Morgunblaðið - 16.07.2013, Síða 4

4 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 16. JÚLÍ 2013
Jóhann Georg Jó-
hannsson, tónlistar-
og myndlistarmaður,
er látinn, 66 ára að
aldri.
Jóhann Georg
fæddist í Keflavík, 22.
febrúar árið 1947,
sonur Jóhanns G.
Runólfssonar og
Lovísu Aðalheiðar
Guðmundsdóttur.
Hann ólst upp í
Ytri-Njarðvík hjá
móður sinni og fóstur-
föður, Reyni Ólafs-
syni.
Jóhann kláraði skyldunámið og
tók síðan landspróf frá Gagn-
fræðaskóla Keflavíkur. Því næst
innritaðist hann í Samvinnuskól-
ann að Bifröst. Þar dvaldi hann
við nám og tónlistarstörf í tvö ár.
Jóhann stofnaði hljómsveitina
Óðmenn árið 1966 ásamt Eiríki
bróður sínum. Óðmenn gáfu fyrst
út fjögurra laga plötu haustið
1967, seinna tvær aðrar plötur
Spilltur heimur og Komdu heim
ásamt Bróður og Flótta, þá kom
út að auki tvöfalt albúm frá hljóm-
sveitinni árið 1970. Óðmenn hættu
störfum fljótlega eftir þá útgáfu.
Jóhann G. gaf út tvær smáskífur
1972, en hann samdi yfir 200 lög
og texta á ferlinum, sem mörg
nutu mikilla vinsælda.
Á meðal þekktustu
laga hans eru Don’t
Try to fool me,
Traustur vinur og
Eina ósk.
Jóhann hélt sína
fyrstu málverkasýn-
ingu árið 1971 og síð-
an fjölda einkasýn-
inga ásamt því að
taka þátt í samsýn-
ingum. Jóhann vann
alla tíð jöfnum hönd-
um bæði að tónlist og
myndlist.
Hann stofnaði
SATT, Samtök al-
þýðutónskálda og textahöfunda, til
að vinna að hagsmunum tónlist-
arfólks og síðar FTT, Félag tón-
skálda og textahöfunda árið 1983.
Jóhann var heiðursfélagi FTT.
Hann stofnaði ásamt fleirum
tónleikastaðinn Púlsinn við Vita-
stíg og rak um árabil. Þá stjórnaði
hann eigin upptökum og annarra
ásamt því að sinna útgáfu-
starfsemi.
Hann ákvað að læra meira og
stundaði nám í raftónlist í Tónlist-
arskóla Kópavogs í nokkur miss-
eri.
Eftirlifandi sambýliskona Jó-
hanns er Halldóra Jónsdóttir. Jó-
hann G. lætur eftir sig fimm börn,
þrettán barnabörn og tvö barna-
barnabörn.
Andlát
Jóhann G. Jóhannsson
BAKSVIÐ
Baldur Arnarson
baldura@mbl.is
Frekari styrking kaupmáttar bygg-
ist á brothættum forsendum sem
þarf að taka tillit til við gerð kjara-
samninga í haust. Verði launahækk-
anir umfram breytingar í framleiðni
getur það komið niður á fjárfestingu
og leitt til verðbólgu með tilheyrandi
kaupmáttarskerðingu.
Þetta er mat Yngva Harðarsonar,
hagfræðings og framkvæmdastjóra
Analytica, sem bendir á að fyrir-
huguð hækkun iðgjalda, samhliða
endurskoðun á lífeyrissjóðakerfinu,
feli í sér kostnaðarhækkun fyrir fyr-
irtækin og geti valdið verðbólgu.
Afleiðingin geti verið sú að vinnu-
afl í óhagkvæmum greinum verði of
dýrt, sem aftur geti leitt til upp-
sagna. Þetta eigi einkum við svo-
nefndar heimamarkaðsgreinar.
Offramboð vinnuafls að baki
„Það sem hefur valdið verðbólgu
hér á Íslandi í gegnum tíðina hefur
verið togstreita milli heimamarkaðs
og útflutningsgreina, að útflutnings-
greinar hafi dregið til sín vinnuafl úr
heimamarkaðsgreinum. Það hefur
aftur valdið launahækkunum í
heimamarkaðsgreinum, sem hafa
þurft að hækka laun til að halda í
fólk. Á síðustu misserum hefur þetta
ekki verið ýkja mikið vandamál
vegna þess að atvinnuleysi hefur
verið talsvert mikið og vinnuveit-
endur því getað sótt fólk annað. Það
gæti verið að breytast,“ segir Yngvi
og vísar til þess að atvinnuleysi
mældist undir 4% í júní.
