Són - 01.01.2007, Síða 19

Són - 01.01.2007, Síða 19
GÁTAN UM SÉRHLJÓÐASTUÐLUNINA 19 gildisflokka. Væri svo gætu einstakir þættir eins hætt að skipta máli í stuðluninni þannig að p geti stuðlað við b eða f, svo dæmi sé tekið.54 Undir þetta tekur Suzuki55 og Minkova56 er sama sinnis og segir að [n] og [m], svo dæmi sé tekið, hafi ekki síður sameiginlega þætti og gætu eins stuðlað saman eins og [a] og [i]. Ný sýn á sérhljóðastuðlun Í seinni tíð hafa komið fram nýjar kenningar um sérhljóðastuðlun. Roman Jacobson57 skýrir fyrirbærið með því að setja fram töflu yfir íslensk málhljóð þar sem samhljóðin eru pöruð saman eftir sameigin- legum þáttum og síðan raðað upp eftir því hvort þau eru „þanin“ (tense) eða „lin“ (lax); þ.e. /k/ : /g/ – /p/ : /b/ – /f/ : /v/ – /t/ : /d/ – /s/ : /þ/, þar sem fyrra hljóðið (t.d. /k/) er þá þanið en það seinna (t.d. /g/) er lint. Við þessi pör bætir hann svo58 einu pari enn sem er annars vegar „þanið skriðhljóð“ (tense glide) og hins vegar „lint skriðhljóð“ (lax glide). Þanda skriðhljóðið er samkvæmt þessu /h/ og lina skriðhljóðið er það sem Jakobson kallar „hið eina algjör- lega ómarkaða tóma fónem í íslensku“.59 Síðan bendir hann á að fráblástur sé einn af þeim þáttum sem geta fylgt lokhljóðum en í hljóðinu /h/, þ.e. þanda skriðhljóðinu, er fráblásturinn hins vegar eini þátturinn. Lokhljóð sem hafa ekki fráblástur eiga aðra þætti eftir. Sú er hins vegar ekki raunin með lina skriðhljóðið, sem er frábrugðið þanda skriðhljóðinu að því leyti að það hefur ekki fráblásturinn, hefur einfaldlega engan þátt, er eins konar hljóðfræðilegt tóm. Sérhljóðastuðlunina skýrir Jakobson út frá þessu hljóðfræðilega tómi. Það sem ber uppi stuðlunina er í raun ekki sérhljóðarnir held- ur þetta lina skriðhljóð (lax glide). Hann tekur dæmi af vísu eftir Einar Benediktsson: Veri signuð _okkar _átt _auðgist hauðrið fríða; beri tignarhvarminn hátt heiða auðnin víða. 54 Jakobson (1963:88). 55 Suzuki (1996:310). 56 Minkova (2003:139). 57 Jakobson (1963). 58 (eftir að hafa nefnt /l/ og /r/, sem ekki koma við þessa sögu) 59 ... the sole wholly unmarked, zero phoneme of Icelandic. Jakobson (1963:86).
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144

x

Són

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Són
https://timarit.is/publication/1139

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.