Vikan

Tölublað

Vikan - 07.10.1965, Blaðsíða 20

Vikan - 07.10.1965, Blaðsíða 20
Napóleon var einn þeirra, i> sem slapp undan hinum hefni- gjörnu Prússum, þótt svo hann yrði að skilja eftir einkavagn sinn, sem var ásamt öðru fermd- ur meS miklum fjársjóði dem- anta. WATERLOO ar yfir Sambre og sópuðu burt þeim prússnesku framvörðum, er reyndu að þvælast fyrir þeim. Napóleon hafði skipt liðinu í tvær meginfylk- ingar og beindi sókninni í áttina að Brussel. Um kvöldið, þegar hann stöðvaði herinn til næturhvíldar, var hann þegar kominn góðan spöl framhjá Charleroi. Keisarinnsnæddi kvöldverð með Ney marskálki og fór svo að hátta. Draumspakur hefði hann mátt vera hefði honum í svefninum boð- ið í grun, hve langt komnir and- stæðingarnir voru með að færa hon- um sigurinn í hendur, annar með of miklu óðagoti en hinn með ívið mikilli varúð. Blucher var röskleika gamalmenni og óður í blóð og bar- daga. Hann hafði þegar látið meg- inhluta liðs síns, um áttatíu og þrjú þúsund manna, sækja langt fram úr Bretunum. Napóleon hefði ekki þurft að gera nema eitt myndar- legt áhlaup til að gera út af við Prússana áður en bandamenn þeirra gætu komið þeim til hjálp- ar. Wellington tók hinsvegar líf- inu rólega í Brussel og beið nónari upplýsinga af framsókn Frakka. Honum var miög [ mun að bægja öllum ótta fró íbúum hinnar belg- fsku höfuðborgar, og því skrýdd- ust hann og aðstoðarforngjar hans viðhafnarbúningum og maettu f dýr- legri veizlu, sem hertogaynjan af Richmond hélt. Um miðnætti frétti Wellington, að Napóleon stefndi til Brussel og væri kominn miklu lengra áleiðis en búizt hafði verið við. Hertoginn skipaði þá liðsfor- ingjum sfnum hverjum á sinn stað og sagði við hertogann af Rich- mond: „Napóleon hefur leikið á mig, sá skratti! Hann hefur haft af mér tuttugu og fjórar klukkustund- ir". Gestgjafi hans spurði hvað nú væri til ráða og Wellington svar- aði: ,,Ég hef skipað hernum að safnast saman á Quatre Bras. En við stöðvum hann ekki þar; við berjumst við hann hér". Hann vék sér að landabréfi á veggnum og benti á hæðarhrygg rétt sunnan við þorpið Waterloo. Að morgni þess sextánda steig Napóleon á bak hesti sínum, er Desirée hét, og þeysti af stað til að kanna liðssafnað Prússa. Hann sá að hann hafði lið miklu meira og ákvað auðvitað að neyta þess. Ney marskálkur skyldi hertaka hin mikilvægu gatnamót við Quatre Bras og ráðast síðan á Prússana fró hlið. Seinna myndu þeir svo dusta Wellington til. Nálægt nóni hóf Napóleon ó- hlaupið með um þrjótíu og fimm þúsund manna liði. Barizt var af mikilli grimmd, enda var ætlunin að greiða prússneska hernum slfkt högg, að hann þyrfti ekki fleiri. Frakkar hröktu Prússa að vísu strax úr nokkrum framvarðarstöðvum, en engu að síður dróst orrustan fram eftir kvöldi. í bænum Ligny var bar- izt um hvert hús og limgerðin og trjógarðamir í nágrenninu ötuðust blóði og reyk. Á meðan hafði átta þúsund manna lið niðurlenzkt tekið sér stöðu á Quatre Bras til að taka á móti Ney, sem þangað var vænt- anlegur með nærri þrefalt fleira lið. Wellington var sjólfur þangað kominn, en næstu brezku hersveit- irnar voru hinsvegar nokkurra klukkustunda göngu í burtu. En Ney var var um sig. Hann þekkti vel það bragð Wellingtons, að hafa meginhluta liðstyrks síns í felum þangað til á úrslitastund. Frakk- arnir. sóttu því fram með ftrustu varúð. Það var ekki fyrr en hálf þriú síðdegis, að framvörðum Neys lenti saman við Hollendingana og Belgana á engjunum og skógunum utan við þorpið. Orðstír Welling- tons, en ekki her hans, hafði hald- ið krossgötunum fyrir Frökkum all- an fyrrihluta dagsins. Niðurlendingarnir vörðust Ney af mikilli hörku, en voru þó að því komnir að gugna fyrir ofureflinu er fyrstu brezku hersveitirnar komu á vettvang. Forustu þeirra hafði á hendi einn bezti liðsforingi Well- ingtons, Sir Thomas Picton, sem allt- af var klæddur gömlum yfirfrakka og pfpuhatti, hvort heldur var í borgaralegri tilveru eða á vígvelli, „mesti ruddi og blótkjaftur, sem nokkru sinni hefur verið uppi", eftir því sem Wellington sagði. Þessi vígfúsi sérvitringur hafði f sinni fylgd meðal annarra þrautreynda garpa úr spænska stríðinu og skozka Hálendinga, sem gengu f orrustuna við sekkjapípuundirleik. Þeim tókst um sfðir að stöðva sókn Neys. Honum hefði þá ef til vill tekizt að rétta við bardagann og rjúfa herlínu Wellingtons, ef hroðalegt glappaskot af Frakka hálfu hefði ekki verið gert í þessari svipan. Tuttugu þúsund manna lið undir stjórn d'Erlons greifa var á leið til stuðnings við Ney, þegar einn her- ráðsforingja Napóleons stöðvaði það og beindi því óleiðis til Ligny, en þar var þá orrusta sem hörðust. Gerði herróðsforinginn þetta án þess að nokkur skipun frá Napó- leon kæmi til. D'Erlon ótti skammt ófarið til Ligny þegar honum var sagt að snúa aftur til Quatre Bras — Prússar væru þá þegar sigraðir. En þegar d'Erlon loks nóði til Quatre Bras, var viðureigninni þar einnig lok- ið þann daginn. Hefði liði greifans verið beitt á öðrum hvorum vígvellin- um, hefði keisarinn líklega getað hrós- að fullum sigri þegar þetta kvöld. Við Ligny gerði Keisaralegi lífvörð- urinn, sem var einvalalið, úrslitaat- löguna. „Sá fyrsti, sem færir mér fanga, verður skotinn", spgði yfirmað- ur lífvarðarliðanna, Roguet hershöfð- ingi, áður en lagt var til atlögu, og miskunnarleysi átakanna varð eftir því. Prússarnir urðu um síðir að hörfa. Rigning með þrumuveðri skall á og gegnbleytti púður hermannanna, en þá var gripið til byssustingjanna. Prússar 20 VIKAN 40. tW.

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.