Vikan


Vikan - 15.02.2000, Blaðsíða 22

Vikan - 15.02.2000, Blaðsíða 22
¦o 1 = m ° dj VI x.E *! 01.= n k EI ¦=? Aiikm þekking og tækni i læknauísindum sem og meiri siálfsbekking kvenna hefur gert pað að verkum að sífellt heyrast fleiri kvensiúkdómar nefndir á nafn sem konur hafa tii bessa ekki vitað míkíð um. Legslímuflakk eða flökkuslímhúð er eimi heirra. Konum með betta vandamál hefur til liessa oft verið sagt að hær væru með venjulega túrverki ef hær hafa verið að kvarta undan miklum kviðverkj- um við blæðingar. Margar konur sem hafa biáðst til fiölda ára af gífurlega miklum „túrverkium" hafa oft reynst vera með legs- límuflakk, begar sjúkdóm- urinn loksins greinist með kviðarholsspeglun eða annarri skurðaðgerð. Sjúkdómurinn lýsir sér þannig að slím- húð eins og sú sem er inni í leginu finnst í kviðarhol- inu, utan legsins, annarsstaðar en þar sem hún á að vera. Al- gengast er að hún festist á eggjastokkana, utan á legið eða á lífhimnuna niðri í grind- inni. Þar vex hún og grefur sig inn í vefina sem hún festist á. Þess vegna er oft talað um „flökkuslímhúð". Kvenhorm- ón lfkamans (östrógen og pró- gesterón) hafa sömu áhrif á slímhúðina sem er á flakki og slímhúð legsins, þannig að við tíðablæðingar getur blætt úr henni. Blæðingin verður hins- vegar inn í vefina þar sem slímhúðin hefur tekið sér ból- festu og blóðið kemst ekki út úr lfkamanum eins og gerist þegar venjuleg tíðablæðing verður í slím- húðinni í legholinu. Blóð- ið hleðst upp í blöðrur á eggjastokkunum eða í grindarholsvefjunum og veldur bólgu, örvef og skemmdum. Oft er legs- límuflakk einkennalaust eða einkennalítið, eink- um ef það er lítið eða ef það er á eggjastokkunum, sem hafa aðeins lítinn taugavef í sér. Ef það er annars staðar og ertir taugavef eða lífhimnuna, þá getur sársauki við blæðing- ar orðið mjög mikill, þegar bæði blæðir úr leginu og líka inn í grindarholsvefina. Marg- ar konur fá sennilega vægt form sjúkdómsins sem getur jafnað sig á nokkrum árum en í öðrum tilfellum er sjúkdóm- urinn svæsnari og afar sárs- aukafullur. Komist slímhúðin á eggjastokkana geta myndast stórar blöðrur á þeim. Blöðr- urnar fyllast af blóði og springa svo. Slíkt getur valdið miklum sársauka og skemmd- um á nálægum líffærum ásamt ófrjósemi. Konur vilja skýr svör Við fengum Reyni Tómas Geirsson, prófessor við kvennadeild Landsspítalans, til að fræða okkur um þennan dularfulla kvensjúkdóm. Nú reka margar konur um stór augu þegar þær heyra minnst legslímuflakk og hafa aldrei heyrt minnst á sjúk- dóminn. Er hann algengari núna en fyrir nokkrum árum? „Nei, tilfellunum hefur ekki fjölgað. Rannsóknir hafa sýnt að um 1 % kvenna á frjósemis- skeiði á íslandi hafa greinst með sjúkdóminn, eða um 700- 800 konur. Þessi tala er sam- bærileg við nágrannalöndin, „Rannsóknir hafa sýnt að um 1% kvenna á frjósemisskeiði á íslandi hafa greinst með sjúkdóminn, eða um 700-800 konur. Þessi tala er sambæri- leg víð nágrannalöndin, en sumsstaðar er talið að allt að 2-3% kvenna séu með legs- límuflakk." en sumsstaðar er talið að allt að 2-3% kvenna séu með legs- límuflakk. Á íslandi má reikna með því að tíðnin sé undirmetin, því sjálfsagt eru mörg tilfelli sem koma aldrei inn á borð til okkar læknanna. Skýringarnar á auknum sýni- leika sjúkdómsins eru nokkr- ar. Konur eru mun meðvitaðri og upplýstari um líkama sinn í dag en var fyrir nokkrum árum. Þær vilja nákvæm svör og að læknar útskýri vel fyrir þeim hvað ami að. Hér áður fyrr var kannski sagt við þær að þær væru með blóðblöðrur eða bara „blöðrur" á eggja- stokkunum sem er líka satt og rétt, en konur í dag vilja nán- ari útskýringar á tilurð þessara „blaðra." Svo hafa læknar lært að greina sjúkdóminn og frumstig hans betur, einkum með svonefndri kviðarhols- speglun, sem er skurðagerð sem er gerð í svæfingu. Slæmir verkir Hver eru helstu einkenni sjúkdómsins? „Konur sem þjást af legs- límuflakki hafa margar hverj- ar alltaf haft óvenju slæma verki við tíðablæðingar. Mér sýnist að meirihluti þeirra eigi það sameiginlegt. Aðrar hafa minni einkenni, en mynda smám saman allstórar blöðrur á eggjastokkana, sem verða fylltar gömlu blóði eftir að margoft hefur blætt inn í þær um leið og konan hafði tíða- blæðingar. Svo springa þær allt í einu og valda gífurlegri ertingu í lífhimnunni með til- heyrandi sársauka. Óregluleg- ar blæðingar eru líka eitt ein- kennið. Afbrigðilega slímhúð- in getur truflað starfsemi eggjastokkana og því getur líka orðið blæðingatruflun. Oft uppgötvast sjúkdómurinn þegar konur ætla að fara að eignast börn. Þær eru kannski búnar að reyna lengi en ekk- ert gengur. Eftir blæðingar inn í kviðarholinu hafa myndast bólgur og samgróningar bæði á eggjastokkunum og lífhimn- unni og þær fá ekki alltaf egg- los. Það eina sem finnst er að blæðingaverkir hafa verið mjög sárir og staðið lengur en hjá öðrum. Þær hafa eymsli í grindarholi við læknisskoðun og sársauka við samfarir. Þeg- ar þær fara í kviðarholsspegl- un sést fljótlega hvort um þennan sjúkdóm er að ræða. Blöðrur á eggjastokkunum er líka stundum hægt að greina í 22 Vikan
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Vikan

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikan
https://timarit.is/publication/368

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.