Morgunblaðið - 15.04.2011, Side 22

22
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 15. APRÍL 2011
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Umræða áAlþingium van-
traust fellur einatt
í hefðbundinn
jarðveg. Hún
verður eins konar
eldhúsdagur, en umfangs-
meiri og þar er fastar tekist á.
Sagan sýnir reyndar að slíkar
tillögur eru sjaldnast fluttar
vegna þess að vonir standi til
þess að þær verði sam-
þykktar. Þegar það gerist að
ríkisstjórn rifnar á kjör-
tímabili og fer frá er það ekki
vegna tillagna stjórnar-
andstöðu um að hún fari, held-
ur vegna þess að ágreiningur
og innanmein leiða til sam-
starfsslita.
Stjórnarandstaða fer oftast
sparlega með vantrauststil-
lögur, þótt hún hafi lengi talið
að ríkisstjórn sé vanhæf til
sinna verka. Slíkar tillögur
eru einvörðungu fluttar þegar
einhverjir atburðir hafa orðið
sem undirstrika getuleysi ráð-
herra eða ríkisstjórnar og þá
atburði sé rétt og nauðsynlegt
að ræða, einmitt undir slíkum
formerkjum. Forsætisráð-
herra, sem bregst þannig við
að segja að flutningur tillögu
um vantraust hafi einvörð-
ungu öfug áhrif, því hún
þjappi ríkisstjórarliðinu sam-
an, er á hálum ís. Er sundr-
ungin í liði forsætisráðherrans
orðin slík að tillöguflutningur
stjórnarandstöðu sé ekki að-
eins hjálplegur heldur beinlín-
is nauðsynlegur til að reka lið-
ið saman? Hitt er á hinn
bóginn þekkt að vantraust á
einstaka ráðherra í sam-
steypustjórn getur haft fram-
angreind áhrif.
Samsteypustjórn-
arlið neyðist til að
slá varnarmúr um
ráðherra sem orð-
ið hefur á í mess-
unni, þótt hluti
þess hafi skömm á framgöngu
hans, því ella kynni stjórn-
arsamstarf að rofna. Og það
væri of í lagt, þótt vilji stæði
hugsanlega til þess að sam-
starfsflokkur léti viðkomandi
ráðherra fara.
En sú staðreynd blasir hins
vegar við að einmitt vegna
vantraustsins á miðvikudag þá
gerðist tvennt: Það kvarnaðist
úr stuðningsliði ríkisstjórn-
arinnar, svo nú má þar engu
muna. Nýlega fóru þau Atli
Gíslason og Lilja Mósesdóttir.
Og nú var Ásmundur Einar
Daðason að vonum kominn
með upp í kok. Nýlegt verklag
í þingflokki Vinstri grænna
var kornið sem fyllti mælinn.
Og hins vegar neyddist Árni
Þór Sigurðsson til að gefa frá
sér illa fenginn hlut í sama
þingflokki því ella gat hann
ekki verið viss um að stjórnin
héldi velli. Það mat kom fram í
fremur vanstilltri yfirlýsingu
sem Árni Þór sendi sjálfur frá
sér í tilefni þess að hann lúff-
aði. Það þarf að leita nokkuð
langt aftur í stjórnmálalegri
sögu til að finna dæmi þess að
vantrauststillaga hafi skilað
slíkum árangri. Og það var
örugglega mjög óvænt, líka
fyrir stjórnarandstöðuna
sjálfa. Forsætisráðherranum
varð því svo sannarlega ekki
að ósk sinni um að sam-
þjöppun yrði í söfnuðinum
vegna vantrauststillögunnar.
Ríkisstjórnin kom
veikari frá van-
trauststillögu en
vænta mátti}
Stuðningur molnar
Allir sem fylgj-ast með þjóð-
málum hér á landi
eru búnir að átta
sig á að aðlög-
unarviðræðurnar
við Evrópusam-
bandið eru tímasóun. Evrópu-
sambandið sjálft er í þessu
efni ekki undanskilið þó að
fulltrúar þess kunni að vísu
ekki enn við að segja þetta
berum orðum sjálfir.
Í innanhússkýrslu Evrópu-
sambandsins er fjallað um að-
lögunarviðræðurnar og meðal
annars útskýrt að Íslendingar
hafi ekki áhuga á að fórna full-
veldi landsins á sviði sjáv-
arútvegsmála. Að því loknu er
vitnað í nýlega skýrslu Eco-
nomist Intelligence Unit þar
sem segi að „samninga-
viðræður haldi áfram en virð-
ist æ tilgangslausari þar sem
aðlögun verði nær
örugglega felld í
þjóðaratkvæða-
greiðslu“.
