Sjómannadagsblaðið

Volume

Sjómannadagsblaðið - 06.06.1938, Page 12

Sjómannadagsblaðið - 06.06.1938, Page 12
4 SJÓMANNADAGSBLAÐIÐ „Húshaldsfólkið" Þegar almennt er um sjómenn talað, þá mun sjaldnast vera reiknað með matsveinum og veitingaþjónum eða öðru hjálparfólki við „hús- haldið“ sem slíkt — og má vel vera að það hafi fullan rétt á sér — og skal ég þó ekki kveða upp neinn dóm um það, en það var reynsla mín og mun vera svo með fleiri, er siglt hafa og unnið við ,,húshaldið“, að þeir hafi fremur fundið að þeir væru reiknaðir sem liðléttingar, og dæmi munu finnast fyrir því að þeir hafi fengið að heyra að þeir væru eitthvað „annað fólk“. Þetta og annað því líkt hefir sem oftast aðeins verið á yfirborðinu og þegar á hefir reynt hefir þetta ekki gengið út yfir neinn svo orð sé á gerandi, en hins vegar eru að- stæður þess fólks, sem vinnur við ,,húshaldið“, svo gjörólíkar annara þeirra, sem á skipum vinna, að það undrar engan þótt fullkomin skelfing verði, en að hún verði fjandsamleg eða kuldaleg er allótítt og fer þverrandi. Þetta verð- ur ofur skiljanlegt þegar þess er gætt að frá alda öðli hefir það þótt fremur við kvenna hæfi að sýsla við matinn og ganga um beina, og sann- leikurinn er sá, að hvarvetna þykja þau verk létt og letileg — og verður þar við að sitja. Á matsveinum og veitingaþjónum meðal hinn- ar harðgerðu og glæsilegu sjómannastéttar Is- lands ber lítið sem ekkert fyrr en talsvert eftir síðustu aldamót, að landsmenn eignuðust eim- knúin fiski- og verzlunarskip. Á seglskipatíma- bihnu var aðeins um matsvein að ræða og voru það sem oftast vel liðtækir menn en ef til vill ekki alltaf fullkomlega harðgerðir og oft heyrði ég sem unglingur frásagnir og hálf ertnar skop- sögur um einstaka matsveina, og það komst þegar inn í hug minn að þeir væru ekki eins miklir sjómenn og aðrir, en nauðsynlegir þó og starfa sínum vaxnir, enda mun það hafa verið svo að þeir hafi átt sér færi og dregið fisk úr sjó í hjáverkum. Á þeim tímum er sjósókn var öll á opnum bát- um, þekktust ekki matsveinar, — þá höfðu menn skamtinn með sér. Ég minnist þess, er menn bjuggu sig út í ,,verið“ að mikið fluttu þeir með sér af matarforða, og góðan mat að mér fannst, í þá daga — og ekki skal því gleymt að tómhentir komu þeir ekki aftur og hrein- asta sælgæti var oft og tíðum ,,trosið“, sem þeir komu með heim, að lokinni vertíð. En sú tíð er nú liðin hjá og nú heyrir maður ekki talað um ,,tros“, að minnsta kosti ekki sem sælgæti. Þegar svo botnvörpungarnir komu til sög- unnar fyrir alvöru er raunverulega lagður grundvöllur að þeirri stétt manna, sem nú fylkir sér undir merki M. V. F. I. — þótt hún megi nú heita því sem næst tvískipt, en það liggur í því að allflestir togaramatsveinar eru í sjómanna- félagi Reykjavíkur, sem fyrst og fremst er eldra félag og gerir það ekki sömu kröfur til kunnáttu matsveina og M. V. F. í. — en að öðru leyti er sjómannafélagið ágætis félag og til fyrirmyndar, og það er mín persónulega skoðun að fjárhagslega séð, þá sé matsvein- unum betur borgið í Sjómannafélaginu heldur en í M. V. F. I., en það er mál, sem ekki verður rætt í dag. En það er fyrst með Eimskipafélagsskipunum að íslendingar fara að vinna við frammistöðu á skipum, því á meðan útlendingar voru hér ein- ráðir um siglingar á milli landa voru að sjálf- sögðu skipshafnirnar útlendar, þó má svo vel vera að undantekningar hafi fundist, og einnig var það svo á fyrstu árum Eimskip, að það voru útlendingar, sem nær því eingöngu unnu við ,,húshaldið“ og stafaði það aðeins af því að íslenzkir menn með næga kunnáttu voru ekki til. Það verður því ofur skiljanlegt, þó að lítið hafi borið á matsveinum og veitingaþjónum, og að lítið láti þeir til sín taka ennþá, meðal hinn- ar mannmörgu íslenzku sjómannastéttar. — En mér er nær að halda, að öllum sjómönnum sé það gleðiefni að landar þeirra hafa nú hafist handa og eflt svo faglega kunnáttu sína, að útlendingar eru nú engir á skipunum svo telj- andi sé, og að þeir séu reiðubúnir til þess að viðurkenna ,,húshaldsmennina“ sem góða og gilda sjómenn, er hafi sín sjálfsögðu hlutverk að leysa á skipunum. Ég er einn af þeim mörgu, sem hefi aðdáun

x

Sjómannadagsblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Sjómannadagsblaðið
https://timarit.is/publication/557

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.