Morgunblaðið - 15.04.2011, Side 23

Ódaunn dauðans
fylgdi manni hvert
skref á ferð minni um
Abidjan og vesturhluta
Fílabeinsstrand-
arinnar (Côte d’Ivoire)
á meðan lokaatlagan til
að koma Laurent
Gbagbo, fráfarandi for-
seta, frá völdum stóð
yfir. Ég gægðist ofan í
brunn við yfirgefnar
höfuðstöðvar vígamanna í Carrefo-
ur-hverfinu í Duékoué. Engar jarð-
neskar leifar manna sáust í myrkr-
inu en lyktin olli því að engum gat
dulist hvað þar var hulið. Enginn
veit hve margir mættu þarna örlög-
um sínum. Það ömurlega starf að
endurheimta og nafngreina hina
látnu bíður.
Annars staðar eru
afleiðingar blóðsúthell-
inganna að koma í ljós.
Í tveimur mann-
skæðum atvikum, nú
síðast 28. mars, voru
meira en 300 drepnir.
Ungu marokkósku frið-
argæsluliðarnir sem
sendir voru á vettvang
hafa talið 255 lík en
fleiri liggja í valnum í
þéttvöxnum runna-
gróðri og á öðrum óað-
gengilegum stöðum. Myndin er ekki
svart-hvít. Samkvæmt upplýsingum
sem skrifstofa Mannréttindafulltrúa
Sameinuðu þjóðanna hefur aflað sér
átti fyrra atvikið sér stað á yf-
irráðasvæði herflokka hliðhollra frá-
farandi forseta Laurent Gbagbo og
fórnarlömbin voru flest af kyni
Dioula sem hneigjast til að styðja
erkióvin Gbagbo, Alassane Outtara
sem er almennt viðurkenndur rétt-
kjörinn forseti landsins. Síðara at-
vikið átti sér hins vegar stað á svæði
sem er á yfirráðasvæði hersveita
hliðhollra Outtara og fórnarlömbin
af ættbálki Gueré þar sem flestir eru
á bandi Gbagbo. Klæðaburður hinna
látnu benti til að þeir væru óbreyttir
borgarar.
Það er ekki vitað hve margir hafa
látist í Abidjan. Guillaume Ngefa,
yfirmaður mannréttindateymis
Sameinuðu þjóðanna í Côte d’Ivoire,
taldi töluna líklega vera yfir 400.
Líkum hefur ekki verið safnað sam-
an kerfisbundið vegna áframhald-
andi hættuástands. Einföldustu lyf
voru á þrotum og matur af skornum
skammti. Fólk var hungrað og ótta-
slegið. Friðargæsluliðar Sameinuðu
þjóðanna fluttu diplómata og blaða-
menn í brynvörðum bifreiðum á
brott frá átakasvæðinu í nágrenni
forsetabústaðarins þar sem Laurent
Gbagbo var króaður inni. Íbúunum
var ekki boðið upp á neina slíka
örugga flóttaleið.
Ouattara forseti sagði mér að
hann ætlaði að gera allt sem í hans
valdi stæði til að rjúfa vítahring ætt-
bálkaofbeldis. „Ég mun stofna sann-
leiks- og sáttaráð og tryggja gagn-
sæja meðferð allra sem hafa framið
glæpi, óháð því hvar í pólítík eða ætt
þeir skipa sér,“ sagði hann. „Ég vil
sættir. Ég vil ríkisstjórn þar sem all-
ir landshlutar og allir ættbálkar eiga
sína fulltrúa.“ Hann hefur síðan
ítrekað þetta heit sitt í opinberum
yfirlýsingum.
Hugsanlega hefði verið hægt að
forðast núverandi ástand á Fíla-
beinsströndinni ef sannleikurinn
hefði fyrr verið leiddur í ljós um þá
glæpi sem framdir hafa verið frá því
yfirstandandi átök hófust í sept-
ember 2002 og hinir seku látnir sæta
ábyrgð. Alþjóðleg rannsóknarnefnd
var skipuð 2004 en skýrsla hennar
var hvorki birt né hún tekin upp á
vettvangi Öryggisráðs Sameinuðu
þjóðanna. Slíkt mun ekki gerast að
þessu sinni. Öryggisráðið hefur þeg-
ar beðið framkvæmdastjórann Ban
Ki-moon um að kynna því efni
skýrslu óháðra rannsóknaaðilja sem
unnu verk sitt að beiðni Mannrétt-
indaráðs Sameinuðu þjóðanna og
deila efni hennar með öðrum alþjóð-
legum samtökum. Báðar stríðandi
fylkingar segjast munu styðja starf
nefndarinnar og vinna með henni.
