Dagblaðið Vísir - DV - 29.05.2004, Blaðsíða 24

Dagblaðið Vísir - DV - 29.05.2004, Blaðsíða 24
24 LAUGARDAGUR 29. MAÍ2004 Helgarblaö DV Atli Helgason sem varð vini sínum að bana hefur nú setið innan fang- elsismúranna í þrjú og hálft ár. Hann er smátt og smátt að aðlagast því lífi sem hánn valdi sér, þvert gegn eigin vilja eins og hann orðar það. Manneskjan ræður ekki sínum næturstað. Það sannast i tilviki Atla sem á erfitt við að sætta sig við það sem hann gerði en lifir með því. „Ég neita því ekki að fyrsta eina og hálfa árið eftir þennan voðaat- burð var lff mitt hreint helvíti," segk Atli en bætir við að honum sé engin vorkunn. Atii Helgason var, fyrir morðið, vel metinn lögfræðingur og þekktur knattspyrnumaður. Hann var rétt að hefja sinn starfsferil. Hafði spilað með Þrótti, Víkingi og Val og leikið þrjá landsleiki með íslenska landsliðinu. Fyrsta landsleik sinn lék Atli gegn Kýp- ur í október árið 1991, annan landsleik ári síðar gegn Möltu og þann þriðja gegn Sameinuðu ar- abísku furstadæmunum í Dubai í mars 1992. í þeim leik skoraði Atli sigurmarkið og sitt eina landsUðsmark. En átta árum síð- ar, í september 2000, snérist líf Atla á hvolf og heimili hans er í dag, Litla-Hraun, og verður næstu árin. „Á einu andartaki gerði ég llf mitt að helvíti og ekki að- eins mitt, heldur einnig margra ann- ara," segir hann og hugsar til baka. Var einn að verki Þeir sem þekktu Atla trúðu ekki í byrjun að hann hafi framið þennan glæp. Þeir sögðu fullum fetum að einhver annar tengdist máhnu og hann hafi tekið það á sig. Atli neitar því og segir að málið liggi ljóst fyrir. "Það var enginn annar með mér í þessu, ég gerði þetta, en ekki spyrja mig hvernig þessi skelfing bar að. Þetta andartak er í þoku og mér er fyrirmunað að skUja hvað gerðist. Þetta var hryllilegt og það er satt að ég hefði aldrei trúað því að óreyndu að slfkt ætti eftir að henda mig," svarar hann og hristir höfuðið. „Annars er ég ekki að velta mér upp úr þessu, þetta er staðreynd sem ég verð að lifa með og látum það vera mfn vegna. Verra finnst mér að fjöl- skylda mín skyldi þurfa að þola þetta. Konan mín og börn hafa ekk- ert til saka unnið. Eg afþlána minn dóm fyrir það sem ég gerði en þau þurfa þess einnig," segh AtU og legg- ur áherslu á að það hafi farið verst með hann. Atli segist ekki geta ann- að en horfst í augu við staðreyndirn- ar og halda áfram að draga andann, og bæth við svona séu eiturlyfin. „Þegar menn hafa lengi verið undir áhrifum þá snýst allt í kollinum á þeim og fá þá grillu að þeir séu of- sóttir. Mín upplifun var að ég væri að verja mig. Ég trúði því á þessu augnabliki að ég væri að verja líf mitt. Eins mikil vitleysa og það nú var," segir hann og brosir. Frídagarnir verstir Dagarnir á Litla Hrauni eru hver öðrum líkir. Atíi er í þeirri vinnu sem býðst og tíminn líður. „Verstar eru helgarnar og aðrir hátíðisdagar," segir hann. „Þá stendur maður við gluggann og horfir út í frelsið." Atli segist hafa verið edrú mest allan tímann. Reyndar hafi hann verið undir áhrifum róandi lyfja fyrsru mánuðina og líkast til fiefði hann ekki lifað af án þeirra. „Þau deyfðu allar tilfinningar og gerðu mann sljóan," segir hann. AA fundir eru einu sinni í viku á Litla Hrauni en Atíi kveðst ekki