Morgunblaðið - 15.04.2011, Side 26

26 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 15. APRÍL 2011
Hrunið hefur ekki
aðeins leikið einkafyr-
irtæki grátt, heldur
einnig sveitarfélög,
sparisjóði og fyrirtæki í
opinberri eigu. Eitt
hrapallegasta dæmið er
Orkuveita Reykjavíkur.
Notendur þjónust-
unnar eignist hluta-
bréf og veiti aðhald
Fyrirtækið er
hörmulega útleikið og tæknilega
gjaldþrota. Skuldir þess eru gríð-
arlegar, langt yfir 200 miljarða króna,
og eigið fé aðeins 18%, sem hugs-
anlega er þó ofmetið því miklar eignir
liggja í leiðslum í úthverfum og orku-
verum, sem hvorugt
verður fullbyggt fyrr en
eftir mörg ár. Hagn-
aður af reglulegri starf-
semi dugar rétt fyrir
vöxtum.
Auðvitað verður fyr-
irtækið ekki látið fara í
gjaldþrot, því neyt-
endur þjónustunnar,
sem jafnframt eru eig-
endur fyrirtækisins „á
pappírnum“, eru í gísl-
ingu einokunar.
Neytendur eru til-
búnir að greiða ansi
mikið fremur en að krókna úr kulda
og sitja í myrkri á heimilum sínum.
Orkuveitan var ein af gullgæsum
Íslendinga rétt eins og kvótakerfið er
núna. Það er ógæfa Íslendinga að
vera gullgæsarbanar. Þeir hafa ekki
eirð í sínum beinum fyrr en þeir hafa
slátrað gullgæs og hirða öll gulleggin
í einu, strax, fái þeir færi á því.
Orkuveita Reykjavíkur er í raun í
eigu lánardrottna sinna. Ef Reykvík-
ingar vilja eignast hana aftur verða
þeir að kaupa fyrirtækið af lán-
ardrottnunum handa sveitarfélaginu
Reykjavíkurborg. En nú er nóg kom-
ið.
Þegar neytendur og eigendur
kaupa Orkuveituna aftur af lán-
ardrottnunum eiga þeir að eignast
verulegan hluta á móti sveitarfé-
laginu. Hvernig má það verða, kann
einhver að spyrja.
Fyrir hluta af viðbótargreiðslum
sínum til Orkuveitunnar, 50 milljarða
króna á næstu fimm árum, eiga þeir
að fá vaxtaberandi skuldabréf, sem
ígildi hlutabréfs, sem veitir rétt til að
kjósa í „umsjónarráð“. Þessi bréf
verði framsalshæf en enginn má eiga
meira en lítinn hluta í fyrirtækinu,
sem verður með mikilli eignardreif-
ingu.
Í sunnudagspistli Styrmis Gunn-
arssonar segir: „Eru einhver rök fyr-
ir því, að skattgreiðendur – í hvaða
landi sem er – taki á sig afleiðingar
rangra ákvarðana sem stjórnendur
einkafyrirtækja hafa tekið?“
Ég spyr á móti: Eru einhver rök
fyrir því að skattgreiðendur – í okkar
landi – greiði aftur og enn aftur fyrir
mistök stjórnmálamanna í opinberum
fyrirtækjum? Ég segi nei. Valdhafar
eiga að skila fyrirtækjunum til al-
mennings.
Umsjónarráð henta
vel margskonar rekstri
Þótt kosningar til Stjórnlagaþings
hafi verið ógiltar af Hæstarétti Ís-
lands, sumum til mikilla vonbrigða, er
spurning hvort ekki megi af þeim
læra fleiri og allt aðra hluti en til var
ætlast?
Kosningin til Stjórnlagaþingsins er
gott dæmi þar sem stór hópur kjós-
enda, allir kosningabærir Íslend-
ingar, velur fáa menn, 25, úr stórum
hópi frambjóðenda, 522.
Þetta hefur verið vandamál í
stórum hlutafélögum erlendis, þar
sem hluthafar skipta tugum og jafn-
vel hundruðum þúsunda og erfitt að
tryggja áhrif þeirra.
Þá hefur verið brugðið á það ráð að
kjósa svokallað „Aufsichtsrat“, sem
ég hefi kosið að þýða „umsjónarráð“.
Hluthafar kjósa ákveðinn fjölda
manna, mismunandi marga eftir
stærð félagsins, í umsjónarráð.
Þetta umsjónarráð hefur fyrst og
fremst það hlutverk að kjósa eða ráða
stjórn félagsins, sem aftur ræður for-
stjóra/framkvæmdastjóra þess. Auk
þess gegnir umsjónarráðið eftirlits-
hlutverki en stjórnin stjórnar hins
vegar félaginu á eigin ábyrgð undir
eftirliti umsjónarráðs, en þarf ekki að
hlíta fyrirmælum þess.
