Morgunblaðið - 06.03.2015, Side 36

36 | MORGUNBLAÐIÐ
Tímalaus íslensk hönnun
eftir Sigurð Má Helgason
Útsölustaðir: Epal Skeifunni 6, 108 Reykjavík — Epal Hörpunni
kollurinn – margir litir
S
jálfur fermdist ég hjá séra
Árelíusi Níelssyni í Fríkirkj-
unni í Reykjavík fyrir heil-
um 55 árum,“ segir séra Vig-
fús Þór Árnason glaðlega og dregur
fram gamla mynd af sjálfum sér og
fermingarsystkinum sínum. Hann
sýnir mér hvar hann stendur í öft-
ustu röð með ómótað unglingsandlit.
„Ég var farinn að blessa með
handayfirlagningu þegar ég var
smástrákur,“ segir hann. „Amma
mín, Guðrún Bríet Guðmundsdóttir,
sem var í hópi þeirra sem unnu að
byggingu Hallgrímskirkju, fór oft
með mig í messu. Einu sinni kom
hún að mér þar sem ég hafði lagt tvo
ullarsokka afa míns yfir axlirnar og
blessaði olíukyndivél af miklum há-
tíðleik. Snemma beygist krókurinn,“
segir séra Vigfús og leggur frá sér
gömlu myndina. Hann kveðst hafa
verið fyrst í sunnudagaskóla í Hlíð-
unum og síðan hjá séra Árelíusi,
presti í Langholtssöfnuði. „Einnig
hjá bræðrum sem voru með kristni-
fræðslu við Holtaveg. „Um tíma var
ég fyrsti formaður Æskulýðsfélags
Langholtskirkju.
Seinna tók ég þátt í að byggja upp
fyrstu poppmessuna í Hálogalandi,
þar sem voru mörg hundruð manns.
Við fengum hljómsveitina Flowers
til að spila. Þeir völdu lag sem var
mjög vinsælt þá: Haltu kjafti og
slappaðu af. Um þetta urðu nokkrar
deilur. Þá var prestur í Langholts-
sókn ásamt Árelíusi séra Sigurður
Haukur Guðjónsson. Kirkjan var
alltaf inni í myndinni hjá mér. Ég
var teiknaður með geislabaug yfir
höfðinu í nemendaritinu Ynglingatal
Kennaraskóla Íslands, en þaðan tók
ég stúdentspróf,“ segir hann.
Vigfús Þór vígðist til Siglufjarðar-
sóknar árið 1976. „Þangað kominn
sinnti ég auðvitað öllum mínum
prestsverkum en jafnframt kenndi
ég við grunnskólann, stundum meira
en fulla kennslu og var auk þess í
bæjarstjórn. Þetta var góð reynsla
og skemmtileg. Árin á Siglufirði
kenndu mér margt.“
Hvernig háttaðir þú ferming-
arfræðslu þinni?
„Fyrsta árganginn nyrðra fermdi
ég 1977. Ég tók talsvert mið af því
sem ég hafði séð og heyrt í ferming-
arundirbúningnum hjá séra Árelíusi.
Hann lét okkur til dæmis gera
vinnubók. Á þeim tíma var miklu
meira um utanaðbókarlærdóm en nú
er. Ég var uppi við töflu að skrifa og
teikna en nú er byggt mun meira á
samtali.“
Eru krakkar mikið öðruvísi núna
en þau voru þegar þú varst að byrja
prestsstarfið?
„Þau eru miklu opnari núna og
spyrja um hluti sem krakkar á fyrri
tíð hefðu ekki haft uppburði í sér að
spyrja um, þótt þau hafi ábyggilega
verið jafnforvitin og börn nútímans.
Krakkarnir í fermingarfræðslunni
hjá okkur, prestum sem starfa hér
við Grafarvogskirkju, spyrja óhikað
nú út í hjónalíf og þess háttar. Ann-
ars eru stúlkurnar talsvert á undan
í þroska. Þær eru miklu fullorð-
inslegri í hátt en fyrstu ferming-
arbörnin mín á Siglufirði. En börn
nútímans eru efnileg og ég bind
góðar vonir við æsku landsins.“
Flest börn í Grafar-
vogssókn fermast
Séra Vigfús hefur mikla reynslu
af unglingum. Hann varð prestur í
Grafarvogssöfnuði 1989. „Ég var
fyrsti sóknarpresturinn hér og þá
var hér ekki svona stór sókn. Ég
fermdi fyrstu þrjá árgangana í Ár-
bæjarkirkju. Þá voru um 100 krakk-
ar í árganginum. Hér var strax mjög
mikið af ungu fólki og börnum. Síðar
bættust við fleiri prestar eftir því
sem söfnuðurinn stækkaði. Við
fermum saman prestarnir alla hóp-
ana. Nú starfa í Grafarvogssókn
fjórir prestar og í ár fermum við 250
börn. Þegar flest var af börnum í
sókninni voru fermingarbörnin 330.