Hann telur jafnframt aðspurður
að of miklar launahækkanir geti
dregið úr fjárfestingu, einmitt þegar
hennar er þörf til að þoka hagvext-
inum upp eftir hægan vöxt á síðustu
árum. Það geti aftur þrengt svigrúm
til launahækkana í framtíðinni, enda
geti fjárfesting í nýjum tækjum og
búnaði aukið framleiðni starfsfólks.
„Forsenda fjárfestingar er arðsemi.
Ef menn sjá ekki fram á arðsemi þá
fjárfesta menn ekki,“ segir Yngvi.
Gísli Hauksson, hagfræðingur og
framkvæmdastjóri fjármálafyrir-
tækisins GAMMA, varar við of mikl-
um launahækkunum í haust.
„Það var farið ansi glannalega í
síðustu kjarasamningum og launa-
hækkanir voru gífurlega miklar.
Launahækkanir hér vorið 2011 voru
jafn miklar og í Þýskalandi árin tíu
þar á undan. Hagkerfið var klárlega
ekki tilbúið fyrir þær launahækk-
anir. Fjárfesting fyrirtækja jókst
mjög lítið. Þetta var því greinilega of
þungt skref fyrir fyrirtækin að stíga.
Ég held að það hafi
komið niður á fjár-
festingum fyrir-
tækja,“ segir Gísli
sem telur að fram-
leiðni íslenskra fyr-
irtækja hafi ekki
aukist nógu mikið
síðan kjarasamn-
ingarnir voru und-
irritaðir í maí 2011
og að það komi nið-
ur á svigrúmi til
launahækkana í haust.
Ekki nýtt lágt gengi nógu vel
„Okkur hefur ekki tekist að nýta
nógu vel hið lága raungengi sem er í
landinu í dag. Við tölum mjög oft um
kosti þess að vera með sveigjanlegan
gjaldmiðil. Eitt af því sem þarf að
skoða í komandi kjarasamningum er
hvort það eigi að semja eins við alla,
þ.e. bæði við launþega í útflutnings-
greinum og þjónustugreinum.
Ef við ætlum að nýta raungengið
þarf vinnuaflið að færast í þær at-
vinnugreinar þar sem starfskrafta
þess er óskað og þar sem hægt er að
borga hæst laun. Við höfum að
mörgu leyti ekki náð að nýta okkur
það. Það endurspeglast í því að út-
flutningur hefur ekki verið að aukast
sem nokkru nemur frá hruni. Það
hefur orðið aukning í ferðaþjónust-
unni en að sama skapi lítil aukning í
áliðnaði og sjávarútvegi,“ segir Gísli
og tekur undir það mat í nýrri
skýrslu ráðgjafarfyrirtækisins
McKinsey að færa þurfi 13.000
manns úr heimamarkaðsgreinum yf-
ir í útflutningsgreinar til að auka
framleiðni og arðsemi í hagkerfinu.
Slíkar kerfisbreytingar séu forsenda
varanlegrar kaupmáttaraukningar.
Fyrirhuguð hækkun iðgjalda í líf-
eyrissjóði þrengi lítið svigrúm til
hækkunar launa hjá hinu opinbera.
Spurður hvernig sækja eigi inni-
stæðu fyrir launahækkunum í haust
segir Þorsteinn Víglundsson, fram-
kvæmdastjóri Samtaka atvinnulífs-
ins, að vissulega sé svigrúm til
launahækkana afar takmarkað nú.
Forsenda aukins kaupmáttar til
lengri tíma litið liggi í aukinni fjár-
festingu og hagvexti sem leiði til
bættrar nýtingar framleiðsluþátta í
hagkerfinu. Hvort tveggja leiði til
aukinnar framleiðni. Fjárfesting sé
enn allt of lág. Hún hafi verið sem
svarar 12-13% af landsframleiðslu
frá hruni og þurfi að lágmarki að
vaxa í 20 til 25% af landsframleiðslu
til að takast megi að auka verð-
mætasköpunina í hagkerfinu. Til að
svo megi verða sé mikilvægt að af-
létta óvissu um rekstur sjávar-
útvegsfyrirtækja, nýta tækifæri sem
fyrir hendi eru til uppbyggingar
orkufreks iðnaðar og hlúa að rekstr-
arskilyrðum hugbúnaðar- og tækni-
fyrirtækja svo dæmi séu nefnd.
Höftin ekki valkostur
Þá segir Þorsteinn að gjaldeyris-
höftin hafi afar skaðleg áhrif á út-
flutningsgreinar, þar á meðal
sprota- og tæknifyrirtæki. Það sé
ekki valkostur fyrir Ísland að höftin
verði lengi áfram við lýði, enda muni
íslensk útflutningsfyrirtæki þá velja
að byggja starfsemi sína fremur upp
erlendis en hér á landi. Skýr merki
sjáist í þessa veru nú þegar.
