Læknablaðið - 15.04.2009, Síða 37

Ú R
UMRÆÐUR O G FRÉTTIR
PENNA STJÓRNARMANNA LÍ
Að leggja orð í belg ...
Valgerður
Rúnarsdóttir
lyflæknir
valgerdurr<Ssaa.is
Stjórn LÍ
Birna Jónsdóttir,
formadur
Þórarinn Guðnason,
varaformaður
Sigurveig Pétursdóttir,
gjaldkeri
Sigríður Ó. Haraldsdóttir,
rítari
Elinborg Báröardóttir
Hjördís Þórey Þorgeirsdóttir
Kristján G. Guðmundsson
Sigurður Böðvarsson
Valgerður Rúnarsdóttir
(pistlunum Úr pertna
stjórnarmanna Ll birta
þeir sínar eigin skoðanir
en ekki félagsins.
Við læknar erum stór hópur oft með ólíka
hagsmuni sem ekki getur átt sér eina málpípu í
flestum málum. Við eigum þó líklega enn meira
sameiginlegt sem fagstétt, með markmið og
áhuga á að bæta hag sjúklinga okkar og hjálpa
þeim að taka ábyrgð á heilsu sinni og óheilsu.
Þar að auki eru persónulegar skoðanir okkar og
viðhorf að öllum líkindum jafn mismunandi og
við erum mörg. Þau eru þó lituð af löngu námi
og síðan reynslu okkar í læknisstarfi. Það er
sá litur, sá tónn sem ég vildi fá að heyra oftar í
þjóðfélagsumræðunni.
Ég sakna meiri þátttöku lækna í almennri
umræðu um ýmis samfélagsmál sem varða heilsu
og líðan. Þeir mættu sitja í mörgum ráðgefandi og
stefnumarkandi nefndum. Læknar í fjölmiðlum
eru oft á forsendum fréttamanna, sem hafa jafnvel
fyrirfram ákveðið hvað verður fréttnæmt úr
viðtalinu. Læknar verða gjarnan fyrir svörum við
mjög sérhæfðum fyrirspurnum sem varða þeirra
sérþekkingu, eins og eðlilegt er. Hins vegar á
sjónarhorn læknis erindi í ýmsa almenna umræðu
um mörg mál sem hafa áhrif á heilsu. Sjónarhorn
sem mætti heyrast beint frá brjósti lækna sem
áhuga og innsýn hafa, til þess fallið að glæða
umræðuna, víkka sjóndeildarhringinn, hafa áhrif.
Ymis dæmi má nefna.
Hafa læknar til dæmis skoðun á næringu og
hreyfingu, mengun á umhverfinu og ábyrgð
einstaklinga, „undralækningum" ýmsum eins
og úthrært duft í stað matar, ristilskolanir til
lækninga? Geta læknar haft eitthvað að segja um
stefnumótun í samgöngumálum, um lestar eða
hjólastíga, sælgætis- og gosauglýsingar, tolla á
hollan/óhollan mat, mat í skólum? Mega læknar
segja skoðun sína á staðsetningu leikskóla við
umferðargötur, á hvort sala tóbaks eigi að vera
lögleg, á uppbyggingu, stjórnun og skipulag
í heilbrigðiskerfinu, á hraðatakmörkunum á
vegum, bjórauglýsingum, boxíþrótt?
Kannski getum við, með umræðu einni, aukið
trú á eigin mátt og lækningu, til dæmis með
heilbrigðum lífsstíl frekar en lyfjum þegar það á
við, haft bein áhrif á hegðun einstaklinga til að
minnka umhverfismengun og sjúkdóma framtíðar,
stuðlað að því að færri óski eftir hjartalyfi við bjúg
sem þeir drekka við ógrynni af vatni allan daginn
og að færri milljörðum verði eytt í fæðubótarefni
á ári.
í starfi flestra lækna er fólgið að fræða og kenna,
fagstéttum og nemum, en ekki síður sjúklingum
og aðstandendum þeirra. Það er þó bundið við þá
sem nær okkur standa. Frumkvæði að almennri
þjóðfélagsumræðu og skoðanaskiptum um þau
mál sem okkur varða eru örugglega af hinu góða.
Nær hver læknir sem ég hef spurt hefur skoðun
á hagræðingu, sparnaði, stjórnun og úrbótum í
sínu umhverfi í heilbrigðiskerfinu. Þeir hafa líka
áhyggjur af ýmsu gagnvart sínum skjólstæðingum
í fyrirhuguðum sparnaðaraðgerðum og óvissunni
sem um þær lykur. Þessar skoðanir þurfa að
heyrast hærra og víðar. Þær bæta umræðuna.
Allt þetta hefur og mun hafa mikil áhrif á
heilsufar og líðan. Innlegg frá læknum í þessa
umræðu getur vegið þungt og stutt breytingar til
góðs.
Þjóðin okkar er sem lömuð, þar sem við
bærumst að því er virðist öll sem eitt í vindhviðum
frá fjölmiðlum og krepputal tröllríður allri
umræðu. Allir virðast vera að bíða. Bíða eftir næstu
frétt um afdrifaríkar breytingar eða vísbendingar
um skammarlega spillingu eða nýjar aðgerðir
stjórnvalda. Fólk virðist halda að sér höndum.
Ekki einungis efnahagslega heldur einnig hvað
varðar það að sinna sér og sínum.
I þessu umhverfi er kannski enn meiri ástæða til
að læknar láti í sér heyra. Komi sínum skoðunum í
umræðu, skoðunum sem byggjast á námi og starfi
sem læknir. Slíkt innlegg í þjóðfélagsmálin hlýtur
að geta verið til góðs. Það er líka hægt að þegja
og bíða eftir að vera spurður og hugsa: „Það eru
aðrir sem ættu að skrifa og tala", „Þetta líður líka
hjá, eins og annað", „Ég hef ekki allar forsendur
til að geta komið með kórrétta innleggið, það
getur verið rangt", ... En það er svo gott með
okkur lækna eins og aðra, við megum líka hafa
eina skoðun í dag og aðra á morgun sem geta þó
báðar byggst á faglegu mati og þekkingu, siðfræði,
sannfæringu og reynslu.
Það er líka eitt að leggja orð í belg og annað að
þurfa að eiga síðasta orðið ...
Umræða er alltaf góð. Hún leiðir til nýrra
sjónarhorna og fleiri vinkla að líta til. Umræða sem
nær til margra hefur áhrif á opinberar ákvarðanir
og stefnumörkun. Hún getur bægt hættum frá og
skilað góðum hugmyndum.
Læknar hafa sýn á ýmis þjóðfélagsmál sem
getur einmitt haft mikla þýðingu fyrir heilsufar
og líðan. Ég hvet til frumkvæðis lækna í
opinni umræðu, ekki eingöngu um hátæknileg
sérfræðimál læknisfræðinnar eða hagsmunamál
lækna, heldur um almenn þjóðfélagsmál. Tökum
þátt. Hvað segir læknirinn um það?
Ágæti læknir, átt þú orð að leggja í belg??
LÆKNAblaðið 2009/95 285