Vikan - 23.01.1992, Side 44

JÓNA RÚNA KVARAN
Frh. af bls. 41
huggulegheitum aö vaxa og jafnvel blómstra,
án þess að viö beinllnis leitum hjálpar geö-
læknis, einmitt á þessu sérstaka tímabili skipt-
anna frá miðjum aldri aö líklegri elli.
Hætt er við aö mörg ágætis hjónaböndin hafi
splundrast einungis vegna þess aö annar aðil-
inn gat ekki sætt sig viö að veröa miðaldra og
tók sér í örvæntingu sinni tíma í aö þróa sig
aftur á bak til fimmtán ára aldursins í von um
að geta afsannað aldur sinn og þá annmarka
sem honum geta fylgt. Á þessum tilþrifamiklu
árum getur veriö vandlifað og kannski er ekki
alltaf nákvæmlega rétt aö fariö siöferöislega.
ÁSTARLÍF ÁLFTA
Ef viö aftur á móti íhugum ástarlíf fugla eins og
til dæmis álftarinnar þá er þróunin þar allt
önnur. Meðan tilhugalíf álfta stendur sem hæst
er hnakkrifist og jafnvel slæst pariö upp á líf og
dauða. Þegar svo þessu margslungna og
átakamikla tilhugalífi lýkur hjá álftunum fellur
allt í Ijúfa löð. Þessar elskur hreinlega sjá í
bókstaflegum skilningi þess orös ekki ævina út
neitt nema hvor annarrar nef og njóta vel og
mikið.
Vissulega gætum viö mennirnir tekið þetta
skynsamlega ferli til eftirbreytni og bitist ögn
framan af til aö Ijúka flestum leiöindum af í
byrjun og geta svo virkilega elskaö hvort ann-
aö svo um munar meir og meir meö hverju því
ári sem guð gefur okkur saman. Logi ástar-
eldsins kulnar þá ekki heldur teygir sig hlýr og
fasmikill um líf okkar og tilveru þannig að við
virkilega finnum hvaö það er yndislegt aö vera
ástfangin, alveg sama á hvaöa aldri viö erum.
DÓNAR OG VINNULÚNAR HENDUR
Sagan segir aö á efri fulloröinsárum komi yfir
okkur óstjórnleg ástarævintýraþrá og hvergi
dafni ástin og unaður hennar eins og á elli-
heimilum landsins. í matar- og kaffitímum hafa
þykkar, vinnulúnar hendur sést teygja sig var-
færnislega undir borö og strjúka létt læri og
hné kærustunnar sem á móti brosir feimnis-
lega. Eins er mikið pískraö á göngunum ef ein-
hverjir eru að skjóta sér saman og vilja jafnvel
ekki viö þaö kannast á almannafæri. Hvísling-
ar geta verið í þessa áttina: Hann er bara alltaf
að læöast inn til hennar. Ég skil ekkert í mann-
eskjunni að líta við þessum dóna því hann er
heimavanur á öllum hæðum. Eins getur heyrst
þetta: Hvað er að manninum? Sér hann ekki
aö manneskjan er algjörlega brjósta- og mittis-
BROTSJOR
MYNDLISTAR
Frh. af bls. 39
heillaðist svo af myndunum aö
hann ákvaö að gjalda þær all-
ar háu verði. í kjölfar alls
þessa segist hún hafa hugsað
meö sér: „Guð minn góöur, er
ég norn?“
LIST Á KOSTNAÐ ÁSTAR
Líkt og hún hafi hlotið eigin-
leika skírnarnafns síns í
vöggugjöf skipar ástin vegleg-
an sess í hugskoti hennar sem
sjá má f ýmsum myndum
hennar. Hún segist reyndar lít-
iö gefa öðrum beint af ást
sinni, þaö sé eins og hún iöki
listina á kostnaö ástarinnar.
„Ég hef einsett mér aö gera
vel og ég á ríkt innra líf í
tengslum við listina. Þannig
hef ég efni á að neita mér um
ástina," segir Ásta og á þar viö
hina veraldlegu ást, ástir milli
manns og konu. Hún segist
reyndar oft vera aö reyna aö
veröa ástfangin en tekur fram
að ekkert sé svo sætt aö það
sé sætt í gegn á nokkurn hátt.
