Fréttablaðið - 01.12.2011, Qupperneq 66

1. desember 2011 FIMMTUDAGUR54
Svartur hundur prestsins (Kassinn)
Heimsljós (Stóra sviðið)
Fim 1.12. Kl. 19:30 27. sýn.
Fös 2.12. Kl. 19:30 28. sýn.
Fim 9.12. Kl. 19:30 29. sýn.
Fim 10.12. Kl. 19:30 30. sýn.
Mán 26.12. Kl. 19:30 Frums.
Mið 28.12. Kl. 19:30 2. sýn.
Fim 29.12. Kl. 19:30 3. sýn.
Lau 7.1. Kl. 19:30 4. sýn.
Sun 8.1. Kl. 19:30 5. sýn.
Lau 14.1. Kl. 19:30 6. sýn.
Sun 15.1. Kl. 19:30 7. sýn.
Lau 21.1. Kl. 19:30 8. sýn.
Sun 22.1. Kl. 19:30 9. sýn.
Lau 28.1. Kl. 19:30 10. sýn.
Sun 29.1. Kl. 19:30 11. sýn.
Lau 4.2. Kl. 19:30 12. sýn.
Sun 5.2. Kl. 19:30 13. sýn.
Lau 18.2. Kl. 19:30 14. sýn.
Sun 19.2. Kl. 19:30 15. sýn.
Lau 25.2. Kl. 19:30 16. sýn.
Sun 26.2. Kl. 19:30 17. sýn.
Hreinsun (Stóra sviðið)
Uppnám (Þjóðleikhúskjallarinn)
Fös 2.12. Kl. 22:00 Lau 10.12. Kl. 22:00
Fös 2.12. Kl. 19:30 11. sýn.
Lau 3.12. Kl. 19:30 12. sýn.
Lau 10.12. Kl. 19:30 13. sýn.
Sun 11.12. Kl. 19:30 14. sýn.
Fös 30.12. Kl. 19:30 15. sýn.
Fim 5.1. Kl. 19:30 16. sýn.
Fös 6.1. Kl. 19:30 17. sýn.
Mið 28.12. Kl. 13:30 Frums.
Fim 29.12. Kl. 13:30 2. sýn.
Fim 29.12. Kl. 15:00 3. sýn.
Fös 30.12. Kl. 13:30 4. sýn.
Fös 30.12. Kl. 15:00 5. sýn.
Sun 8.1. Kl. 13:30 6. sýn.
Sun 8.1. Kl. 15:00 7. sýn.
Ö
Ö
Judy Garland (Þjóðleikhúskjallarinn)
Litla skrímslið og stóra skrímslið í leikhúsinu (Kúlan)
Lau 3.12. Kl. 22:00 9. sýn.
Ö Ö
Ö
Ö
Ö
Ö Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
U
U
U
U
U
Leitin að jólunum
Lau 3.12. Kl. 11:00
Lau 3.12. Kl. 13:00
Lau 3.12. Kl. 14:30
Sun 4.12. Kl. 11:00
Sun 4.12. Kl. 13:00
Sun 4.12. Kl. 14:30
Lau 10.12. Kl. 11:00
Lau 10.12. Kl. 13:00
Lau 10.12. Kl. 14:30
Sun 11.12. Kl. 11:00
Sun 11.12. Kl. 13:00
Sun 11.12. Kl. 14:30
Lau 17.12. Kl. 11:00
Lau 17.12. Kl. 13:00
Lau 17.12. Kl. 14:30
Sun 18.12. Kl. 11:00
Sun 18.12. Kl. 13:00
Sun 18.12. Kl. 14:30
Ö
Ö Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
Ö
U
U
U
U
U
U
U
Heimir & Kolla
vakna með þér í bítið
Fréttir, fróðleikur og frábær tónlist
alla virka morgna kl. 6.50 – 9.00
Bækur ★★★★
Trúir þú á drauma?
Vigdís Grímsdóttir
JPV
Frelsarinn Nína Björk
Stúlkubarnið Nína Björk var vafið reifum og lagt við járnhlið – eitt kalt og
þungt októberkvöld þegar forsætisráðherrann var nýbúinn að biðja Guð að
blessa Ísland. Sagan Trúir þú á töfra? gerist
tólf árum síðar, í þorpi bak við háan múr,
undir glerkúpli.
Í þorpinu býr fólk sem var ýmist lokkað
þangað með gylliboðum eða hreinlega
flutt þangað nauðugt, grunlaust um að
við tæki innilokun og ógnarstjórn. Þarna
eru einhverjir „þeir“ sem öllu ráða og þeir
kúga fólkið og beita það ofbeldi.