mæta á þá lengur. „Þeir eru mjög fá- mennir og fremur illa nýtth. Það er slæmt því það er gott að geta mætt á AA fundi," segir Atli en hann byrjaði að nota amfetamín fyrir tæpum ára- tug. Hann notaði það nánast aldrei um helgar en í vinnu og þegar hann spilaði fótbolta til að byrja með. „Þetta óx smátt og smátt og áður en ég vissi af var við ekkert ráðið. Ég fór í meðferð á Teig í janúar 1997 og var án eiturlyfja þar til á þessu örlaga- rfka ári." Þá hafði Atíi ánetjast fíkniefnum á ný og var að eigin sögn djúpt sokk- inn. Hann átti fund með viðskiptafé- laga sínum, Einari Erni Birgissyni, í Öskjuhlíðinni. Að sögn Atia deildu menn hafa afplánað helming dóms- ins. "Það er hins vegar ekkert í lögun- um sem segir að þannig skuli það vera. Þetta er meira byggt á hefð en bókstafhum. Því verður að reyna á það þegar þar að kemur," segir hann og bendir á að þeir dómsmálaráð- herrar sem verið hafi við völd und- Að sögn Atla deildu þeir um fjármál sem endaði með þvíað hann lamdi Einar fjórum sinnum í höfuðið með hamri,þótt hann segðist fyrir dómi ekki hafa lamið hann svo oft. Síðan faldi hann lík félaga síns íhraungjótu... þeir um fjármál sem endaði með því að hann lamdi Einar fjórum sirmum í höfuðið með hamri, þótt hann segðist fyrir dómi ekki hafa lamið hann svo oft. Síðan faldi hann lík félaga síns í hraungjótu á Reykja- nesi. Þegar var hafin umfangsmikil leit að Einari og tók AÚi þátt í henni ásamt öðrum vinum og vanda- mönnum eins og ekkert hefði f skorist. Nokkrum dögum síðar var hann svo handtekinn á heimili sfnu og játaði þá við yfirheyrslur að hafa banað Einari. Hann fékk 16 ára fang- elsisdóm í héraðsdómi og ákvað að una þeim dómi í stað þess að áfrýja til Hæstaréttar. Ekki viljað missa af þessari reynslu Atii segir að þrátt fyrir allt hefði hann ekki viljað missa af því að kynnast fangelsinu, með öðrum hætti þó. Það sé óhemjuleg reynsla þó að dýrkeypt sé. „Ég fylgist hér á hverjum einasta degi með mönnum sem eru í mikilli eymd. Hér fer ekki fram nein betrun nema ef vera skyldi vinnan og skólinn sem er mjög góður. Dæmi er um að menn brUleri í námi," segir hann og út- skýrir að þarmig nái menn einhverj- um markmiðum sem þeir hafi aldrei velt fyrir sér áður. „Eg aðstoða þá suma við námið og hef mjög gaman af að fylgjast með árangri þehra," segir hann. Atii fær fjölskylduna reglulega í heimsókn. Kona hans hefur staðið fast við hlið hans í gegn- um allt. „Ég hugsaði mikið um fólkið mitt og hana og börnin. Ég vildi um- fiam allt að vel gengi hjá henni. Hún valdi að standa með mér áfram og gerir það svo sannarlega." Hann segir lífsmatið hafa breyst en Atli varð gjaldþrota í kjölfar máls- ins. „Hverri krónu er velt mörgum sinnum og maður er jafhvel að velta því fyrir sér hvort kaupa eigi sér tannkrem eða eitthvað viðlíka núna eða síðar. Hér er ekki urmið fyrir háum fjárhæðum enda skiptir það kannski ekki máli, meha um vert er að hafa eitthvað fyrir stafni," segir Atli en núna er hann að smíða glugga í einingahús. Hann bendir á að nægur tími sé að hugsa og velta fyrir sér lífsgátunni. „Það er ýmislegt sem fer í gegnum hugann og ég hef áttað mig á að númer eitt er að ég fyrirgefi sjálfum mér. Hvað öðrum finnst kemur ekki mikið við mig lengur," segh hann en Atii