Reyndar á einn maöur hug
hennar þessa dagana en líkt
og myndlistin hefur þróast í
tímans rás gefur Ásta því
samþandi langan tíma, hún vill
ekki flasa aö neinu og hefur
litla trú á hringum og gifting-
um. Það er ef til vill táknrænt
fyrir allt þetta ástartal að nú
kemur þjónninn með smokk-
fiskinn. „Gjörið þiö svo vel.“
Ef til vill má þvf segja að hið
líkamlega samræði, sem hún
segist neita sér um, rætist í
myndum hennar og hún bend-
ir á eitt þeirra olíumálverka
sem uppi hangir í Torfunni og
segir: „Þessi heitir til dæmis
Samfarir." Og hún bætir við aö
listin sé eiginlega hennar
klaustur, hún sé eins konar
nunna í gallabuxum.
í framhaldi af tali um ástina
talar hún um hiö veraldlega líf
íslendinga þar sem allir séu
svo uppteknir af veraldlegum
hlutum, tölum og upphæðum
en andinn sé einskis metinn.
„Þaö er til dæmis lítill sjarmi
yfir skemmtistööum því fólk
getur verið meö hverjum sem
er. Það sem öllu máli skiptir
eru peningarnir. Tími og pen-
ingar viröast kosta flesta hina
raunverulegu ást.“ Ásta segir
listina og ástina líkar í eöli
sínu og hún lítur ekki á mynd-
listina sem vinnu, þannig séö,
þó hún kosti bæði tíma og
peninga. Andinn í verkunum
sé það sem skilur efniö frá.
„Listamaðurinn er sífellt aö
koma því ónáanlega í form.“
EKKERT YFIR-
NÁTTÚRLEGT
„Ég mála myndir oft án þess
aö vita í rauninni hvað ég er
aö gera. Þetta er eins og að
vera búin aö drekka mikið vín
og finnast maöur þurfa að
kasta upp. Þannig koma flest-
ar þestu myndirnar. Það er
ekkert dularfullt við þetta, ekk-
ert yfirnáttúrlegt og mér líður
ótrúlega vel þegar ég er að
mála. Ég vildi ekki þurfa aö
leggja listina undir í skiptum
fyrir eitthvað annað, ekki aö
fyrra bragöi aö minnsta kosti.
Reyndar hélt ég alltaf að listin
væri bara blekking en í raun-
inni brjótast í myndum mínum
fram þeir draumar sem ekki
hafa ræst og svo lengi sem
draumar eru raunverulegir er
listin það einnig. Þetta skýrist
kannski þegar maöur eldist,"
segir Ásta, hikar og bætir viö,
„eða kannski ekki. En ég heföi
sjálfsagt oröiö geöveik hefði
ég ekki haft listina til aö koma
hugmyndafluginu frá mér.“
SJÁLFSLEIT í LiSTINNI
Um tilgang listarinnar segir
hún að listamaður sé sá sem
segir manni þaö sem maður
vissi fyrir. Hún segist ekki hafa
trú á þeim hugmyndum sem
ekki geymast í hugskoti henn-
ar nema skamma stund. „Ef
þær gera það ekki eru þær
yfirleitt ekki þess virði aö fram-
kvæma þær. Ég get verið hrif-
in af þúsund manns en elskað
aðeins einn. Þannig er þaö
einnig meö listina og töluverð-
ur tími fer í að flokka rusliö frá.
Listamaðurinn er kjarni
mynda sinna og með hverju
verki, sem viö bætist, er hann
að bæta viö einhverja ákveðna
sögu. Þannig er þetta mín
sjálfsleit sem fram fer í gegn-
um myndlistina," segir Ásta
Eyvindardóttir um listina, líf-
línu sína sem nú heldur henni
jafntryggilega og kaðallinn
foröum, öruggri í öldugangi til-
finninga. □
laus? Voðalega hefur honum fariö aftur.
