Morgunblaðið - 21.07.2009, Blaðsíða 13

Fréttir 13INNLENT
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 21. JÚLÍ 2009
Eftir Rúnar Pálmason
runarp@mbl.is
ICESAVE-samningarnir breyta í engu stöðu
íslenska innlánstryggingasjóðsins gagnvart
breska sjóðnum eða hollenska seðlabankanum,
að sögn Indriða H. Þorláks-
sonar, aðstoðarmanns fjár-
málaráðherra en hann var í
samninganefnd Íslands í
Icesave-málinu. Staða
kröfuhafa ráðist af lögum
og ákvæðum laga sé ekki
breytt með samningum.
Í Morgunblaðinu í gær
gagnrýna Ragnar H. Hall
og Eiríkur Tómasson Ice-
save-samningana harðlega
og mæla gegn því að Alþingi samþykki hann.
Indriði sagði að vel kunni að vera að Bretar
og Hollendingar séu jafnsettir varðandi kröfur
í þrotabú Landsbanka og íslenski trygginga-
sjóðurinn sem ábyrgist aðeins lágmarksinni-
stæðutryggingu, þ.e. 20.887 evrur. „Það er
ekki stakt orð í samningunum og samning-
arnir hafa engin áhrif á það. Sé það svo að þeir
séu jafnsettir, sem vel má vera, er það ekki
vegna samninganna heldur samkvæmt gjald-
þrotaskiptalögum. Enda breyta menn ekki
lögum með svona samningsákvæðum,“ sagði
Indriði. Allan rökstuðning og tilvísanir í lög og
greinar samninganna vantaði hjá þeim Eiríki
og Ragnari sem væri sérlega bagalegt þar sem
fullyrðingar þeirra væru alvarlegar.
Indriði sagði að í samningnum væri svokallað
jafnréttisákvæði sem fjalli eingöngu um að ef ís-
lenski tryggingasjóðurinn ákveði að greiða inni-
stæðueigendum hærri fjárhæð en 20.887 evrur
þá skyldi það ganga jafnt yfir alla. „Það hefur
ekkert að gera með ákvarðanir Hollendinga eða
Breta um að greiða hærri fjárhæð hjá sér. Þann-
ig að mér er algjörlega óskiljanlegt hvernig þeir
komast að þessari niðurstöðu.“
„Bjartsýni að ætlast til þess“
Hvort íslenski tryggingasjóðurinn myndi
standa breska tryggingasjóðnum og hollenska
seðlabankanum framar í kröfuröðinni, enda
greiðir íslenski sjóðurinn aðeins lágmarkstrygg-
inguna, sagðist Indriði ekki geta sagt um það.
„Það væri hið besta mál ef svo væri, en samning-
urinn breytir engu.“
Indriði var spurður hvort ekki hefði mátt
semja um að eignir búsins myndu fyrst ganga
upp í lágmarkstrygginguna sem íslenski sjóð-
urinn ber ábyrgð á. Indriði sagði að í sjálfu sér
væri lánasamningarnir og kröfurnar á þrotabúið
óskyld mál. „Ég set allavega spurningamerki við
það að Bretar eða Hollendingar eða hvaða aðili
sem er hefði verið tilbúinn að afsala sér hags-
munum eða rétti í gegnum svona samning, hafi
þeir átt hann fyrir. Ég held að það sé dálítið mikil
bjartsýni að ætlast til þess.“
Uppgjörssamkomulag milli íslenska innláns-
tryggingasjóðsins og þess breska hefur ekki ver-
ið gert opinbert. Indriði sagði að efnislega væri
samkomulagið nákvæmlega það sama og væri í
samningnum við Hollendinga og er birt í frum-
varpi um ríkisábyrgð á Iceasave-greiðslum. Þing-
menn hefðu haft aðgang að breska samkomulag-
inu og verið væri að reyna að fá takmörkunum á
dreifingu aflétt.
Samningar breyta ekki stöðu
 Indriði H. Þorláksson segir að kröfuröð innlánstryggingasjóða ráðist af lögum en ekki Icesave-samn-
ingunum  Finnst vanta rökstuðning með harðri gagnrýni Eiríks Tómassonar og Ragnars H. Hall
Indriði H.
Þorláksson
Eftir Ylfu Kristínu K. Árnadóttur
ylfa@mbl.is
NIÐURSTÖÐUR rannsóknar Sig-
ríðar Rutar Franzdóttur, vísinda-
manns við læknadeild Háskóla Ís-
lands, á taugakerfi ávaxtaflugunnar
gætu komið að
gagni við rann-
sóknir á tauga-
sjúkdómum á
borð við MS-
sjúkdóminn.