Trúir þú á töfra? fellur í flokk svokall-
aðra dystópía, þ.e. sagna sem birta ógn-
vekjandi framtíðarsýn (Saga þernunnar
eftir Margaret Atwood kom nokkrum
sinnum upp í hugann við lesturinn).
Undir kúplinum æfir hver manneskja sitt
hlutverk í leikriti sem sagt er að verði
frumflutt að fáum árum liðnum, en til-
gangurinn með því er óljós. Fólk undrast
hlutverk sín og skilur ekki tilganginn,
enda veit enginn hvenær leikritið verður
sýnt eða um hvað það fjallar. Fólkið
er strengjabrúður „þeirra“ og ræður t.a.m.
ekki hverjum það giftist eða hvað það starfar við. Allt er fyrirfram ákveðið og
þeim sem stíga út fyrir rammann er grimmilega refsað. Í þessu þorpi sem
öðrum þar sem ógnarstjórn ríkir, þá heyrast angistarvein úr kjöllurum og
fólk hverfur sporlaust um nætur.
Frelsisþráin er rauður þráður í sögunni. Aðalpersónan Nína Björk neitar
að láta hefta huga sinn, en notar ímyndunaraflið og sköpunarkraftinn til
þess að brjótast út úr aðstæðum sínum. Í bakgrunni leikur skáldskapurinn
stórt hlutverk, einkum ljóð Nínu Bjarkar Árnadóttur og saga hennar „… sem
lifði og hrærðist og elskaði í frelsinu sem flestir hérna inni sakna svo
innilega hvern einasta dag“(102).
Undir ógnarstjórninni er það sem er mannlegt og fallegt barið niður,
en í staðinn tekin upp óhugnanleg gervimennska. Eins og gefur að skilja
verður ástandið undir glerkúplinum ansi hrollvekjandi á köflum og því er
það huggun harmi gegn að stúlkan Nína Björk ber vonina í sér og henni er
ætlað hlutverk sem hún leikur ekki eftir handriti harðstjóranna.
Trúir þú á töfra? er margræð bók (já, beinlínis torræð á köflum) og
sennilega verður hún mikið eftirlæti bókmenntafræðinga þegar fram líða
stundir. Mig dauðlangar t.d. að kasta því fram að stúlkan Nína Björk sé
svokallaður Jesúgervingur og hafa um það nokkur orð, en því miður er ekki
pláss til þess hér í Fréttablaði alþýðunnar.
Og svo spurningunni sem felst í bókartitlinum sé svarað: Nei, ég trúi ekki
á töfra, en ég hef heilmikla trú á fallegum texta. Í þessari bók er textinn
ljóðrænn og afar vigdísargríms-legur. Það er taktur í honum; einhver seiður
sem áreynslulaust sameinar fegurð og óhugnað. Þórunn Hrefna Sigurjónsdóttir.
Niðurstaða: Falleg en ógnvekjandi saga, ljóðræn bæði og taktföst.
Bækur ★★
Brakið
Yrsa Sigurðardóttir
Veröld
Langdregin útfærsla á fínni hugmynd
Yrsa Sigurðardóttir hefur á síðustu árum kvatt sér hljóðs í hópi spennusagna-
höfunda og verið hampað mjög. Yrsa sýnir í bókinni Brakið að hún hefur grunn-
þætti spennusögunnar á valdi sínu; kann að byggja upp fléttu og skipta um
sjónarhorn til að gæða söguna meira lífi.
Hugmyndin í Brakinu er góð. Mannlausa snekkju rekur á land og sagan
gengur út á að leysa gátuna um hvað varð um farþegana; þrjá áhafnarmeðlimi
og fjögurra manna fjölskyldu. Sjónarhornið skiptist á milli Þóru, lögfræðings
sem falið er að staðfesta lát foreldranna vegna líftryggingarmála, og snekkj-
unnar.
Galli bókarinnar er helst sá að hún er of langdregin. Best tekst Yrsu upp í köflum frá Snekkjunni; þar tekst henni
að vekja upp spennu og óhugnað sem áhöld eru um hvort eiga rætur sínar að rekja til þessa heims eða annars.
Frásagnir af rannsókn Þóru bæta hins vegar litlu við bókina, nema síður væri, og hefta framvindu sögunnar.
Þóra lögfræðingur verður seint talin spennandi sögupersóna. Tilraunir til að gæða karakterinn lífi ganga illa upp;
endalaust stríðið á milli hennar og Bellu ritara er orðið ansi þreytt. Leitun er að fyrirtæki sem væri ekki búið að
reka ritarann, óháð tengslum hans. Ritari sem fælir kúnna frá verður ekki langlífur.