í ellinni er dásamlegt að verða ástfanginn
því viö erum þá flest búin að skila þjóðfélaginu
sínu, auk þess að hafa stutt blessuð börnin og
jafnvel barnabörnin Ifka, fyrir utan kannski all-
an skarann sem við gaukuðum einu og öðru
að um dagana. Trúlofanir og giftingar eru mun
tíðari í ellinni en við kannski ætlum og kannski
furðu litlar líkur á nokkrum alvarlegum mistök-
um í vali á lífsförunaut vegna þess að við erum
ekki eins eigingjörn í ástinni og á árum áður.
Kannski leggja aldraðir meira upp úr kær-
leikanum og tillitssemi en við sem yngri erum
og óþroskaðari. Þess vegna kunna þeir að
elska svo um munar og eftir er tekið.
ATHUGUM UNDIR SPARIFÖTIN
Og að lokum þetta. Ástin er nauðsynleg og á
að vera kveikja að öllu því besta sem í okkur
býr, fyrir utan það hvaö hún er okkur öllum holl.
Til þess að hún fái það líf í hug okkar og hjarta
sem henni sæmir er nauðsynlegt að við sýnum
henni virðingu. Það er alls ekki rétt að kveikja
hjá öðrum væntingar sem við ætlum ekki að
rækta og fylgja eftir. Við sköpum þá annarri sál
miklar þjáningar og sorgir og vissulega er það
óafsakanlegt og verður að teljast grimmdar-
legt. Ef við vilju sjálf njóta ástar ættum
við að flýta okkur hægt á hálum vegi ástarinn-
ar. Þegar við erum á valdi tilfinninga okkar
erum við hrekklaus og væntingar okkar ekki
alltaf rökrænar og þaðan af síður ýkja
skynsamlegar ef betur er að gáð. Því er hyggi-
legt að gefa sér góðan tíma og reyna eftir
föngum að kfkja undir spariföt viðkomandi.
Það eru mikil forréttindi að fá að elska og
vera elskaður á réttan og einlægan hátt og full
ástæða til að gera sig líklegan til þess arna.
Hitt er svo annað mál að ef okkur skortir áþreif-
anlega skilning á okkar innra manni og dýpstu
þrám er hætt við að við verðum vanhæfari en
ella til að veita og þiggja ást. Þess vegna er
mikill styrkur fyrir ástina að við eflum okkar
andlega líf eftir föngum og séum jafnframt
minnug þess að ástin á að göfga okkur en ekki
öfugt, elskurnar. Hún á að gera okkur færari til
að taka sigrum sem ósigrum lífsins, auk þess
að efla allt það sem teljast verður styrkur fyrir
manngildi okkar og framtíð í þessum annars
ágæta en hverfula heimi.
Með vinsemd,
Jóna Rúna.
LAUSN SÍÐUSTU GÁTU
+ + + + + + + + + + F + + + + + s
+ + + + + + + + + B 3 R N + A + T
+ + + + + + + + + + E N + A L A 5 A
+ V A L E G U R + E L G U R Ö R K K
V E R + N ó N + s I G U R + G + A A
f n* V f G A N G + K I L T + G R U N
H R A G I + A L T + N E N N A + T +
K A K A N E + Ö o U G G + I + G U L
+ R U Ð N I N G + T U + A Ð K 0 M A
fcj L R I + N Ó G + A R N L J Ó T + M
+ E + + R U T + E N + A L A S T A TD
E I N L Æ G + S + V É L A + A + + 1
+ K A U Ð I + T R E G A + Ó N Ó G +
L I p R U + o R f L + s E G G + L D
+ r> A K r> I + 0 S T + T* I N A s J A
+ b L + + f E K L U + u M + S T A L
+ A M A s 0 N + A f s N A n + R A K
+ R + L 1 K N A + L A G + Á V A N A
S N Ú I N + I Ð R U N A R + ö N D R
P A R R U K + A U M A + + E L D I f |
+ N A + M E T + K A + S V I 1- + s s
A N N A + N Æ T U S <T> A D f Æ V A 1
+ A + G A T f R + f K ó p + A T E L
+ + i + H A M A K I f p E T A L T
M A D v A R + F K A L E I rp T + L N ;
"T TT L U F J X j? M A G ui + A L j N
44 VIKAN 2. TBL. 1992