Tímarit Máls og menningar - 01.03.1961, Side 44

HALLDÓR KILJAN LAXNESS
Gitanjali á íslandi
(Samið að tilhlutun indversku bókmenta-akademíunnar, Sahitya akademi,
handa afmœlisríti þeirra í aldarminníngu Rabindranath Tagore.)
Ef mér skjátlast ekki því meir urðu Ljóðfórnir fyrst bóka Tagórs tiltækar
vestrænum lesendum, þegar almenn útgáfa þeirra birtist á ensku hjá Mac-
millan and Company í Lundúnum snemma á öðrum tug aldarinnar. Aðrir hafa
lýst og munu á þessum tímamótum gera nýa samantekt um áhrifin sem þessi
einstaka tegund trúarljóða kom til leiðar í enskum bókmentum uppúr því; og
svo á Vesturlöndum yfirleitt. Sá sem hér heldur á penna telur það eitt til sín
taka á aldarafmæli skáldsins, að nefna viðurtekjur sem þessi skáldskapur hlaut
á ættlandi hans, og þó einkum og sérílagi vitna um áhrif Tagórs á sjálfan mig.
Fjórum árum eftir að Ljóðfórnir, Gitanjali, voru prentaðar á ensku birtist
þýðíng þeirra á hinu sígilda bókmentamáli Norðurlanda, íslensku. Magnús Á.
Árnason, úngur og fjölgáfaður mentamaður og lista, var sá er snaraði bók-
inni. Ljóðin voru útgefin í snotru kveri sem barst mér í hendur fimtán ára
gömlum. Þessi útlendíngslegi fjarlægi lágstilti tónn var sem kjörinn til að rata
að næmum hlustamunnum úngrar sálar; og ævinlega síðan, hvenær sem tóm
vinst til, finn ég nálægð þessa titrandi óms í instum völundarhúsum hugar
míns.
Hér á Vesturlöndum bauð stefjahreimur Ljóðfórna af sér þokka unaðar-
samlegra blóma sem menn hvorki höfðu augum litið fyr né heldur hafði oss
borist af þeim tíðindasögn. Hið nýa ljóð var slík þjóðlöð vestrænum lesend-
um, að skáldum víða í löndum var freistíng að reyna sig á viðfángsefnum sem
svo mjög skírskotuðu til sálarinnar; jafnvel í afskektum stöðum einsog á
Norðurlöndum reis alda ljóðræns máls óbundins, sem sprottin var rakleitt úr
fundi Ljóðfórna. Ég var sjálfur einn meðal margra sem spreyttu sig á þessu
formi um skeið, og mistókst, — sennilega ekki síst vegna þess að ég hafði ekki
gert mér þess grein að form Ljóðfórna er aukaatriði hjá efni þeirra. Mér er
nær að halda að sú hafi og verið orsök þess að fleirum sem gerast vildu læri-
34