Tímarit Máls og menningar - 01.03.1961, Blaðsíða 27

SAMSKIFTI VIÐ KINVERJA
þetta umdeilda ríki og leitazt við að
bregða upp þaðan raunsönnum mynd-
um. Hraðar framkvæmdir á mótunar-
skeiði nýrra þjóðfélagshátta í Kína
valda því hinsvegar, að margt í slíkum
bókum, jafnvel hinum ágætustu
þeirra, verður ótrúlega fljótt úrelt.
Vilji menn á annað borð reyna að
fylgjast með viðburðum og viðhorf-
um í mesta ríki Asíu, geta þeir ekki
með góðu móti sneitt hjá fræðslurit-
um þeim, sem kínversk stjórnarvöld
gefa út að staðaldri á ýmsum tungu-
málum, meðal annars ensku. I Vestur-
evrópu og Ameríku hefur að vísu ver-
ið lagt kapp á að gera lítið úr hag-
skýrslum kínverja og vefengja allar
tölur, sem berast frá Peking, kalla þær
blekkingar einar og áróður. Ongvu að
síður er það haft fyrir satt að íhalds-
samir forystumenn vestrænna stór-
velda stynji þungan yfir markleysu
þessari á luktum fundum, enda teknir
að finna fyrir óhollum áhrifum henn-
ar á hverskonar nýlendubúskap. Svo
að eitt dæmi sé nefnt af mörgum, þá
vakti sú frégn nokkurn titring í haust
meðal franskra pyndingameistara í
Alsír og húsbænda þeirra í París að
Abbas Ferhat, forsætisráðherra út-
lagastjórnar serkja, væri kominn til
Peking og hefði fengið viðtökur góð-
ar hjá Sjú En-læ.
Því miður eru þjóðfélagsbyltingar
aldrei sársaukalausar, jafnvel þótt
mannfall sé lítið eða ekkert; greinar
bresta og rætur slitna, þegar gamlir
siðir þoka fyrir nýjum, hversu mjúk-
lega sem að er farið. Reyndar má
ráða af líkum að ekki hafi verið tekið
með neinum silkihönzkum á þeim
hluta kínverskra yfirstétta, sem háð-
astur var útlendingum og notið hafði
stuðnings þeirra um langt skeið til að
vernda miðaldaleg sérréttindi, kúga
alþýðu og berja á henni af dæmafárri
hörku, ef hún dirfðist að hrista klaf-
ann. Auðvelt er einnig að gera sér í
hugarlund að saklausir kunni að hafa
goldið sekra og aðrir hörmulegir at-
burðir gerzt, meðan á mestu átökun-
um stóð og hvorttveggja var í molum,
lagakerfi ríkisins og löggæzla. Þeim
sem fróðlegast hafa ritað um kínversk
málefni að undanförnu ber þó saman
um að stjórnarvöldum alþýðulýðveld-
isins mundi seint hafa tekizt að ávinna
sér traust og hylli þjóðarinnar og
fylkja henni til öflugrar framfara-
sóknar, ef þau hefði skort réttsýni og
mannúð, umburðarlyndi og lagni.
Kínverjar þeir sem sáu þann kost
vænstan að flýja land um svipað leyti
og alþýðulýðveldið var stofnað, svo
og vesturlandamenn sem óttast sósíal-
isma og kommúnisma umfram aðra
hluti, staðhæfa samt eins kappsamlega
og fyrir ellefu árum að ógnarstjórn
fámennrar klíku ráði lögum og lofum
í Kína, þrælki þjóðina og herði jafnt
og þétt að henni fjöturinn til þess að
geta lafað í sessi. Þessi staðhæfing um
nokkurskonar víti á jörðu tekur fljótt
að riða fyrir hlutlausri íhugun og
TÍMARIT MÁLS OC MENNINCAH
17
2