Spurður út í það sjónarmið að
hækka beri laun misjafnlega mikið í
heimamarkaðs- og útflutnings-
greinum segir Þorsteinn að mikil-
vægasta viðfangsefnið við gerð
kjarasamninga á komandi árum sé
að verja samkeppnisstöðu útflutn-
ingsgreinanna og stöðva hefð-
bundnar víxlhækkanir launa og
verðlags líkt og verið hafi hér á landi
á undanförnum áratugum.
Heilbrigður rekstur útflutnings-
fyrirtækjanna sé forsenda heilbrigðs
hagvaxtar til lengri tíma litið og
mikilvægt að kjarasamningar grafi
ekki undan rekstrargrundvelli
þeirra, líkt og oft hafi gerst á undan-
förnum áratugum. Þetta sé megin-
stefið í hinu norræna kjarasamn-
ingalíkani, sem leitt hafi til aukins
verðlagsstöðugleika og kaupmáttar-
aukningar í Svíþjóð og Danmörku
undanfarin 15-20 ár. Mikilvægt sé að
draga lærdóm af reynslu nágranna-
landanna í þessum efnum.
Launin hækki ekki of mikið
 Hagfræðingur segir of miklar launahækkanir í haust geta dregið úr fjárfestingu í atvinnulífinu
 Framkvæmdastjóri SA segir hlutfall fjárfestingar af þjóðarframleiðslu helst þurfa að tvöfaldast
Vinnumarkaður Skiptar skoðanir eru um svigrúm atvinnulífsins til launahækkana í komandi kjarasamningum.
Yngvi
Harðarson
Gísli
Hauksson
Þorsteinn
Víglundsson
Morgunblaðið/Golli
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir
aslaug@mbl.is
„Hann hefur kennt mér mjög
margt og ég vona að ég hafi einn-
ig kennt honum eitthvað,“ segir
Þorgrímur Smári Ólafsson, kall-
aður Toggi, sem ætlar að hlaupa
ásamt vini sínum Degi Steini Elfu
Ómarssyni tíu kílómetra í Reykja-
víkurmaraþoninu. Toggi og Dag-
ur eru góðir vinir í dag, en þeir
kynntust fyrst í fyrra. Dagur
Steinn fæddist með CP fjórlömun
og er flogaveikur. Hann er bund-
inn í hjólastól og mun Toggi því
rúlla honum í gegnum hlaupið.
Dyggur stuðningsmaður
„Ég byrjaði að vinna sem
stuðningsfulltrúi í Ingunnarskóla
haustið 2012, þá var ég með Dag
hálfan daginn í heilan vetur. Við
urðum fljótlega góðir mátar og
síðan hefur vináttan haldið áfram
eftir að ég hætti,“ segir Toggi en
hann æfir handbolta með Val og
hefur náð að breyta Degi úr
Framara í Valsara. „Hann er
dyggur stuðningsmaður, eltir
hann um allt og vill helst fara á
alla leiki hjá honum,“ segir Elfa
Dögg S. Leifsdóttir móðir Dags.
Dagur er að verða 14 ára gam-
all og mun hefja nám í 9. bekk í
haust, hann hefur stundað nám í
Ingunnarskóla en mun skipta yfir
í Klettaskóla í haust. „Hann
ákvað sjálfur að nú væri tími til
kominn að skipta,“ segir Elfa
Dögg.
Níunda sumarið í Reykjadal
Vinirnir tveir hlaupa fyrir
Reykjadal, sumarbúðir fyrir fatl-
aða í Mosfellsdal. „Kvöldvök-
urnar,“ segir Dagur aðspurður
hvað sé það skemmtilegasta í
Reykjadal, en hann hefur farið
þangað á hverju sumri síðan hann
var sex ára gamall og er þetta því
níunda sumarið hans í Reykjadal.
Vinirnir eru nú í þriðja sæti
áheitasöfnunarinnar. „Hver upp-
hæð, stór og smá, mun gagnast
Reykjadal vel,“ segir Toggi og
bætir við að það sé kærkomið að
styrkja Reykjadal.
Góðum vinum finnst kær-
komið að styrkja Reykjadal
 Þorgrímur var stuðningsfulltrúi Dags í Ingunnarskóla
Félagar Þorgrímur Smári og Dagur Steinn eru góðir vinir og er Dagur orð-
inn dyggur stuðningsmaður Þorgríms í handboltanum með Val.