Bókin hefði þannig mátt við betri ritstjórn. Á köflum hefði stíllinn vel mátt við betri pússun og góður ritstjóri
hefði hert á framvindu sögunnar.
Þá vantar nokkuð upp á að lausnin sé boðleg. Eftir ágætis takta við uppbyggingu spennu er eins og Yrsu
hafi þrotið örendi til að ljúka verkinu almennilega. Tiltölulega óraunhæf lausn sprettur upp eins og skrattinn úr
sauðaleggnum og skilur lesandann eftir forviða.
Kolbeinn Óttarsson Proppé
Niðurstaða: Tætingsleg bók þar sem ágæt hugmynd hverfur í langdregnum texta.
Myndlist ★★★★
Litli föstudagur
Helgi Þórsson
Nýlistasafnið
Helgi Þórsson (1975) hefur á síð-
ustu árum orðið smám saman
sýnilegri í íslenskri myndlist, nú
birtist vel þegin heildarsýn yfir
verk hans frá síðustu árum. Mál-
verk, skúlptúrar, myndbands-
innsetning og tónlist fylla
Nýlistasafnið af litum, formum,
tónum og húmor. Helgi er lærð-
ur í myndlist og sónólógíu í Hol-
landi. Hann hefur einnig unnið á
sviði raftónlistar, en sónólógía er
stúdía á hljóði.
Nýlistasafnið fer þess nú
árlega á leit við myndlistarmann
af yngri kynslóðinni, af hvoru
kyninu sem er auðvitað, að gefa
safninu listaverk. Hefð er fyrir
því að listamenn gefi Nýlistasafn-
inu verk, þannig byggðist safn-
eign þess upp að mestu. Helgi
hefur nú gefið safninu verkið
Litli föstudagur frá árinu 2005.
Um er að ræða fjölþætta högg-
mynd, þar sem saman koma tón-
list, málaralist og höggmyndalist,
en list Helga einkennist af frjóu
samspili þessara miðla.
Fjöldi málverka er á sýning-
unni, flest unnin með akrýl á
striga sýnist mér, sum undir
gleri, öll í persónulegum litaskala
Helga sem minnir svolítið á átt-
unda áratuginn. Þetta er algjör-
lega tilbúinn litaskali sem á
ekkert skylt við íslenska náttúru
heldur tengist frekar innanhúss-
hönnun og tísku áttunda áratug-
arins, innfluttum minjagripum
frá útlöndum, frá Afríku kannski,
eða Mæjorka. Helgi leikur sér
skemmtilega með sinn heima-
gerða og viljandi heimóttarlega
stíl og litaskala og verk hans eru
full af húmor. Skúlptúrar hans
eru sumir skringilegar persónur,
mitt á milli teiknimyndasögu-
legra furðuvera og mannsmynda.
Aðrir minna meira á etnísk leir-
ker í lit og mynstri. Sumir virð-
ast hafa einhverja fúnksjón, eru
til dæmis með ljósi og gætu því
gegnt hlutverki gólflampa.
Helgi fellur að einhverju leyti
undir regnhlífarhugtakið nýrri
málarar sem sækja aðferðir og
efnistök jafnt í teiknimynda-
sögur, graffití, þjóðleg mynstur
og hönnun. Hann hefur fundið
sína leið bæði á striganum og
í öðrum miðlum. Verk hans
njóta sín vel svona mörg saman
þar sem ofgnótt stílbragða og
miðla innan einstakra verka er í
samræmi við mikla framleiðslu
listamannsins. Litli föstudagur er
vel heppnað verk sem hér er líkt
og hjarta sýningarinnar og skap-
ar stemningu sem við á, en mynd-
bandsinnsetning í innra rými er
einnig spennandi. Hér er sköpuð
persóna sem segir ákveðna sögu
við undirleik skuggamynda á
tjaldi, bráðfyndið verk sem dreg-
ur fram séríslenskan heim. Fynd-
ið og áhugavert líkt og segja má
um sýninguna alla.
Ragna Sigurðardóttir
Niðurstaða: Helgi Þórsson er einn
þeirra listamanna sem smátt og
smátt hafa unnið sér sess í íslenskri
myndlist á síðustu árum. Hér birtist
stórskemmtileg heildarsýn á verk
hans og vinnubrögð þar sem tónlist,
frásögn, málverk og skúlptúrar
mætast í fjölbreyttri og kraftmikilli
heild.
SÖGUR AF HUNDI
LITIR, FORM, TÓNAR OG HÚMOR Heildarsýn yfir fjölbreytileg verk myndlistarmannsins Helga Þórssonar má sjá á sýningunni Litla
föstudegi sem nú stendur yfir á Nýlistasafninu. FRÉTTABLAÐIÐ/VALLI