Enginn getur setið samtímis í um-
sjónarráði og stjórn félagsins.
Þetta gæti verið góð leið til að veita
stórum hópi t.d. neytenda og eigenda
meiri aðgang að stjórnum þjónustu-
fyrirtækja og þjónustustofnana, sem
ekki virðist vanþörf á.
Tökum aftur dæmi af Orkuveitu
Reykjavíkur. Þá gætu Reykvíkingar
og aðrir notendur þjónustu OR kosið
vissan fjölda í umsjónarráð, t.d. 25.
Umsjónarráð myndi svo ráða helm-
ing stjórnarmanna en borgarstjórn
Reykjavíkur hinn helminginn. Ráðn-
ingin færi fram á algjörlega opinn og
hreinskilinn hátt. Störfin væru aug-
lýst, fagnefnd færi yfir umsóknirnar
og notast væri við sérfræðinga í
mannaráðningum ef svo vildi til.
Æskilegt væri að borgarstjórn
stæði á sama hátt að ráðningu eða til-
nefningu sinna stjórnarmanna í
Orkuveitunni.
Sama hátt mætti hafa við stjórnun
lífeyrissjóða. Sjóðsfélagar og lífeyr-
isþegar kysu umsjónarráð sem til-
nefndu helming stjórnarinnar á móti
þeim, sem nú skipa stjórnir lífeyr-
issjóðanna.
Einnig kemur til greina að end-
urskipuleggja stjórn vegamála á
þennan hátt.
Vegagerðin er fyrirtæki eða stofn-
un, sem fer með geysimikið fjármagn
þar sem vegakerfi landsins er. Sama
má segja um ríkisfyrirtæki eins og
Landsbanka Íslands o.fl.
Ég legg áherslu á að æðstu opin-
berir aðilar haldi áfram að tilnefna
menn í stjórn þjónustufyrirtækja til
þess að rjúfa ekki tengslin við hið op-
inbera, sem á að gæta almennra
hagsmuna. Gott er að stjórnarmenn
komi úr ólíkum áttum til að víkka
sjónarmið og auka öryggi. Eins ættu
launþegar að eiga trygga aðkomu að
umsjónarráði.
Umsjónarráð – til að tryggja aðhald og betri rekstur
Eftir Jóhann J.
Ólafsson » Þetta gæti verið góð
leið til að veita
stórum hópi t.d. neyt-
enda og eigenda meiri
aðgang að stjórnum
þjónustufyrirtækja og
þjónustustofnana, sem
ekki virðist vanþörf á.
Jóhann J.
Ólafsson
Höfundur er kaupmaður í Reykjavík.
V i n n i n g a s k r á
50. útdráttur 14. apríl 2011
A ð a l v i n n i n g u r
Kr. 2.000.000 kr. 4.000.000 (tvöfaldur)
2 9 6 0 3
V i n n i n g u r
Kr. 100.000 Kr. 200.000 (tvöfaldur)
2 3 9 9 0 3 4 3 7 8 5 3 6 5 2 5 8 2 1 4
V i n n i n g u r
Kr. 50.000 Kr. 100.000 (tvöfaldur)
688 18119 23639 32943 50780 65425
4700 22975 28632 36095 57759 69465
V i n n i n g u r
Kr. 15.000 Kr. 30.000 (tvöfaldur)
4 7 3 9 2 1 2 1 7 2 3 4 2 5 7 4 7 3 3 5 2 2 4 4 6 5 8 5 5 1 3 3 7 0 4 1 1
2 0 2 3 1 0 9 2 4 1 7 6 6 1 2 5 8 7 5 3 4 9 4 6 4 6 4 2 7 5 5 3 3 2 7 0 5 2 7
2 2 1 0 1 1 1 4 8 1 8 9 1 7 2 7 4 7 2 3 5 9 8 0 4 7 3 3 5 5 6 8 3 2 7 0 6 4 3
2 9 1 3 1 1 8 1 7 1 9 5 3 2 2 7 9 3 7 3 7 4 7 1 4 7 5 5 0 5 6 8 5 3 7 1 2 2 3
3 9 1 3 1 2 7 6 6 2 0 5 2 5 2 8 1 8 6 3 8 7 7 2 4 8 0 1 5 5 6 9 0 4 7 4 3 9 1
4 8 3 5 1 3 3 7 0 2 3 4 8 8 2 9 8 1 7 4 0 8 7 0 4 8 2 4 1 5 8 0 9 3 7 4 7 2 9
6 2 3 5 1 3 9 2 2 2 3 7 7 5 3 0 0 6 9 4 1 2 3 1 4 8 8 7 6 6 0 5 0 5 7 4 7 3 0
6 7 8 3 1 4 1 0 8 2 5 1 2 3 3 1 4 2 1 4 2 1 3 8 5 0 6 8 5 6 4 0 5 4 7 4 8 0 5
7 2 9 4 1 4 9 1 4 2 5 2 3 9 3 2 3 4 0 4 2 7 2 0 5 1 8 7 4 6 6 8 1 5 7 5 3 7 1