Þegar Samfylk-
ingin plataði
Vinstri græna til
að svíkja kjósendur sína og
samþykkja aðlögunarvið-
ræður kann að vera að ein-
hverjir innan Samfylking-
arinnar hafi trúað því að þá
væri einstakt tækifæri til að
plata líka aðra landsmenn. Í
dag getur enginn haldið að
landsmenn láti plata sig að
þessu leyti. Viðræðurnar
halda hins vegar áfram og
hafa nú þann tilgang einan að
þjóna þrjósku forystumanna
ríkisstjórnarinnar. Þessi
þrjóska hefur reynst þjóðinni
dýrkeypt og verður æ skað-
legri með hverjum deginum
sem líður.
Meira að segja ESB
hefur áttað sig á að
aðlögunarviðræð-
urnar eru tímasóun}
Dýrkeypt þrjóska
É
g ætla ekki að segja að það hafi
verið áhugavert að fylgjast með
umræðum og atkvæðagreiðslu
um vantraust á ríkisstjórnina,
þingrof og kosningar. Með örfá-
um undantekningum eru þingmenn ekki
skemmtilegir áheyrnar og ég hafði margt
betra við tímann að gera en að hlusta á þá –
sokkaskúffan endurskipuleggur sig ekki sjálf.
Niðurstöður atkvæðagreiðslnanna voru hins
vegar mjög áhugaverðar. Tillaga um vantraust
á ríkisstjórnina var felld með 32 atkvæðum
gegn 30. Mun merkilegri var niðurstaðan í
kosningu um þingrof og kosningar. Allir 32
stjórnarþingmennirnir greiddu atkvæði gegn
þeirri tillögu, en við þann hóp bættust atkvæði
þriggja framsóknarmanna og eins þingmanns
Hreyfingarinnar.
Siv Friðleifsdóttir, sem greiddi atkvæði gegn seinni
tillögunni, sagði að hér þyrfti að efla pólitískan stöð-
ugleika og það yrði ekki gert með þingkosningum. Þetta
er áhugaverð greining á stöðunni. Taka verður undir
með þingmanninum að pólitískur stöðugleiki hefur ekki
verið mikill frá hruni – það vita allir sem eru að berjast
við að reka fyrirtæki á Íslandi. Hugsanlega hefur þing-
maðurinn þó haft öðruvísi stöðugleika í huga þegar hann
sagði þetta. Reglulega kvarnast úr stjórnarmeirihlut-
anum á þingi og traust á milli stjórnarflokkanna er lík-
lega með keraldsbotninum suður í Borgarfirði. Þá er
grátbroslegt að sjá leiðtoga stjórnarinnar byrja á því að
blóðmjólka það sem eftir er af íslensku at-
vinnulífi með skattahækkunum og kvarta svo
undan því að ekki sé nægileg fjárfesting í
hagkerfinu.
Hver er lausnin á þessum pólitíska
óstöðugleika, bæði innan þings og utan, ef
ekki kosningar? Er hægt að búast við því að
stjórn, sem nú hefur aðeins eins manns meiri-
hluta á þingi og þar sem ráðherrar og þing-
menn eru enn að hnakkrífast um Evrópumál,
lagist sjálfkrafa ef þingheimur bara leggst á
hnén og biður almættið um hjálp?
Er þessi afstaða Sivjar og annarra þeirra
sem vildu koma stjórninni frá, en vildu þó
ekki boða til kosninga, nokkuð annað en van-
traust á þjóðinni? Felur þessi afstaða þing-
mannanna nokkuð annað í sér en þá trú að
þeim sé betur treystandi en þjóðinni sjálfri til að koma á
meiri pólitískum stöðugleika? Athuga ber að hér er ég
ekki að saka stjórnarþingmenn um hræsni – auðvitað
styðja þeir sína ríkisstjórn og því ekki hægt að ætlast til
þess að þeir vilji rjúfa þing og boða til kosninga. Þessum
orðum er aðeins beint til þeirra þingmanna, Sivjar Frið-
leifsdóttur, Guðmundar Steingrímssonar, Eyglóar Harð-
ardóttur og Birgittu Jónsdóttur, sem greiddu atkvæði
með vantrausti en á móti kosningum.
Illgjarnir menn gætu sagt að hér hafi þingmennirnir
haft meiri áhyggjur af þingfararkaupi en þjóðarhags-
munum, en það geri ég náttúrlega ekki. Ég á bara svolít-
ið erfitt með að skilja þessa tilteknu þingmenn núna.
Pistill
Vantraust á þjóðinni
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjórar:
Davíð Oddsson Haraldur Johannessen
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Útgefandi:
Óskar Magnússon
SVIÐSLJÓS
Sunna Ósk Logadóttir
sunna@mbl.is
Þ
ær berjast fyrir fóst-
urjörðina, þó að oft sé
það fjarri heimabyggð,
stundum hinum megin á
hnettinum. Í byrgjunum
úti í eyðimörkum Afganistans og
Íraks, láta þær hugann reika heim.
Hversdagslegar áhyggjur af fjár-
málum magnast upp og hvíla þungt á
þeim.