Grein um rann-
sóknina birtist í
hinu virta tímariti
Nature í síðustu
viku en hana
vann Sigríður
ásamt samstarfsfólki sínu við tauga-
líffræðistofnun háskólans í Münster.
Sigríður rannsakaði samskipti
milli taugafrumna og taugastoð-
frumna (e. glial cells) en það eru þær
frumur sem verða fyrir skemmdum í
sjúkdómum eins og MS. Stoðfrumur
eru afar mikilvægar en þær sjá m.a.
um að einangra taugafrumur, líkt og
einangrun utan um rafmagnsvíra.
„Það er ýmislegt vitað um þroskun
þessara frumna, sérstaklega í mús-
um, en það eru víða gloppur í þekk-
ingunni, sérstaklega þegar kemur að
sameindum sem stýra samskiptum
milli taugafrumna og stoð-
frumnanna,“ segir Sigríður. Ávaxta-
flugan var notuð þar sem hún þykir
einföld og auðveld í notkun og margt
er sameiginlegt með stoðfrumum
hennar og mannsins. Í mönnum eru
jafnframt oft til mörg afbrigði af
sama próteininu meðan aðeins eitt
eða fá afbrigði er að finna í flugunni,
sem einfaldar allar rannsóknir til
muna.
Í rannsókninni voru þær frumur
rannsakaðar sem síðar mynda auga
ávaxtaflugunnar. Stoðfrumur voru
merktar með grænu flúrljómandi
próteini og áhrifin af því að auka eða
minnka magn á ákveðnum prótein-
um skoðuð. „Frumurnar sem um er
að ræða myndast á einum stað og
fjölga sér og ferðast svo langa leið.
Þegar þær komast á áfangastað
hitta þær fyrir taugafrumur og fara
að vefja þær til að einangra þær
hverja frá annarri og umhverfinu,“
segir hún.
Um grunnniðurstöður að ræða
Sigríður rannsakaði þátt sem kall-
ast FGF (Fibroblast Growth Factor)
en í því kerfi er um að ræða tvo vaxt-
arþætti og einn viðtaka fyrir þá sem
stýrir viðbrögðum frumunnar. „Í
stuttu máli kom í ljós að FGF-
boðferlið stýrði þremur mismunandi
stigum í þroskun frumnanna. Fyrst
stýrði önnur boðsameindin fjölgun
og ferðum frumnanna en hin sam-
eindin tók svo við og stýrði því
hvernig frumurnar vefja taugafrum-
urnar,“ segir Sigríður. „Það er
áhugavert að í sömu frumu virkjast
sama ferli þrisvar sinnum en nið-
urstaðan er mismunandi eftir því
hvar og hvenær í þroskaferli frum-
unnar þetta gerist. Þetta ræðst bæði
af staðsetningunni á vaxtarþátt-
unum og viðbragðinu innan frum-
unnar sem er ólíkt eftir þroska-
stigum.“
Spurð hvort niðurstöðurnar geti
haft áhrif á rannsókn ýmissa tauga-
sjúkdóma svarar Sigríður að aðeins
sé um grunnniðurstöður að ræða.
„Það er löng leið frá þessum nið-
urstöðum og yfir í eitthvað sem hef-
ur þýðingu fyrir menn,“ segir hún en
bætir við að niðurstöður úr rann-
sóknum á ávaxtaflugunni hafi í
gegnum tíðina haft mikil áhrif á
þekkingu manna á líffræðilegum
ferlum og þroskun í öðrum lífverum,
t.d. mönnum. „Rannsóknir á þessum
sameindum eru mjög flóknar í
mönnum en fremur einfaldar í flug-
unni og gætu komið að gagni við
rannsóknir á ferlum sem stýra slíð-
urmyndun um taugafrumur í mönn-
um. Slíkt er mjög mikilvægt í t.d.
rannsóknum á sjúkdómum eins og
MS-sjúkdómnum.“
Bjartsýn á framtíðina
Aðspurð hvað nú taki við segist
Sigríður hafa áhuga á því að geta
unnið áfram að eigin rannsóknum í
þroskunarfræði. „Ég hef þó snúið
mér að öðrum rannsóknum þar sem
aðstæður fyrir unga vísindamenn til
að koma á fót sjálfstæðum rann-
sóknum hérlendis eru vægast sagt
slæmar. Þótt doktorsnám á Íslandi
hafi verið stóreflt undanfarið hefur
lítið sem ekkert verið gert til að
móta það umhverfi og tækifæri sem
taka við að námi loknu.“ Sigríður
segist þó vera bjartsýn á framtíðina
og telur að miklu sé hægt að áorka í
grunnrannsóknum hérlendis með
bættu umhverfi enda sé búið að
mennta mikið af hæfileikaríku fólki.
