Þjóðlíf - 01.11.1987, Blaðsíða 58

Þjóðlíf - 01.11.1987, Blaðsíða 58
NATTURAN Islendingar eru í hópi örfárra þjóöa á Vesturlöndum sem enn hafa ekki fengist til að samþykkja CITES-sáttmálann. Á þeim alþjóðlega „hættulista," þarsem skráðareru dýrategundir sem eru komnar undir hættu- mörk og sáttmálinn nær yfir, eru hvalateg- undir. Fengu íslendingar aö kynnast ákvæð- um hans þegar stjórnvöld í Þýskalandi stöðvuöu hvalkjötið í Hamborg fyrr á þessu ári. Þar var taliö að verið væri að brjóta þýsk lög sem byggðu á ClTES-sáttmálanwn, meö hvalkjötssölunni. Fréttir berast nú af því aö þjóðgarðar og verndarsvæði villtra dýra geri ekki það gagn sem vænst var. Ástæðan er fyrst og fremst sú að landrými er ekki nóg. Útrýming á sér stað innan dýragaröa sem utan. Prófessor PaulR. Ehrlich, við Stanford háskólann í Banda- ríkjunum, sagði á fyrrnefndri ráðstefnu um útrýmingarhættuna: „Dýragarðar hafa miklu hlutverki að gegna í þessum málum, en ég tel að aðeins í undantekningartilvik- um, og með miklum kóstnaði, getum við vænst þess að hægt verði að viðhalda dýra- stofnum yfir langan tíma á verndarsvæðum og hleypa þeim síðan aftur út á náttúruleg búsvæði þeirra... Við erum aðeins að blekkja okkur ef við ímyndum okkur að svo lengi sem við verndum þjóðgarðana þurfum við ekki að hafa neinar áhyggjur af fjölbreytni lífríkisins." Sem dæmi er nefnt aö einn grábjörn flakk- ar um 300 þúsund hektara landrými. Yellowstone-þjóögaröurinn í Bandaríkjun- um er 900 þúsund hektarar. „Dýragarðar hjálpa dýrunum til að skrimta," segir einn dýrafræðingur. Nú er svo komið að allir eftirlifandi vísundar í Bandaríkjunum geta rakið ættir sínar í Bronx dýragarðinn. Meðal þeirra dýrategunda sem eru á lista náttúruverndarsamtaka vegna yfirvofandi útdauða eru blettatígurinn, risaskjaldbök- urnar á Galapagos. onyx-antílópan, górillan g gráúlfsundirtegund í Bandaríkjunum. Ef heldur sem horfir bætist Afríski fíllinn brátt í þennan hóp. Fækkun hans hefur verið óhugnanlega hröð síðustu ár. Eyðingaröfl mannsins þrengja sífellt meira að lífríkinu. Prófessor Paul R. Ehrlich segin „Utrýming mannsins á náttúrunni getur haft stórvægilegar afleiðingar fyrir allt vistkerfið - afleiðingar. sem eyða um leið þeim afnotum sem við höfum haft af lífríkinu og byggjum líf okkará." • Ornar Friðriksson Heiinihlir: Aiiinuil E.uinctiuns. Smithsonian tnstitutiofí l'ress. U.S.News & Worki Report. The Economist. Tune o.fl. Mikilvægast að vernda búsvæðin INGI ST. AGNARSSON KristinnSkarphédinsson,líffrædingur hjá Náttúrufrædistofnun íslands ÞAÐ VERÐUR að segjast að maður fylltist hálfgerðu vonleysi við að kynna sér útrýmingu í lífríkinu því þetta stefnir allt niöur á við," segir Kristinn Skarphéðinsson, líffræðingur hjá Náttúrufræðistofnun ís- lands, í samtali við ÞJÓÐLÍF. Kristinn lagði stund á framhaldsnám í Bandaríkjunum og sótti þá námskeið hjá þekktum prófessor sem fjallaði um útrýmingu dýra. Prófessor þessi, Stanley A. Temple. hefur lagt stund á að athuga útrýmingarvandamálið og er t.d. í hópi þeirra vísindamanna sem reyna nú að bjarga Kondórnum í Kali- forníu. „Það var komið víða við í náminu því þessi mál eru margflókin og á þau má líta ekki bara líffræöilega, heldur og frá pólitísku. félagslegu og efnahagslegu sjónarmiði. Meginatriöið er það að við Vestur- landabúar eigum mjög erfitt með að búa í sambýli við náttúruna og erum sífellt aö ganga á höfuðstólinn," segir Kristinn. „Aðalvandamálið er að veriö er að eyðileggja kjörlendi dýranna. Ef það á að breytast verður maðurinn hreinlega að breyta lífsháttum sínum. Náttúruverndarsamtök hafa í auknum mæli beint sjónum frá því að vernda einstakar dýrategundir yfir í það að koma á verndun og friðun búsvæða. Mönnum er orðið þaö Ijóst að nú verður að velja og hafna, því það eru ótal dýrategundir og lífverur í bráðri útrýmingar- hættu, eöa eru þegar horfnar af sjónarsviðinu. Þau svæði sem búa yfir fjölbreyttasta lífríkinu eru í mestri hættu í dag, þ.e. regnskógarnir. Enn hafa vísindamenn ekki aflað nægrar þekkingar á þeirri mergð tegunda lífvera til að átta sig á hvað glatast. en það er vitað að eyðing skóga og votlendis og náttúrurask á ýmsum eyjum í Kyrrahafinu og við strendur Afríku, hefur mjög alvarlegar afleiðingar. Mest útrýming einstakra dýrategunda virðist helst eiga sér stað á einangruðum eyjum þar sem vistkerfið er mjög viðkvæmt • Kristinn Skarpéðinsson: „Fylltist vonleysi." fyrir hvers kyns raski og það getur haft afgerandi þýðingu fyrir afkomu dýranna." Kristinn segir að rökin fyrir verndun dýrategunda og lífríkisins séu marghliða. Sú siðferðilega skylda að varðveita fjölbreytni lífríkisins er oft nefnd. En efnahagsleg rök vega líka þungt. Úr regnskógunum táum viö geysilega mikið af nytjaplöhtum sem við neytum í daglera lífinu og eins til lyfjaframleiðslu, svo eitthvað sé nefnt. Eyðíng regn" skóganna getur haft úrslitaáhrif á áframhaldandi líf hér á jörðin"1 vegna þess hver súrefnisverksmiðja skóearnir eru fyrir andrúmslot1' ið. Eru einhverjar dýrategundir í útrýmmgarhœttu hérlendis? „Nei. Það eru engar tegundir sem bundnar eru við ísland í útrýw' ingarhættu. Hins vegar eru hér nokkrar tegundir sem eru rnj°e fáliöaðar. Þar má nefna bjöllutegund. húsasmiðinn, sem hefur tæk ' að mikið eftir að hætt var að búa í torfhúsum. og e.t.v. mætti 6nn. fleiri pöddur sem eru að nálgast útrýmingu, þó að það se e* 58
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Þjóðlíf

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðlíf
https://timarit.is/publication/1099

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.