7 9 5 8 1 5 8 5 7 2 5 4 9 9 3 2 4 3 3 4 3 1 1 9 5 4 8 8 6 6 9 3 3 0 7 6 6 3 0
V i n n i n g u r
Kr. 7.000 Kr. 14.000 (tvöfaldur)
58 6682 15755 23505 30820 40741 51861 58073 66934 73712
256 6870 16014 23625 30954 40832 52282 58078 67093 73748
360 7070 16083 23649 30955 40911 52387 58822 67506 73761
452 7630 16222 23848 31503 40935 52558 58926 67707 73807
477 7704 16403 24074 31863 41976 52703 59547 67760 74444
517 8188 16436 24162 31894 42072 52710 60676 67933 74940
649 8191 16689 24260 32045 43272 52739 60930 67969 74999
769 8420 16794 24294 32248 43535 52824 61144 68243 75014
1446 8921 16822 24538 32426 43749 52855 61153 68271 75067
1565 9158 16962 24753 33008 44508 52879 62558 68506 75260
1688 9194 16969 24782 33032 44686 52981 62741 68511 75425
1813 9225 17209 24798 33493 45139 53001 63131 68570 75786
1820 9322 17532 25534 33601 45182 53233 63143 69247 76019
2020 9652 17815 25567 33727 45290 53269 63250 69543 76108
2046 9745 17882 25790 33820 45443 53853 63333 69563 76494
2187 9840 18737 25982 33914 46079 54008 63360 69933 76587
2297 9892 19557 26067 33938 46180 54014 63431 70367 76920
2454 9944 19976 26159 34228 46389 54392 63617 70428 77187
2737 10065 20028 26602 34454 46412 54501 63785 70751 77244
3625 10862 20496 26901 34485 46684 54617 63891 70786 77256
3655 11408 20667 26918 35603 46775 54869 64033 70819 77271
3751 11583 20755 26966 35690 46804 54973 64135 71067 77385
3772 11733 21029 27197 36438 47297 54996 64177 71725 77420
3853 12018 21273 27211 36614 47488 55515 64312 71859 77463
3873 12277 21276 27309 36737 47922 55571 64316 72153 77544
4021 12360 21464 27470 36879 48075 55706 64754 72217 78146
4056 12774 21476 27945 37618 48150 55895 64805 72400 78341
4358 12966 21480 28099 38202 48673 55907 65057 72730 78406
4655 13153 21554 28126 38633 49805 56011 65076 72795 78484
4782 13907 21819 28153 38655 49812 56122 65405 73040 78728
4846 14171 22310 28299 38747 49840 56548 65448 73099 78782
4872 14195 22483 28411 38749 49966 56786 65811 73179 78833
4877 14410 22990 28515 38950 49986 57004 65842 73214 78871
5035 14477 23030 29258 38984 49992 57092 66057 73288 78876
5066 14674 23069 29600 39326 50046 57103 66076 73329 78955
5520 14933 23079 30033 39735 50522 57368 66146 73362 79111
5613 14969 23175 30268 39771 51420 57459 66301 73470 79147
5783 15431 23244 30564 39955 51535 57582 66319 73492 79294
5937 15439 23356 30625 40020 51820 57606 66478 73561 79655
6577 15444 23499 30792 40735 51852 57848 66679 73635 79670
Næstu útdrættir fara fram 20. apríl & 28. apríl 2011
Heimasíða á Interneti: www.das.is
Bréf til blaðsins
Framsóknarmaður skrifar: Sagt er
að stjórnin sé löskuð eftir þjóð-
aratkvæðagreiðsluna. Það myndi
lagast alveg á
stundinni ef
Framsókn kæmi
inn í stjórnina
strax. Þá væri
Icesave alveg
lagt að baki og
til hliðar. Svo
studdi Framsókn
núverandi stjórn-
arflokka til valda
með hlutleysi
sem undanfari núverandi stjórnar.
