Tímarit Máls og menningar - 01.03.1961, Side 13

RITSTJÓRNARGREIN
vettvangi, á vegurn erlendra stofnana eða útgáfufélaga. Ástœðan er einfold:
fjármagn og vinnuaðstöðu hefur skort hér á landi. Sagan sýnir að okkur hef-
ur áldrei skort mannafla til þessara verka, en því miður á hér ekki við spak-
mœli Brynjólfs Péturssonar: „Nógir eru andskotans peningarnir, ef ekkert
vantaði annað.“
Þetta ástand er löngu orðið óviðunandi. Við viljum heita sjálfstœtt ríki,
sjálfstœtt menningarþjóðfélag. En fylgi því nokkur alvara getum við ekki látið
öðrum þjóðum eftir forustuna í frœðilegum ranmóknum á því sviði sem ís-
lenzkast er af öllu íslenzku, sjálfri líjtaug íslenzks þjóðernis. Þetta er enginn
þjóðrembingur, við œtlum okkur engan einkarétt á þessum rannsóknum. En
heilbrigð sómatilfinning hvers íslendings œtti að krefjast þess að einmitt á
þessu sviði legðurn við allt kapp á ekki aðeins að halda í við aðrar þjóðir,
heldur komast fram úr þeim.
Þó að margt hafi verið vel gert í íslenzkum fræðum er margfalt meira ógert.
Stórmikið brestur á að jafnvel sjálfur grundvöllurinn sé nógu traustlega lagð-
ur. Enn skortir vísindalegar undirstöðuútgáfur af fjölda fornra rita, og stór-
um lakara er ástandið þegar litið er til bókmennta síðari alda, sem enn hefur
lítill sómi verið sýndur. En öruggar útgáfur, reistar á fullkominni könnun
allra handrita, eru nauðsynlegur grundvöllur allra rannsókna, hvort heldur
er á tungu eða bókmenntum. Fyrsta verkefni vísindastofnunar í íslenzkum
frœðum hlýtur því að verða útgáju.starjsemi, en í tengslum við hana mundu
aðrar rannsóknir að sjálfsögðu vaxa upp, undir eins og slíkri stofnun yrðu
búin viðhlítandi vinnuskilyrði.
Þeir sem lagt hafa stund á íslenzk frœði hafa löngum verið hófsamir menn
í kröfum og helzt til litlir bardagamenn. Margir þeirra hafa unnið merkileg
störf við erfið skilyrði, orðið að grípa hverja tómstund frá aðkallandi skyldu-
störfum eða hlotið að klípa af nætursvefni sínurn til að koma einhverju í verk
af því sem hugur þeirra stóð til. Flestir þessara manna hafa orðið að vinna
fullan vinnudag, og oft meira en það, að öðrum störfum til að hafa ofan í sig,
því að frœðistörf hafa oftast verið svo illa borguð að þau hafa engum dugað
til lífsviðurvœris. Með slíkum vinnubrögðum verða naumast gerðar neinar
skynsamlegar áœtlanir eða skipulögð útgáfu- og rannsóknarstarfsemi sem
nokkurt samhengi verði í. Og sagan er þó ekki nema hálfsögð. Nútímatœknin
hefur líka haldið innreið sína í þessi vísindi, þótt hugvísindi séu kölluð. Nú
eru mönnum nauðsynleg ýmis dýr tœki til slíkra rannsókna, kvarzlampar,
Ijósmyndaútbúnaður, lestœki fyrir mjófilmur o. s. frv. Þetta er ekki aðeins
dýrara en svo einstakir frœðimenn hafi efni á að kaupa, heldur þarf það líka
3