Skýrslan á að koma út um miðjan
júní, en hve margir munu týna lífi
þangað til? Mun takast að koma í
veg fyrir hefndaraðgerðir? Ouattara
forseti hefur nú náð óskoruðum
völdum eftir handtöku Gbagbo á
mánudag og það vekur vonir um að
íbúar Fílabeinsstrandarinnar öðlist
langþráðan frið. En ekkert er fast í
hendi. Outtara forseti og aðrir
stjórnmálaleiðtogar um allt landið
verða nú þegar í stað að feta langa
og torsótta leið reikningsskila en
forðast um leið hvers kyns hefnd-
araðgerðir. Það verður að koma
fram við Gbagbo, fyrrverandi for-
seta, með virðingu og ef hann verður
sóttur til saka ber að gera það í sam-
ræmi við alþjóðlega mannréttinda-
staðla. Forðast ber að gera hann að
blóraböggli. Hver sá sem dreginn er
til ábyrgðar, hvar í flokki sem hann
stendur, á rétt á sanngjarnri máls-
meðferð.
Fílabeinsströndin er auðugt land
með sterka innviði sem enn eru að
mestu óskemmdir. En landið mun
þurfa á umtalsverðri hjálp erlendis
frá að halda; mannúðaraðstoð verð-
ur að berast hið fyrsta en einnig að-
stoð til lengri tíma litið, í því skyni að
koma hjólum efnahagslífsins af stað
á ný. Vonandi verður ekki of torsótt
að fá nauðsynlega athygli og fjár-
magn nú þegar alþjóðasamfélagið
hefur í mörg horn að líta eftir ný-
liðna atburði í Norður-Afríku og
jarðskjálfta í Japan.
Eftir Ivan
Simonovic »Hugsanlega hefði
verið hægt að forð-
ast núverandi ástand ef
sannleikurinn hefði fyrr
verið leiddur í ljós og
hinir seku látnir sæta
ábyrgð.
Höfundur er aðstoðarfram-
kvæmdastjóri Sameinuðu þjóðanna á
sviði mannréttindamála.
Ivan Simonovic
Fílabeinsströndin – Uppgjör í stað hefndar
23
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 15. APRÍL 2011
Veisla undirbúin? Þýskir sjóliðar slógu í gær upp tjaldi yfir þilfar freigátunnar Brandenburg í Sundahöfn. Þótt heita eigi að vorið sé komið hér á landi er allur varinn góður því spáð er éli í dag.
Ómar
Þau voru athygl-
isverð ummælin sem
Ögmundur Jónasson
innanríkisráðherra
lét falla í umræðum á
Alþingi þegar tekin
var fyrir vantrausts-
tillaga á ríkisstjórn-
ina. Til stuðnings
áframhaldandi setu
ríkisstjórnarinnar
tefldi ráðherrann
fram þeim rökum að hann væri
verkstjórinn í rannsókn meintra
efnahagsbrota, væntanlega í að-
draganda bankahrunsins.
Nú er það svo að
nokkrir áratugir eru
síðan ákæruvald
dómsmálaráðherra
var afnumið, að gefnu
tilefni myndu flestir
segja. Sjálfstætt og
óháð ákæruvald er nú
ein af grundvall-
arstoðum réttarrík-
isins. Það vekur því
athygli að ráðherrann
skuli líkja sjálfum sér
við verkstjóra yfir
rannsókn þeirra mála
sem nú eru á borði jafnt sérstakra
saksóknara og annarra.
Verkstjórn Ögmundar hlýtur þá
að eiga að jöfnu við í rannsókn
Eftir Borgar
Þór Einarsson » Það vekur því at-hygli að ráðherrann
skuli líkja sjálfum sér
við verkstjóra yfir rann-
sókn þeirra mála sem nú
eru á borði jafnt sér-
stakra saksóknara og
annarra.
Borgar Þór Einarsson
Höfundur er héraðsdómslögmaður.
Verkstjóri ákæruvaldsins
saksóknara í landsdómsmálinu og
þeim málum sem heyra undir sér-
stakan saksóknara. Það skýrir ým-
islegt.