Hér fermist hátt hlutfall barna, yfir
90 prósent og í tvö ár var hlutfallið
hundrað prósent eða allur árgang-
urinn. Svona er þetta gjarnan úti á
landi.
Oft er talað um að börn fermist
upp á gjafir og veislu. En ef maður
ræðir þetta við þau þá móðgast þau.
Þau eru vel heima í samfélags-
málum og eru opin og telja sig vita
vel sinn vilja. Nýja ferming-
arfræðslubókin Con Dios, Með
Guði, er mjög nútímaleg og svarar
mörgum spurningum um lífið og til-
veruna. Fermingarfræðslan hér
byrjar í ágústlok og stendur fram í
apríl. Einnig fara krakkarnir á
fermingarbarnamót í Vatnaskógi í
tvo daga, þar fer fram bæði fræðsla
og skemmtun. Loks er tekið próf í
fermingarfræðunum. Það er því
eðlilegt að unglingum þyki það
nokkur vanvirðing að ætla þeim að
hafa gert þetta allt saman bara fyr-
ir gjafir og veislu. Vissulega þykir
þykir ungu fólki gaman að gjöfum
og veislum, rétt eins og öðru fólki í
samfélaginu. En sannleikurinn er
sá að þau fermast flest fyrst og
fremst af innileika.“
Hvað er þér eftirminnilegt úr
kristilegu starfi þínu?
„Ég man vel þegar ég fór sem
skiptinemi í hópi ungmenna árið
1964 til Bandaríkjanna. Þar starfa
trúfélög og söfnuðir sjálfstætt og
safnaðarstarfið sem við kynntumst
var einstaklega líflegt. Þegar ég var
að segja kunningjum mínum frá
þessu og pítsugerð í Bandaríkj-
unum, á eina hamborgarastaðnum
sem hér var þá starfandi, þá skildu
þeir ekki alveg hvað ég var að fara.
En Bandaríkjaferðin var mjög
áhugavekjandi. Þess má geta að einn
úr þessum skiptinemahópi var Karl
Sigurbjörnsson, síðar biskup.
Eftir að ég hafði þjónað sem
prestur á Siglufirði í tólf ár fékk ég
ársleyfi og fór til náms til Berkeley í
Bandaríkjunum ásamt Elínu Páls-
dóttur konu minni og börnum okkar
þremur. Elín hefur sl. 25 ár starfað
sem forstöðumaður Jöfnunarsjóðs
sveitarfélaga í innanríkisráðuneyt-
inu, en fer senn að ljúka störfum,
eins og ég. Mitt fertugasta og síð-
asta starfsár er að hefjast nú í apr-
ílbyrjun. Sérkennileg tilfinning
fylgir þeim áfanga.“
Krakkarnir vilja vita og skilja
Hvað viltu segja um fermingar-
undirbúning nútímans?
„Fermingarfræðslan nú er mikið í
þeim farvegi að spyrja um og skilja
hvað trúin er. Kristin trú hefur í
gegnum aldirnar verið kölluð kær-
leikstrúarbrögðin. Kristur lagði svo
mikla áherslu á fyrirgefningu og
kærleika. Ég segi því við ferming-
arbörnin: „Þið vitið hverju þið eigið
að svara þegar þið eruð spurð um
inntak kristinnar trúar? Þið svarið: Í
fyrsta lagi kærleikur, í öðru lagi
kærleikur, í þriðja lagi kærleikur.
Hin kristna trú á að vera hin öfga-
lausa og opna trú. Kristur lagði
áherslu á að dæma ekki – Sá yðar
sem syndlaus er kasti fyrsta stein-
inum.“
Finnst þér samfélagið hafa þróast
frá þessum áherslum? „Það var já-
kvætt hér áður að vera trúaður, til
dæmis á hinum miklu umbrot-
stímum þegar hippamenningin kom
fram. Ég nefni sem dæmi söngleik-
inn um Jesú Krist „Superstar“ og
lagið: Love is all you need. Hér í
Grafarvogssókn ákváðum við að
kynna fermingarbörnunum okkar
helstu trúarbrögð heims til að auka
umburðarlyndi þeirra og skilning.
Andinn í samfélaginu hefur að
mér sýnist breyst hvaða kirkjuna
snertir. Hér kom um daginn prófess-
or með erindi um trúarbrögð. Hann
var spurður hvernig honum fyndist
að vera trúaður í háskólaumhverfinu
núna. Hann hristi bara höfuðið.