Gæti gagnast við rann-
sóknir á MS-sjúkdómnum
Grein um rannsókn Sigríðar R. Franzdóttur birtist í Nature
Sigríður Rut
Franzdóttir
Sneiðmynd Vafningar taugastoð-
frumna sjást sem grænar rendur
milli blárra taugaþráða.
Ömmubakstur ehf.
Kársnesbraut 96a | 200 kópavogi | S: 545 7000
Veljum
íslenskt
gott í dagsins önn...
Ömmu
kleinur
Ömmu
spelt
flatkökur
Ömmu
flatkökur
Eiríkur Tómasson, pró-
fessor í lögfræði við Há-
skóla Íslands, segir það
koma sér mjög á óvart
að Indriði H. Þorláksson
skuli halda því fram að
Icesave-samningarnir
hafi engin áhrif á hvern-
ig fjármunum verði út-
hlutað úr þrotabúi
Landsbankans. Eiríkur
bendir á að í samningnum við hollenska ríkið
sé að finna ákvæði um að hinn íslenski
tryggingasjóður og hollenski seðlabankinn
séu jafnsettir gagnvart kröfum í þrotabú
Landsbankans. Með réttu ættu kröfur ís-
lenska sjóðsins að ganga fyrir þegar að út-
hlutun kemur enda sé honum ætlað að
tryggja hverjum innistæðueiganda greiðslu
á tiltekinni fjárhæð samkvæmt reglum ESB
meðan hollenski seðlabankinn og um leið
breski tryggingasjóðurinn hafi bætt eigend-
unum tjón þeirra umfram þá tryggingu.
Orðalagið í samningnum sé reyndar flókið
og tyrfið en sé það rétt sem Indriði haldi
fram, að ekkert sé í samningnum um að hol-
lenski seðlabankinn og breski trygg-
ingasjóðurinn, samkvæmt breska samn-
ingnum, sé jafnsettur íslenska sjóðnum, þá
sé lítið mál fyrir Alþingi að gera fyrirvara við
ríkisábyrgðina þessa efnis.
Í grein 3.1.2 í samkomulaginu við Hollend-
inga segir m.a. að „ef annaðhvort Trygging-
arsjóður innstæðueigenda eða Seðlabanki
Hollands endurheimtir, hver sem ástæðan
kann að vera (þ.m.t., án takmarkana, ef
Tryggingarsjóði innstæðueigenda er veitt
hvers konar forgangsstaða samkvæmt ís-
lenskum lögum), í kjölfar framsals á hluta
tiltekinnar kröfu til Tryggingarsjóðs inn-
stæðueigenda, hærra hlutfall vegna þeirrar
kröfu en hinn aðilinn skal Tryggingarsjóður
innstæðueigenda eða Seðlabanki Hollands
(eftir því sem við á) greiða Seðlabanka Hol-
lands eða Tryggingarsjóði innstæðueigenda,
eftir því sem við á, jöfnunargreiðslur eins
fljótt og því verður við komið og eftir því
sem þörf er á til að tryggja að hvor aðili um
sig, Tryggingarsjóður innstæðueigenda og
Seðlabanki Hollands, endurheimti sama
hlutfall vegna þessarar kröfu og hinn að-
ilinn“.
Ábyrgð umfram skyldur
Eiríkur segir að ekki verði betur séð en að
með þessum ákvæðum séu Hollendingar að
tryggja að seðlabanki þeirra verði jafnsettur
íslenska sjóðnum þegar úthlutað verður úr
þrotabúi Landsbankans þannig að í reynd sé
íslenska ríkið með þessu að taka á sig
ábyrgð umfram þá ábyrgð sem reglur ESB
geri ráð fyrir samkvæmt þeim skilningi sem
Bretar og Hollendingar hafi viljað leggja til
grundvallar við samningsgerðina.
Samsvarandi ákvæði sé ekki að finna í sam-
komulaginu við Breta, heldur sé þar, í grein
3.1, vísað til sérstaks uppgjörssamnings
sem ekki hefur verið birtur opinberlega.
Ætti að vera lítið mál fyrir Alþingi að setja fyrirvara
Eiríkur Tómasson