hefur þegar afplánað þrjú og hálft ár af 16 ára dómi sín- um. Hann segist ekki vita hvenær dvölinni á Litía Hrauni ljúki. Fram að þessu hefur reglan verið sú að anfarin ár hafi ekki beint verið föng- um hliðhollir. Atíi vekur athygli á að frumvarp um fullnustu refsinga sem Björn Bjarnason lagði fram á þing- inu í vetur hafi verið vísað frá vegna þess að í því voru ákvæði sem ekki stóðust mannréttindi. Enda samið af Þorsteini Jónssyni, fyrrum fang- elsismálastjóra, sem oftar en einu sinni getur ekki leynt því að honum er beinlínis illa við fanga. Þegar þannig viðhorf myndist meðal þeirra sem mest afskipti hafa af þessum málum þá smiti það út frá sér og sé beinlfnis hættulegt. Undirbýr framhaldsnám Atli segist hafa hugleitt að fara í framhaldsnám og raunar sé það komið svo langt að hann sé að und- irbúa það. „Ég hef hug á að mennta mig á þessu sviði og þegar ég hef lokið minni afplánun langar mig að verða þeim að liði sem hér lenda. Reynsluna ætti ég að hafa fram yfir aðra. Það er víða pottur brotinn í málefiium fanga og veitir ekki af að tekið sé á þeim," segh hann ómyrk- urímáli. Hefðbundinn dagur á Litla- Hrauni hefst með því á deild Atia að hann vaknar snemma á morgnanna. Vörðurinn kemur síðan um átta leytið og opnar klefana. Atii segir að á sínum gangi séu prýðismenn sem flestir séu með langa dóma á bak- inu. Þeh eru eUefu og hann tekur fram að flestir eigi þeir sér markmið sem hafi mikið að segja. „Það er mikilvægt að umgangast þannig menn með vonir og markmið og það fer ekki hjá því að fangamir kynnist mjög vel. Dagurinn líður oftast án uppákoma og aUt er í föstum skorð- um," segir hann og bætir við að allir séu þeir vitaskuld edrú. Þeir horfi saman á sjónvarp og spjaUi í frítím- anum. Atii bendir á að starfsfólkið sé yfir höfuð mjög gott. „En ef einhver í fangavarðahópnum vUdi refsa tekst honum það mjög auðveldlega. Það þarf ekki annað en neita um annað brauð með matnum ef þig langar í meira eða setja 10 skinkusneiðar fyrir eUefu menn. Ég er hins vegar ekki að segja að það gerist hér, að- eins að vekja athygU á að það skiptir miklu máU að velja færa menn tíl starfa á svona stað." Hann segir að í raun og veru séu fangaverðir á Litía Hrauni afar færir í staríi og efast um að þeir gerist betri en þar. VandamáUð sé hins vegar stefnan sem þeir verði að vinna eftir. En áftam með daginn. „Eftir að ég er kom- in á ról horfi ég oftast á ísland í bítið fram að morgunverði en fer síðan að vinna og er að fram að hádegi. Eftir hádegi heldur vinn- an áfram ul að verða þrjú en þá tek- ur við útivera og íþróttir fram tíl fimm. Síðan erum við læstir inni eU- efu saman fram að næsta morgni og höfum ekki samskipti við aðra fanga," segir hann og útskýrir að í raun og veru séu menn læstir inni í ótrúlega langan tíma miðað við það sem gerist í fangelsum í nágranna- löndunum. „Rétt fyrir tíu birtist síð- an fangavörður og læsir hvern og efnn inni í klefa til næsta morguns. Við höfum hins vegar sjónvarp og tölvu hjá okkur og það munar feiki- lega miklu. Nei, netið er bannað og öU raunveruleg samskipti við um- heiminn, utan símatímanna og heimsóknanna," segir AÚi. Virðing fyrir fjölskyldum fanga skortir Hann tekur einnig fram að að- búnaður í fangelsinu á Litia-Hrauni sé