Ýmsir í samfélaginu eru nú um
stundir fremur viðkvæmir fyrir
kristinni trú og þjóðkirkjunni. Þann-
ig var það ekki áður og þetta finnum
við ekki hjá fermingarbarnahópn-
um, né í söfnuðinum sjálfum. Miklu
frekar vilja fermingarbörnin vita og
skilja. Sjálfur hef ég þá skoðun að
fræðsla um mismunandi trúarbrögð
sé af hinu góða.“
Eru fermingarbörn nútímans for-
dómafull?
„Nei, það eru þau ekki, þvert á
móti. Margir krakkar eiga fráskilda
foreldra og stjúpforeldra. Þau rétta
upp hönd og spyrja til dæmis óhikað
hvort þeir megi báðir koma, „pabbi
minn og alvörupabbi minn“. Þannig
er algengt að þau skilgreini blóðfor-
eldri frá fósturforeldri. Önnur börn í
fermingarfræðslunni líta ekki einu
sinni upp við svona spurningar.
Þeim þykja þær eðlilegar, þau eru
yfirleitt frjálslynd og sjálfstæð. Þau
eru ekki gagnrýnin á kirkjuna, frem-
ur á þjóðfélagið. Þetta er reynsla
mín hér í Grafarvogskirkju.“
Koma fermingarbörnin þín í kirkj-
una sem fullorðið fólk?
„Þau hverfa oft um tíma en svo
koma þau gjarnan aftur. Um daginn
komu til dæmis hjón sem ég hafði
fermt hér bæði á sínum tíma. Þau
voru að koma með barn sitt í ferm-
ingarfræðslu. En óneitanlega kemur
rof í kirkjusókn fólks meðan það er
að koma undir sig fótunum og er
með lítil börn.“
Hvað viltu segja um áhrif tækn-
innar á unglinga?
„Þar hef ég svolitlar áhyggjur. Ég
var á Spáni um daginn og sá þá fjöl-
skyldu sitja við borð, hjón með tvö
börn og afi og amma. Krakkarnir
sátu með ipadinn sinn þannig að
geislinn sást undir borðinu, faðirinn
var að tala í símann sinn og móðirin
pikkaði á fartölvu. Afinn og amman
sátu og störðu á fólkið sitt.
Fermingin markar viss tímamót á
þroskaskeiðinu. Ég segi ferming-
arbörnunum að slökkva á farsímum
sínum. Þau gera það. En eftir svona
fimmtán mínútur leitar höndin eins
og ósjálfrátt í vasann, í símann. Svo
kemur lágvært símtal: „Hæ.“ Á móti
er svarað: „Hæ.“ Sá sem hringir
segir þá: „Ég er í ferming-
arfræðslu.“ Og hinn svarar: Ókei,
bæ.“
Ég segi með jöfnu millibili við
krakkana – og þau eru farin að end-
urtaka með mér síðari hluta setning-
arinnar: „Þið vitið krakkar að þið
stjórnið gemsanum – en gemsinn
ekki ykkur.“ Það er oft gaman að
viðbrögðum unglinga. Mér er til
dæmis minnisstæður strákur sem ég
fermdi á dögunum, rólegur strákur
og duglegur, sem hélt sig heldur til
hlés. Þegar ég spurði hann fyrir alt-
arinu: „Viltu leitast við að gera Jesú
Krist að leiðtoga lífs þíns?“ þá rétti
strákur upp hönd með krepptum
hnefa og sagði hátt og af hjartans
einlægni: „Yes.“ Þetta var hans máti
að svara – eins og svo margra af
hans kynslóð. Þetta skemmtilega at-
vik lýsir dálítið tíðarandanum.“
gudrunsg@gmail.com
Fermast flest af innileika
Í marglitu ljósi listræns glugga úr steindu gleri eftir Leif
Breiðfjörð stendur séra Vigfús þór Árnason. Hann býður
blaðamanni inn í skrifstofu sína til að ræða um ferming-
arstarf og fleira. Hann er að hefja sitt síðasta starfsár
sem sóknarprestur í Grafarvogskirkju. Þau eru orðin yfir
sex þúsund, fermingarbörnin hans.
55 ára fermingaramæli Fermingarbörn Langholtssafnaðar 3. apríl 1960
fermdust frá Fríkirkjunni í Reykjavík þar sem ekki var búið að taka
Langholtsirkju í notkun. Þau hafa rætt um að hittast í tilefni dagsins.
Morgunblaðið/Golli
Trú Vigfús Þór: „Kristin trú hefur verið kölluð kærleikstrúarbrögðin.“