 1:50000 korti útgefnu af Army Map Service, Washington). Map of the Thingvellir area showing the bench marhs of the levelling profile and the principal recent faults.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.