Vera - 01.12.1991, Blaðsíða 31

Vera - 01.12.1991, Blaðsíða 31
KVENNABLAÐIÐ mola, kaíla úr lögum um fjármál hjóna, „Nokkrar sund- urlausar hugleiðingar um kon- una" (þýtt), „Nokkur orð um kafflð og uppruna þess", „Örfá orð um fatnað kvenna" og þar er sagt frá fyrirlestrum og bók- um. í Mánaðarrítið skrifuðu ýmsar konur sem síðar áttu eftir að verða þjóðkunnar skáldkonur, má þar nefna Theodoru Guðmundsdóttur Thoroddsen, Herdísi og Ólínu Andrésdætur, Ingibjörgu Ben- ediktsdóttur, Margréti Jóns- dóttur, Ingunni Jónsdóttur og Ragnheiði Jónsdóttur. Oftast handskrifuðu höfundar sjálfir greinar sínar eða létu ritnefhdarkonur færa efnið inn. Haft er eftir Theodoru Thor- oddsen að „líklega hefði hún aldrei skrifað neitt, ef frú Laufey hefði ekki „skipað" sér að skrifa í Mánaðarrítið." (Sbr. Konur segjafrá, 148) Þegar á fýrsta ári blaðsins skrifar Theodora grein sem hún nefnir Skuldin. Þar segir hún m.a.: „Mjer er fyrir löngu ljóst orðið, að það eru alls ekki börnin sem skulda foreldrunum, heldur eru það foreldrarnir sem standa í óbættum sökum við börnin. ..." Theodora lét fleira til sín taka en uppeldis- mál og skrifaði einnig um lausavísur og hagyrðinga þar sem hún hvetur til að hlúið sé að alþýðukveðskapnum og þess gætt að vel kveðnar vísur glatist ekki. Ári síðar skrifar hún Ofan úr sveitum og segir þar m.a. í inngangi: „Þvi er svo varið með skáld- gáfuna, sem flest annað and- legt atgerfi, að vjer konurnar erum þar að jafnaði eptir bátar karlmannanna. Skal hjer ósagt látið hvort heldur það stafar af þvi að heilinn í okkur sje léttari á voginni heldur en þeirra, eins og haldið er fram af sumum [upphaflega hefur staðið karlmönnum en Theodora strikar yflr það] eða það á rót sína í margra alda andlegri og líkamlegri kúgun. Viðvikjandi oss íslendingum, er sú raunin óhrekjanleg, að yjer eigum enga skáldkonu, er í námunda komist við góðskáld vor. Allt um það, heíir konan hjá oss ekki verið með öllu sett hjá í þá átt, og á síðustu árum hafa þó nokkrar ráðist í að gefa út skáldrit í bundnu og óbundnu máli, sem töluvert hefur þótt í spunnið. Sbr. frú Torfhildur Hólm, Hulda, Ólöf Sigurðardóttir, María Jó- hannsdóttir og ef til vill fleiri. Þær eru þó stórum mun fleiri, sem aldrei hafa sungið í heyranda hljóði, bara raulað fyrir munni sjer, eða kastað fram visu og vísu í sinn hóp. Á þann hátt ber það til að stakan lifir, en höfundurinn gleym- ist..." Theodora tínir til nokkrar „stökur eftir sveita- konur" og býr til skemmtilega umgjörð í kringum þær. í febrúar 1914 hélt Theodora erindi í Lestrarfélaginu um þulur og las þar upp þulu eftir Ólöfu frá Hlöðum og aðra eftir „ókunnan höfund". í desember sama ár skrifar Theodora Að vestan og enn felur hún sig á bak við „ónefnda konu". Theodora segist hafa fengið sendibréf frá konunum sem áttu lausavisurnar ofan úr sveitum. Um aðra þeirra segir hún: „...Hún er í allgóðum efh- um, á mörg börn, sum upp- komin en því fleiri á æsku- skeiði. Ekki hefir hún þótt mikil búsýslukona, en þó hefir allt verið vansalaust á hennar heimili að útliti til, veit jeg að það er hennar mikla sam- vizkusemi og skyldurækni sem þar á drýgstan þáttinn í, en fremur myndi hún hafa kosið sjer annan starfa en þann er lýtur að heimilisstjórn og barnauppeldi..." Theodora endurskrifar kafla úr bréíinu þar sem „vinkona hennar" - sem er vafalaust Theodora sjálf - segir henni frá bók sem hún hafði nýlega fengið og vildi gjarnan lesa. Hún sendi þvi krakkaskarann út að leika sér. „Mjer datt fyrst i hug að láta nú einu sinni vaða ærlega á súðum, láta göt og glompur eiga sig og njóta skræðunnar, en eins og fyrri daginn ljet bannsett skylduræknin