Framsókn með í stjórn myndi fella
niður allan vafa um að stjórnin
væri veikari en áður. Hún væri
þvert á móti orðin sterkari. Gagn-
stæðar fylkingar í Icesave sættust.
Icesave væri gleymt, grafið og af-
greitt.
Um leið og Icesave féll í þjóð-
aratkvæðagreiðslu varð ríkissjóður
sterkari fjárhagslega þar sem hann
losnar alveg við að bera fjárhags-
lega ábyrgð á Icesave áfram. Það
fellur á þrotabú Landsbankans.
Hugsanlega verður þrotabúið látið
duga og þá sleppur ríkissjóður al-
veg við Icesave. Svo vel getur þetta
farið og svo farsælan enda getur
Icesave fengið lögfræðilega séð.
Þetta segir greinarhöfundur sem
hefur verið lögmaður í 50 ár. Rík-
issjóður sleppur þá skaðlaus. Öll
líkindi til þess.
Eins og staða ríkissjóðs er í dag
þá er hún sterkari en áður. Hún er
mun sterkari með Framsókn í
nýrri og kröftugri ríkisstjórn. Þá
standa okkur allar dyr opnar með
lánafyrirgreiðslu erlendis. Svo losn-
aði verulegt framkvæmdafé við
kosningarnar. Munar þar mest um
að Bretar og Hollendingar fá ekk-
ert greitt núna strax heldur allt
sitt greitt seinna úr búi Lands-
banka.
Forseti vor hefur unnið mikinn
pólitískan sigur í þjóðaratkvæða-
greiðslum um Icesave. Verður lík-
lega endurkjörinn einu sinni enn
eins og allt þróast.
LÚÐVÍK GIZURARSON
hæstaréttarlögmaður.
Framsókn í stjórn
strax – meiri framkvæmdir
Frá Lúðvík Gizurarsyni
Lúðvík
Gizurarson
Þegar fyrstu afgerandi tölur fóru
að birtast á sjónvarpsskjám lands-
manna í gærkveldi, þá færðust bros
á æðimörg andlit.
Ekki átti það
samt við um alla
og einna síst um
þrjú andlit rík-
isstjórnarinnar
sem voru öll
frekar hnípin á
svipinn svona
ámóta og götu-
krakkar sem
nýbúið er að
flengja fyrir óknytti. Tiltölulega
fljótlega eftir að hafa snýtt sér og
þurrkað úr augnakrókunum, fór þó
aftur að birta yfir þessum andlitum,
þau höfðu öll fengið hugljómun á
sama tíma og ekki bara einhverja
lítilfjörlega og ómerkilega hug-
ljómun. Það var nú öðru nær, sama
hugljómunin hafði fæðst í kollinum
á þeim öllum. Þessa hugljómun sína
tjáðu þau hvert fyrir sig á svip-
uðum tíma og í nákvæmlega sömu
orðum. „ Nú! er komið að því að
taka til rækilegra varna fyrir mál-
stað Íslendinga í Icesave-deilunni.“
Einhverntíma var sagt: „Það er
stórt nafn Hákot.“ En þetta litla
orð nú er þó ennþá stærra í því
samhengi sem það var sett í af
þessum þremur ráðherrum, það eitt
og sér segir þjóðinni alla söguna
um vinnubrögð ríkisstjórnarinnar í
undanförnum Icesave-deilum. Fram
að þessu hefur almenningur verið
látinn einn um að halda uppi vörn-
um gegn ásælni auðmanna alls
staðar frá í íslenskan þjóðararf. Á
meðan hafa hérlendar ríkisstjórnir
skriðið um á fjórum fótum fyrir
þessum sömu auðmönnum. En eftir
að hafa fengið þetta þriðja spark í
rassinn frá stórum meirihluta þjóð-
arinnar, rennur ljósið loksins upp,
a.m.k. fyrir þremur fyrrnefndum
ráðherrum.
Nú er komið að því að taka þátt í
vörn þjóðarinnar fyrir framtíðar-
hagsmunum hennar. Nú er komið
að því að vinna vinnuna sína af full-
um heiðarleika við landið sitt.
Nú er einnig komið að því, að
þurfa að standa í hugsjónalappirnar
eins og almennilegt fólk í þeirri von
að forðast þar með fjórða sparkið í
rassinn.
Því að þegar það spark fer að
nálgast þá getur þessi ríkisstjórn
tekið undir í einum kór með sr. Sig-
valda hjá Jóni Thoroddsen: „Nú er
kominn tími til að biðja Guð að
hjálpa sér.“
REYNIR VALGEIRSSON,
meistari í vélvirkjun og pípulög-
mum.
Hugljómun ráðherranna
Frá Reyni Valgeirssyni
Reynir Valgeirsson