Almanak Hins íslenska þjóðvinafélags - 01.01.1944, Side 24

OANGUR TUNGLS OO SÓLAR A fSLANDI.
I þriðja dálki huer* mánaðar, sem hefir yfirskriftina *T. í h.« (tungl í
hásuðri), og í töblunni á blaðsíðu (17) er synt, hvað klukkan er eftir íslenzk-
um miðtíma, þegar tunglið og sólin eru í hásuðri í Reykjavík. Én komast má
að því, hvað klukkan er eftir íslenzkum miðtíma, þegar tunglið eða sólin
eru í hásuðri annars staðar á íslandi, með því að gera svo nefnda »lengdar-
leiöréttingu* á Reykjavíkurtölunni. Verður hún — 4 mínútur fyrir hvert lengdar-
stig, sem staðurinn liggur austar en Reykjavík, og -f~ 4 m>n* Wr*r hvert
lengdarstig, sem staðurinn liggur vestar en Reykjavík. T. d. er Raufarhöfn
um sex leagdarstigum austar en Reykjavík; lengdarieiðréttingin þar er þá
— 24 mín., og 5. júlí er sól í hásuöri frá Raufarhöfn þes* vegna kl. 12 08.
(12 32 — 0 24 = 12 08). Flatey á Breiðafirði liggur einu lengdarstigi vestar
en Reykjavík og lengdarleiðréttingin er þar 4 mín. Þann 6. febrúar er því
tungl í hásuðri frá Flatey 2JC6 (23 02 + 0 04 = 23 06).
Sólargangurinn í Reykjavík er tilgreindur í almanakinu hvern miðvikudag.
Sólargangunnn er talinn frá sólaruppkomu (su.), þá er miðja sólar sést koma
upp fyrir láréttan sjóndeildarhring, og til aólarlag* (sl.) þá er sólmiðjan sést
fara niður fyrir sjóndeildarhringmn. Til þess að finna sólarganginn annars
staðar á landinu, þarf að gera lengdarleiðréttingu á Reykjavíkurtölunni á sama
hátt sem við sól eöa tungl í hásuðri, en auk þess breiddarleiðréttingu.
Breiddarleiðréttingm fer eigi að eins eftir breiddarstigi staðarins, heldur
er hún einnig Uomin undir sólarganginum í Reykiavík. í eftirfarandi töblu er
sýnd breiddarleiðrétting fyrir hvert hálft stig, norðar og sunnar en Reykiavík,
þegar sólargangurinn í Rvík stendur á heilli stundu. Leiðréttingin er pósitíf
(+), þegar sólargangur lengist vegna hennar, en negatif (—), þegar sólar-
gangurinn styttist. Breiddarleiðrétting töblunnar er því lögð við tíma sólar-
lagsins í Rvík, en dregin frá sólaruppkomutímanum. Sé breiddarleiðréttingin
negatíf (—), verður að taka forteikniö til greina.
Dæmi: Sólargangur 3. maí á Raufarhöfn, sem er 6 stigum sustar og 2Va
stigi norðar en Rvík.
Þenna dag er eólargangur í Reykjavík 16 st. 58 mín. Breiddarleiðrétting
töblunnar fyrir 2Va stig norður og sólargang 16 st. er 4- 16 mín. en fyrir 17
st. 4- 23 mín .Fyrir 16 st. 58 mín. verður hún því -j-23 min. Lengdarleiðrétt-
ingin er — 24 mín.
I Reykjavík.................su. 3 57 sl. 20 55
Breiddarleiðrétting . . — 23 +23
Lengdarleiörétting . . — 24 — 24
Á Raufarhöfn.................su. 3 10 sl. 20 54
Anna8 dæmi: Sólargangur 1. nóv. í Flatey á Breiðafirði, sem er 1 stigi
vestar og 1 Ví etigi norðar en Rvík. Sólargangur í Reykjavík er 7 st. 55 min.
í Reykjavík.................su. 8 14 sl. 16 08
Ðreiddarleiðrétting . . +8 — 8
Lengdarleiðrétting . . +4 +4
I Flatey....................su. 8 26 sl. 16 04
(22)