Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.02.1984, Síða 77

Tímarit Máls og menningar - 01.02.1984, Síða 77
Leit að lífsskilningi hana, heldur þrá hana og eignast, sleppa henni og minnast hennar. Gæfan er ekki ein, heldur í ótal brotum og gæfan er að eiga kost á öllum þessum brot- um. Sá sem tekur einn kostinn og segir: þetta er mín gæfa, þetta er gæfan — hann hefur mist allra hinna kostanna, þúsund sinnum meira en hann vann, jafnvel þótt hann hefði höndlað stærsta brotið. (106) Þessi tilvitnun sýnir vel afstöðu og markmið Alfs. Leitin jafngildir lífinu, frelsið er takmarkalaust og hann ætlar sér að nýta möguleika þess út í ystu æsar. Hann sækist ekki eftir að höndla hina einu sönnu gæfu heldur beinist þrá hans fyrst og fremst að lífsreynslu og lífsháska. Þær persónur sem verða á vegi Alfs birta allar ákveðið lífsáform og varpa um leið ljósi á hugarheim hans og afstöðu til þeirra. Dísa af Skaganum er hin fyrsta. Hún tilheyrir þeirri manngerð sem oft er kennd við efnishyggju, lifir einungis fyrir efnislega hluti og fyrirbæri án þess að hirða um predikanir Alfs um það í hverju eiginlegt líf sé fólgið, um auð þess og ógnir. Kynnin við Dísu verða til þess að Alfur flokkar mennina í tvennt og reisir múr á milli. Oðru megin múrsins hímir fólk eins og Dísa sem horfir í gaupnir sér og heldur tilveruna takmarkast við glingur og andlega fátækt. Hinum megin fer svo hið raunverulega líf fram, þar sem holskeflur mannlegra ástríðna rísa upp móti úreltum boðorðum heimsins og hver einstaklingur er: . . . eins og sandkorn á sjávarströnd, og þó hver um sig möndull hcimsins frá sínu sjónarmiði. En upp yfir þröngina blakta logarnir af viðleitni mannkynsins, logar lista og fórna, hugsana og bæna. Spekingar kafa ómæli rúms og tíma, og feta sig eftir orsakakeðju tilverunnar, unz þá sundlar svo, að ekkert verður eftir nema mállaus undrunin. Menn láta berast inn í nýja heima á vængjum lita og tóna. (114) Þar er hið mikla alþing örlaganna háð. Þar býr áhættari og lífsháskinn. Seinna gerir Alfur sér grein fyrir því hvaða meðal þarf til þess að rjúfa múrinn, skilja milli feigs og ófeigs: Það er hugsunin, sem rýfur tjaldið milli okkar og hlutanna, svo við sjáum meira en tómt yfirborð, sjáum samhengi og sifjar, eðli og uppruna. (122) Múrinn virðist því skilja milli raunverulegs lífs og lifandi dauða. En svo einfalt er málið ekki og lærdómsrík togstreita spinnst í framhaldi af þessu í huga Alfs. I einfeldni sinni telur Dísa sjálfa sig miðpunkt heimsins, telur sig hafa vald yfir honum, og í rauninni heldur hún að með sínum lífsmáta sé lífinu best varið. Ef Alfur færi að boða henni lífsleitarsjónarmið sín yrði það einungis til þess að spilla einfaldri og þægilegri heimsmynd persónu sem 67
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.