Enda er staðreyndin sú að
bandarískar konur sem ganga í her-
inn eiga ekki endilega í öruggt skjól
að venda þegar þær snúa heim af víg-
vellinum og hætta í hernum. Sam-
kvæmt opinberum skýrslum er talið
að um 6.500 konur sem eru fyrrver-
andi hermenn séu á götunni. Reyndar
telja samtök kvenkyns hermanna, Fi-
nal Salute, að fjöldinn sé nær 13.000.
Fjöldi kvenna sem gegna her-
mennsku í Bandaríkjunum hefur tvö-
faldast á einum áratug og eru þær nú
um 8% allra hermanna. Þær eru hins
vegar fjórum sinnum líklegri til að
verða heimilislausar en karlkyns
samstarfsfélagar þeirra. Í rannsókn
sem gerð var á síðasta ári kom einnig
í ljós að þær eru helmingi líklegri en
bandarískur almenningur til að missa
heimili sitt.
Barack Obama Bandaríkja-
forseti hefur heitið því að skera upp
herhör gegn heimilisleysi hermanna
og stefnir á að útrýma því fyrir árið
2015.
Alltaf biðlisti eftir
þjónustunni
Fá úrræði standa heimilis-
lausum kvenkyns hermönnum til
boða.
„Núna höfum við pláss fyrir
þrjátíu konur og það er alltaf biðlisti,“
segir Diane West í samtali við ABC-
sjónvarpsstöðina en hún heldur utan
um verkefni til hjálpar heim-
ilislausum konum í Kaliforníu. West
segir konurnar snúa til baka úr stríð-
inu með ýmis flókin vandamál. Þær
glíma við þunglyndi og sumar hverjar
sjálfsvígshugsanir.
Hermenn af báðum kynjum
glíma oft við alvarleg vandamál eftir
að hermennsku lýkur. Þeir þjást af
áfallastreituröskun, glíma við svefn-
leysi og ofan á allt saman jafnvel
meiðsli sem þeir fengu á vígvellinum.
En að auki standa konurnar frammi
yfir öðrum og meiri vandamálum.
Þær hafa helgað líf sitt hernum og
ekki fengið almenna starfsþjálfun og
menntun. Það kemur í bakið á þeim
er þær eignast börn og geta ekki
lengur sinnt störfum sínum sem
krefjast mikilla ferðalaga og lang-
dvalar að heiman. Eftir að konurnar
yfirgefa herinn eiga þær ekki rétt á
styrkjum til barnagæslu. Dæmi eru
um að konurnar leiðist út í vændi og
eiturlyfjaneyslu. Þá hafa komið upp
mál innan hersins þar sem konur hafa
verið beittar kynferðislegri áreitni og
jafnvel ofbeldi.
Montoya Black, sem helgaði
hernum sjö ár ævi sinnar, en endaði
sem einstæð móðir á götunni, segir
félaga sinn í hernum hafa reynt að
nauðga sér. „Ég get með nokkurri
vissu fullyrt að hver einasta kona í
hernum hefur verið áreitt kynferð-
islega,“ segir Black við ABC.
West segir marga kvenkyns her-
menn hafa orðið fyrir ofbeldi í æsku
og talið sig fá öryggi og skjól innan
hersins.
„En goggunarröðin innan
hersins er skýr,“ segir hún.
Konurnar lendi því stundum í
erfiðum aðstæðum auk þess
sem álagið og áhættan
sem fylgir því að vera í
stríði fer illa með þær,
sérstaklega ef
þær eru við-
kvæmar fyrir.
Heimilislausar eftir
hetjudáðir í hernum
Reuters
Herinn Barack Obama Bandaríkjaforseti hefur heitið því að útrýma heim-
ilisleysi fyrrverandi hermanna í landi sínu.
Alicia lifði af ársásina á
Pentagon, þar sem hún vann,
11. september árið 2001. Síð-
an fór hún að berjast í Afgan-
istan. Í vetur var hún hins
vegar lent á götunni og hafði
búið í bílnum sínum í ár. Í við-
tali við Aliciu í þætti Oprah
Winfrey sem sýndur var á
Stöð 2 nýverið kom fram að
hún fengi 700 dollara, um 80
þúsund krónur, á mánuði frá
hernum eftir að hafa unnið
innan hans í áratug. Alicia
skuldar hins vegar peninga
sem dregnir eru frá lífeyr-
inum. Þá standa eftir um 200
dollarar, um 22 þúsund krón-
ur. Alicia ber sig þó ekki illa,
hún segist hafa vanist því
innan hersins að komast af
með lítinn mat. Hins vegar
var langvarandi heim-
ilisleysi farið að taka
sinn toll af geðheils-
unni.
Nokkrir
þúsundkallar
Í VIÐTALI HJÁ OPRAH
Bjarni
Ólafsson