Morgunblaðið - 21.07.2009, Blaðsíða 28

28 MenningFRÉTTIR
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 21. JÚLÍ 2009
Eftir langa mæðu
finnur hún loks
sjálf líkhúsið … 30
»
SÍÐASTI dagur miðaldahátíð-
arinnar að Gásum við Hörg-
árósa er í dag. Gásir voru um
aldaraðir mesti kaupstaðurinn
á Norðurlandi og blómatími
hans var á árunum 1150-1350.
Fornminjarnar eru þær merk-
ustu sinnar tegundar á Íslandi.
Í heiminum eru ekki þekktar
sambærilegar minjar frá svo
löngum tíma.
Á miðaldahátíðinni er kaup-
staðurinn endurskapaður og um 60 manns í hlut-
verkum kaupmanna, iðnaðarmanna, munka, mat-
sveina og bardagamanna, konur, karlmenn og
börn, skapa heildarmyndina. Allir eru velkomnir í
miðaldaþorpið að Gásum.
Saga
Miðöldum lýkur
að Gásum í dag
Frá Gásum
„EINU sinni er …“
er yfirskrift sýningar
Handverks og hönn-
unar sem opnuð
verður í Bryggjusal
Edinborgarhússins á
Ísafirði annað kvöld
kl. 20. Þar eru til
sýnis verk 24 listamanna. Hugmyndin var að
hvetja til nýsköpunar og vöruþróunar með því að
stefna saman tveimur ólíkum listamönnum. Tólf
einstaklingar voru valdir af Handverki og hönnun
og hver þeirra valdi sér samstarfsaðila. Lagt var
til að hver einstaklingur veldi sér samstarfsaðila
af öðru sviði og af annarri kynslóð. Sýningin
stendur til 9. ágúst og er opin virka daga frá kl. 16
til 18 og kl. 15 til 18 um helgar.
Hönnun
Handverk og
hönnun á Ísafirði
Edinborgarhúsið
STUTTMYNDIN
Eldmessan, sem
fjallar um Skaft-
árelda 1783-84 og
móðuharðindin sem í
kjölfar þeirra fylgdu,
er sýnd daglega á
Kirkjubæjarklaustri í sumar. Myndin var frum-
sýnd vorið 2009. Stuttmyndin er unnin af marg-
miðlunarfyrirtækinu Gagarín fyrir Skaftárelda
ehf., félag stofnað á Kirkjubæjarklaustri til kynn-
ingar á þessari hamfarasögu. Blandað er saman
tölvugerðu efni, ljósmyndum og leiknu efni sem
tekið var upp í héraðinu í tengslum við verkefnið.
Hægt er að sjá kvikmyndina hvort heldur sem er
með ensku tali eða íslensku í Kirkjuhvoli á Kirkju-
bæjarklaustri daglega frá kl. 09-10 og 17-19.30.
Kvikmyndir
Eldmessan sýnd
daglega á Klaustri
Úr Eldmessunni
Eftir Bergþóru Jónsdóttur
begga@mbl.is
DYRUM Start Art á Laugavegi var lokað í júní. Þar höfðu
sex listakonur rekið gallerí, en hár rekstrarkostnaður varð
m.a. til þess að þær ákváðu að hætta. Start Art lifir þó enn
sem eining listamannanna sem að galleríinu stóðu. Þórdís
Alda Sigurðardóttir er einn þeirra.
„Jú, við höfum í hyggju að starfa áfram sem hópur, en við
ætlum auðvitað líka að sýna hver fyrir sig. Það myndar
ákveðið flæði að geta verið bæði sundur og saman. Ef okkur
verður boðið að sýna saman, tökum við því.“
Þátttaka í Art Vilnius kann að skapa tækifæri
Start Art-hópurinn er nýkominn frá Vilnius í Litháen,
þar sem hann tók þátt í stórri alþjóðlegri myndlistar-
kaupstefnu sem gallerí víðs vegar úr heiminum tóku þátt í.
