Almanak Hins íslenska þjóðvinafélags - 01.01.1944, Side 88

reynzt gagnleg stofnun og orðið sjávarútveginum að
allmiklu liði, einkum vélbátaútgerðinni.
Véibátarnir höfðu hina mikilvægustu þýðingu
fyrir útgerðina í landinu. Bátarnir gátu betur fylgt
fiskigöngum en áður, og með því skapaðist lengri
atvinnutími á ári hverju. Eftir 10 ár var rúmlesta-
magn vélbátaflotans orðið 12.7% (355 vélb., 2G50
rúml.) af skipastólnuin og 25.9% (785 vélb., 3800
rúmi.) eftir 20 ár, þrátt fyrir mikla aukningu togar-
anna þá nýverið. Um hlutfallstölur vélbátaflotans i
veiðinni er ekki hægt að segja náið. En 1920 var veiði
vélbáta undir 12 rúml. rúm 30% af heildaraflanum, og
1938 var veiði alls vélbátaflotans milli 50 og 60% af
heildaraflanum.
í kjölfar aukinnar vélbátaútgerðar jókst fólks-
íjöldinn við sjávarsíðuna, en þó ekki i hlutfalli við
aukningu verðmæta útfluttra sjávarafurða. Sem
dæmi má nefna hér tvo staði í þessu sambandi. Á
árunum 1902 - 1922 hafði verðmæti útfluttra sjávar-
afurða í Vestmannaeyjum 25-faldast, en ibúatalan
7-faldazt. í Ólafsfirði tífaldaðist verðmæti fram-
leiðslunnar á timabilinu 1906—1916, en fólkinu
fjölgaði aðeins úr 550 í 700. Ileyndar ber að hafa
]>að i huga, að verðhækkunin, sem leiddi af styrj-
öldinni, er fólgin i þessari aukningu. En áþekka sögu
og þessa má segja af mörgum þeim verstöðvum,
þar sem vélbátaútvegurinn ruddi sér til rúms.
Þótt vélbátaflotinn ykist mjög' fljótlega, voru róðr-
arbátarnir þó ekki úr sögunni á næstunni, og lengi
vel var hluti þeirra i veiðinni allmikill. Árið 1920
var afli róðrarbátanna enn Vz af heildarveiðinni, en
úr ]>ví fór hann ört minnkandi og var kominn niður
í 1.8% árið 1929.
Fyrst framan af voru vélbátarnir allir mjög litlir
og flestir opnir, en þeir smá stækkuðu og þó einkum
eftir að kom fram um 1920. Mestur hluti vélbátanna
var keyptur frá útlöndum. Það var ekki fyrr en í
(86)