þessi nöldurskjóða sem hefir elt mig eins og erfðasyndin, mig engan stundlegan frið hafa fyr en jeg hafði lokað bókinni og var farin að staga garmana. Þá var illt í mjer, og jeg tók að kveða um mig og stagið og það var nú á þessa leið: Mitt var starflð hér i heim heita og kalda daga að skeina krakka og kemba þeim og keppast við að staga. Eg þráði að leika lausu við sem lamb um græna haga, en þeim eru ekki gefln grið, sem götin eiga að staga. Langaði mig að lesa blóm um langa og bjarta daga, en þörfin kvað með þrumuróm: „Þér er nær að staga." Heimurinn átti harðan dóm að hengja á mína snaga, hvað eg væri kostatóm og kjörin til að staga. Komi hel með kutann sinn og korti mína daga, eg held það verði hlutur minn í helvíti að staga. Þessar þrjár greinar Theodoru voru síðar prentaðar í SkírnL Síðustu ár Mánaðarritsins var hún tvímælalaust afkastamest ritnefndarkvenna. Ingibjörg Benediktsdóttir skrifar árið 1914 hugleiðingar um kvenfyrirmyndir. Þar veltir hún þvi fyrir sér hvað kven- réttindin vilji og svarar því: „Nei, þau ætla ekki aðeins að skapa konur, sem vita hvað þær vilja, heldur sem vita það líka, að þær sjálfar og enginn annar ber ábyrgð á gjörðum þeirra. ..." María Jóhannsdóttir skrif- ar grein sem hún nefnir „Fagr- ar hugsanir" og hvetur konur til að skrifa fagrar hugsanir, þýddar eða frumsamdar og að hverjum fundi ljúki með þeim upplestri. Má vera að María sé að skírskota til síðasta Mánaðarríts þar sem „Hulin" skrifar „Fréttir" sem eru aðallega rógur og níð um Bríeti Bj arnhéðinsdóttur. Lestrarfélagi kvenna Reykja- víkur var annt um fornsög- urnar eins og fjöldi greina í Mánaðarrítinu ber vitni um. í einni segir L. Pálsdóttir t.d.: .....allar konur undantekninga- laust ættu að gjöra sjér að skyldu að lesa íslendingasög- urnar, sjálfrar sín og þó einkum barna sinna vegna - þær sem þau eiga - til þess svo að geta sagt þeim úr þeim það sem þau helst skilja..." Taldi höfundur að málið í Reykjavík væri svo afleitt að það yrði að snúa vörn i sókn með fornsögurnar að vopni. Eufemia Waage segir í ársskýrslu L.F.K.R. 1933-4: „...Eftir þvi sem tímar hafa liðið hefur breyting orðið tals- verð á fundum félagsins. Félags konur leggja nú minna til þeirra frá sjálfum sér en þær gerðu framan af, og mánaðarritið sem áður var allajafna helsta skemmtunin er nú úr sögunni, nema til að fiytja hina árlegu skýrslu um starfsemi félagsins. Vera má að þetta fyrirkomulag fullnægi betur kröfum þeim, sem gerðar eru um skemmtiatriðin, en með mánaðarritinu hverfur sá persónulegi blær, sú samkend, sem áður ríkti á fundum, jafnvel þótt ágætir aðkomandi „kraftar" standi á dagskránni." Lestrarfélag kvenna Reykja- vikur var lagt niður árið 1961 og bækur þess gefnar Reykja- víkurborg til minningar um Laufeyju Vilhjálmsdóttur. Vildu félagskonur að safnið myndaði heild í einu hverfisbókasafh- anna og var því síðar komið fyrir í Gerðubergi. Félagskonur ráku bókasafn sitt og lesstofu í sjálfboðavinnu í rúma hálfa öld. Rekstur safnsins var til fyrirmyndar og um margt ótrúlega nútímalegur. í bóka- safninu voru yfir 5000 bindi, auk tímarita, en aðsóknin fór þverrandi síðustu árin. Árið 1963 var gefin út bók til minningar um 50 ára starf L.F.K.R. með úrvali úr Mánað- arrítinu. RV Heimildir: Björg Bjarnadóttir: Lestrarfélag kvenna Reykjavikur 1911-1961, ópr. BA ritgerð við HÍ 1983 Konur segja Jrá. Frásagnir, minningaþættir, sögur og Ijóð. Geíið út til minningar um 50 ára starf Lestrarfélags kvenna Reykjavikur, 1963 Mánaðarritið, Lbs 4763. Nanna Ólafsdóttir: Lestrarjélag kvenna Reykjavíkur 50 ára, Melkorka 2-3, 1962. « 31

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.