„Við ákváðum að taka fleiri með okkur til Vilnius og vorum
tíu. Við sem sýndum saman í Vilnius kölluðum sýninguna
Tides eða Sjávarföll, og við vorum með góðar kynningar-
möppur og annað prentað efni þar að auki.“
Þórdís Alda segir að vel hafi verið að kaupstefnunni stað-
ið, hún hafi verið vel kynnt og fjölsótt. Hún segir að í Lithá-
en sé málarahefð sterk og að þær hafi þótt fremur óhefð-
bundnar í framsetningu verka sinna. Þær settu upp inn-
setningu þar sem sólstólar mynduðu einskonar grunn, og
Þórdís var með gjörning í einum þeirra. „Það var ekki mikið
um gjörninga þarna, og hann þótti það fréttnæmur að hann
var sýndur í litháíska sjónvarpinu.“
Að sögn Þórdísar munu sýningar Start Art-hópsins í
framtíðinni ekki verða bundnar ákveðnum stað heldur stað-
ur valinn hverju sinni eftir aðstæðum. Þá væri mögulegt að
leigja húsnæði til skamms tíma og eins að sýna meira úti á
landi. „Staðsetningin á Laugaveginum var frábær, ekki síst
fyrir það að þangað kom fólk inn af götunni sem átti leið hjá.
Við erum allar myndlistarmenn og rákum þetta með því að
sjá um allt sjálfar. Það var auðvitað mikil vinna og binding,
en lærdómrsríkt og skemmtilegt. Það var erfitt að þurfa að
loka, því við fundum vel hversu nauðsynlegur svona vett-
vangur er fyrir myndlistarmenn, þar sem hægt er að sækja
um og það með stuttum fyrirvara, en fyrir starfandi mynd-
listarmenn er erfitt að starfa um leið á fullu í gallerírekstri.“
Start Art lifir í listakonunum
 Hópurinn hyggst starfa áfram saman að myndlist og sýna saman  Start Art-
hópurinn tók nýverið þátt í alþjóðlegri myndlistarkaupstefnu í Vilnius í Litháen
Gjörningur Þórdís Alda vafin eins og múmía á sólstólnum á kaupstefnunni Art Vilnius í Litháen.
Eftir Bergþóru Jónsdóttur
begga@mbl.is
„ÞESSI mynd á sér sérstaka sögu,“ segir
Sverrir Kristinsson fasteignasali og listunn-
andi um málverkið Lesið á gullbók eftir Jó-
hannes Kjarval, en það er eitt af listaverk-
unum úr safni Sverris á sýningunni Safnarar
sem nú stendur yfir í Hafnarborg. Sverrir
þekkir söguna um tilurð verksins.
Sumarið 1959 var Kjarval austur á Héraði.
Honum hafði verið gefinn bátur, og ákvað
hann að sigla honum norður í Borgarfjörð.
Hann sigldi Selfljót frá Hjaltastað niður að
sjó, og sem leið lá fyrir nes og tanga á Borg-
arfjörð. Kjarval var 74 ára þegar þetta var og
róðurinn því talsvert afrek.
En bátinn var ekki hægt að skilja eftir í
Borgarfirði, og fékk Kjarval hann þá fluttan
aftur upp á Hérað. Hann hafði gefið honum
nafnið Gullmávurinn og þótti vænt um bátinn.
Um veturinn stóð báturinn í hlaðinu að
Ketilsstöðum hjá vini Kjarvals. Andrés
Björnsson bóndi í Snotrunesi skrifaði í tíma-
ritið Múlaþing árið 1970 og sagði: „Þar í hlaði
stóð svo íturskapaður Gullmávurinn eins og
illa gerður hlutur svona langt upp í sveit.
Hann minnti helst á sjófugl sem hefur villst
svo langt inn til landsins að hann, á flugi, sér
ekki lengur til sjávar og gleymir að fljúga …“
Næsta sumar, 1960 fór Kjarval aftur aust-
ur á Hérað í bústað sinn og undi sér við að
mála. Hann var snortinn af fegurð landsins
og langaði að mála stórt málverk og hófst
handa, byrjaði á fjöllunum og ánni, og eins og
hans var háttur málaði hann einhvers konar
himingúur í skýjabólstrana, andlitslausar og
loftkenndar fígúrur.