góður. Fangar hafi ekki kvartað yfir því. „Það sem skortir er virðing fyrir fjölskyldum fanga sem er gert mjög erfitt fyrir með öU samskipti og samveru. Einu samskiptin eru í gegnum síma og á heimsóknartíma en það viU svo til að fangar eiga líka konur og börn sem er í raun einnig refsað með þessum ströngu regl- um," segir hann og leggur áherslu á hve mildlvægt það er að vera í tengslum við fjölskylduna. „Hver fangi hefur að meðaltaU Uðlega hálfa klukkustund á dag til að hringja og oft nærð þú ekki í fólkið þitt á þeim tfma. Þá er ekki um annað að ræða en bíða til morguns. Raunar er hægt að hringja í fangelsið og biðja fyrir skUaboð en þá er maður háður því að komast í símann á þeim tíma sem hentar," segir hann og bendir á að þetta sé.sérlega erfitt ef eiginkonan standi í einhverju sem varði þau bæði í framtíðinni og þá sé það ekki síður erfitt fyrir hana að geta ekki nálgast hann. Vinirnir koma í heimsókn Innan múranna verða fangarnir oft mjög tUfinningalega háðir hver öðrum. Það fari ekki hjá því þegar eUefu menn eins og í Atia tilfeUi sitja inni saman ár eftir ár, daginn lang- an. Menn verða varir við hvernig öðrum Uði og hvað sé að gerast í h'fi manna. Atíi segir að fyrsta hálfa árið í fangelsinu hafi hann sofið Utið sem ekkert á næturnar. „Ég svaf í heim- sóknartfmanum en þá fyUtist ég ein- hverju öryggi," segir hann og tekur fr am að hann hafi ekki verið hrædd- ¦ur við umhverfið, heldur efnangrun- ina. Hann segir vini hans hafa kom- ið í heimsókn en hann hafi aðeins leyfi til að fá fimm vini í heimsókn og þær verði að tilkynna fyrirfram. Ef nýr komi inn verði annar að víkja. „Ég á rnikinn fjölda vina úr fótbolt- anum og þeir koma hingað sumir hverjir," segir hann. „Já, það viU svo tU að vinir mính hafa komið og við- haldið vinskapnum." Hann játar að það hafi örugglega verið þeim erfitt eins og svo mörgum öðrum og hann segist skilja það. Hans eina leið sé að lifa með gjörðum sínum. Þær verði ekki aftur teknar. Um Atla er rætt og sitt sýnist hverjum. Sumir eru mjög dóm- harðir og finnst hann eklri eiga neitt gott skilið. Hann veit að þeir sem standa fórnalömbum nærri, sem og margir aðrir, megi ekki heyra á hann minnst og hatrið blossi upp í hvert sinn. „Ég skil það mæta vel. Mörgum kann að þykja það kaldranalega sagt en það kemur ekki sérstaklega við mig. Það getur vel verið að ég hafi myndað brynju gegn öUu sem um mig er sagt og ég heyri vafalaust minnst af því. Mun verra finnst mér að heyra eitthvað Ult eða slæmt um fjölskyldu mína, eigin- konu og börn. Ég er miklu við- kvæmari fyrir því." Sætti mig aldrei við það sem gerðist Atii hefur haft nægan tíma til að hugsa um hlutina þennan tíma. Hann segist aldrei sætta sig við það sem gerðist en hann sé að taka út sína refsingu. „Ég vorkenni sjálfum mér ekki lengur en reyni að Ufa með þessu. Menn hafa tíma til að kynnast sjálfum sér og hér hefur maður fátt annað að gera. Ég skrifa talsvert og hver veit hvað verður úr því," segir hann og bætir við að líf hans sé innan múranna og þar hafi honum tekist að koma sér upp rútínu. Vikan sé þannig fljótari að h'ða, en fóUdð hans sé það sem skipti hann máU. Þegar ¦•-'-' .'"•¦, t ¦*;.-.¦ ¦ ¦ ¦-¦ ,' "¦ ;..""¦ &¦ •::~-

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.