Þegar þarna var komið rennir vörubíll að
og staðnæmist á veginum skammt frá. Út úr
honum koma fjórir menn gangandi til Kjar-
vals, Einar Stefánsson byggingameistari á
Egilsstöðum þar fremstur í flokki. Erindi
þeirra var að færa Kjarval hús sem þeir
höfðu smíðað yfir Gullmávinn, en húsið vildu
þeir setja upp og sækja svo bátinn, svo hann
gæti verið nær eiganda sínum. Svo fór að
Kjarval sýndi þessum velgjörðarmönnum sín-
um þakklæti í verki og málaði þá alla í miðja
myndina, og er Einar þar fremstur á miðri
mynd.
Ætli það sé ekki gaman að eiga verk með
sögu? „ Jú, það er það og þessi saga er
skemmtileg,“ segir Sverrir. „Kjarval málaði
fleiri fallegar myndir af þessu svæði, en þetta
finnst mér ákaflega fallegt verk.“
Velgjörðarmenn í mynd
Málverk Kjarvals, Lesið á gullbók, á sér sérstaka sögu
sem hófst með því að góðvinur gaf honum bát
Lesið á gullbók Velgjörðarmennirnir fjórir í fegurð landsins.
KÍNAMÚRINN – eða öllu heldur
bútur úr honum – hefur gert sig
heimakominn meðfram Stórasíki í
Feneyjum. Múrinn er verk kín-
verska listamannsins Shan Shan
Sheng, gert úr gleri og kallast Opni
múrinn.
Nýr tími og gamall togast á
Verkið þykir kallast á við nú-
tímann í Kína, þar sem tilburðir í átt
til opins og gegnsæs samfélags tog-
ast á við gamla tímann með alvöru
múrinn sem sitt helsta tákn.
Opni múrinn er eitt af stórverkum
Feneyjatvíæringsins sem nú stend-
ur yfir.
Opni múrinn er hlaðinn úr gler-
hellum og er nákvæm eftirmynd
búts úr fyrirmynd sinni. Á hann slær
öllum litbrigðum regnbogans eftir
birtu umhverfisins hverju sinni og
getur hann því verið jafnt gegnsær
sem ógegnsær allt eftir því hvernig
vindar blása, og þykir það líka tákn-
rænt fyrir samskipti Kína við Vest-
urlönd.
Ein hella fyrir hvert smíðaár
Listamaðurinn, Shan Shan Sheng
notaði 2.200 glerhellur í verkið, eina
fyrir hvert ár sem tók að byggja
raunverulega Kínamúrinn.
Shan Shan Sheng fæddist í
Sjanghæ og ólst þar upp, en fluttist
til Bandaríkjanna þar sem hún býr
nú. Hún er þekkt fyrir risastór mál-
verk sín og stóra skúlptúra sem
standa í heimaborg hennar,
Sjanghæ, í Hong Kong og Peking.
Mörg verka sinna byggir hún á kín-
verskum mótívum.
Glermúr hennar stendur í Fen-
eyjum til októberloka.
Kínamúr
úr gleri
Þykir táknrænn
fyrir Kína nútímans
Kínamúrinn Glermúr í Feneyjum.
Í StartArt eru auk Þórdísar Öldu: Þuríður Sig-
urðardóttir, Magdalena Margrét Kjart-
ansdóttir, Ragnhildur Stefánsdóttir, Anna
Eyjólfsdóttir og Ása Ólafsdóttir. Með þeim í
Vilnius voru Ingunn Fjóla Ingþórsdóttir,
Jeannette Castioni, Hrafnhildur Inga Sigurð-
ardóttir og Þórdís Jóhannesdóttir.
Um þessar mundir sýna þær Þórdís Alda
og Ragnhildur með þýskum og lettneskum
listamönnum í gamla kaupfélaginu á
Skagaströnd. Listamiðstöðin Nes á Skaga-
strönd setur sýninguna upp í samvinnu við
Neues Kunsthaus Ahrenshoop og Künst-
lerhaus Lukas og er hún samsýning lista-
manna frá Íslandi, Lettlandi og Þýskalandi,
en í vetur var sýningin sett upp í Þýska-
landi. Listamennirnir vinna verk sín út frá
ljóðum skálda frá löndunum þremur.
Frá Þýskalandi á Skagaströnd