Morgunblaðið - Sunnudagur - 02.08.2015, Side 6

Morgunblaðið - Sunnudagur - 02.08.2015, Side 6
6 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 2.8. 2015 HEIMURINN DNEY úr vB ærak m dusþega se r Re nion,ku Iá ndlandr shafi gsins Mng-777 þotu féla Lumpurhúnþegarf í mars í fyrra eren í henni ratsjám.dils að vélin sneri e hafa farið ð þeir framselji k þ í að ði dsmanna Tveir Simb rs dráp loks ljónið rétt. Palmeftir um aðbeitti fyrst boga til að alólögleg en er fordæm verði varla vært leng EL JE Brennuvargar kveiktu m. 18 mánaða gamalanna áVesturbakkanu ð auki særðust í árásinni semAli Saad Dawabsha, dó og fjórir a gerð af ofstækismönnumfirvöld álíta líklegt að hafi verið avíðsstjarna á vegg ogúr röðum gyðinga. Máluð var D elskir fjölmiðlar giska á aðorðið ,,hefnd” á hebresku. Ísra andtökumanna sem berjastorðingjarnir séu úr röðum l gn eigin stjórnvöldum og tínumanna á hernumst þau oft ganga erinda Palesfinn D DONLON ra Bretlands, segirsforsæti sporhundum ogaðað fjölg ð sporna veflgirðingar d ndfólk geti laumast um lais og komist þannigCaborð í flutningabíla í fr undsganganna. Mörgtil Bretlands. Calais er þúsund far m og Afríku hafa hreiðrandmenn fr um sig á sv ð miklum truflunum á samgöng rfsmanna írsta Frakklandi ueið Enginn nema svæsinn kyn- þáttahatari mælir með því að nota orðið „nigger“ sem skammaryrði. En mega menn þá bara nota veigrunina „n- orðið“? Blökkumaðurinn John McWhorter er aðstoðar- prófessor í ensku við Col- umbia-háskóla og er þekktur álitsgjafi um orðanotkun. Hann hrósaði nýlega Barack Obama Bandaríkjaforseta fyrir að segja „nigger“ í viðtali. Allir, svartir sem hvítir, ættu að geta þannig vitnað beint til orðs- ins. McWhorter segir „n-orðið“ „falskt og smeðjulegt“, það valdi misskiln- ingi í sam- tölum. Orð geta verið særandi oghjá sumum þjóðum er ekkieinu sinni nóg að vera orð- var. Hjá mörgum ættbálkum inn- fæddra, svartra Ástralíumanna var t.d. alveg bannað að nota venjulegt mál þegar talað var við tengdamóð- urina. Hana skyldi heiðra með sér- stökum orðaforða og jafnvel öðruvísi málfræðireglum. Siðareglur og hefð- ir um beitingu tungumálsins tíðkast líka í vestrænum samfélögum nú- tímans en hvenær má brjóta reglur mannasiðanna? Leyfist ekki flest í nafni háðsins? Eitthvað virðist lausnin vefjast núna fyrir nemendum við marga vestræna háskóla og ekki síst í Bandaríkjunum. Mikið hefur verið fjallað um pólitíska rétthugsun vinstrisinna sem oft birtist í ritskoð- unarhneigð í fjölmiðlun og háskól- um, aðeins mega koma fram „rétt“ viðhorf. Oft minnir þessi hneigð á pempíuskap hefðarkvenna Viktor- íutímans á 19. öld, svo mikil er hneykslunin þegar einhverjum verð- ur fótaskortur. Síðustu árin hefur verið mikið um að háskólanemar hafa kvartað yfir því að í námsefninu séu stundum orð og ummæli sem séu allt of „stuðandi“. Þeir vilja að sett sé eins konar viðvörun í lýsingu fyrirlestra, sem minnir dálítið á sígarettupakk- ana þar sem við erum minnt á að tóbak geti valdið krabbameini. Ung kona við háskóla í Banda- ríkjunum lýsti vel rót vandans og efasemdunum um tjáningarfrelsið, oft væri gott að vera laus við það. Hún sagði að það væri svo erfitt að þurfa alltaf að vera að sýna þá til- litssemi að hlusta á margt sem henni fyndist „kolvitlaust og ljótt“. Rétthugsunin er af mörgu tagi og oft kæfandi. Í Bretlandi hafa sam- tök stúdenta reynt að tryggja að á umræðufundum verði talsmönnum sjónarmiða Ísraela bannað að tjá sig þegar fjallað er um deilur Palest- ínumanna og Ísraela. Upprunalega áttu háskólar, akademían, að vera brjóstvirki frjálsrar hugsunar á Vesturlöndum en nú bendir margt til þess að virkisveggirnir séu að molna. Sumir fullyrða að vestræn sam- félög séu farin að einkennast af því hvað margir séu fúsir að láta móðga sig, séu í sífelldri leit að einhverju, á samfélagsmiðlum eða annars staðar, sem þeir geti tekið til sín. Og látið særa sig. Oft er tilefnið lítið. Prins- essan fræga varð vör við eina, harða baun neðst í rúminu þrátt fyrir margar dýnur. En ef flatneskja í anda hins eina, rétta sannleika er boðorð framtíðarinnar er þá húmorinn dauða- dæmdur? Til er sak- laust grín sem engan meiðir en drjúgur hluti af háði er óhjákvæmi- lega þess eðlis að sumum mislíkar. Oft verða þeir bálreiðir, sárir eða hvorttveggja. Að sjálfsögðu er gróf- ur húmor vandmeðfarinn en lengi hefur verið hefð fyrir miklum kaldr- ana þegar háð er annars vegar. Vandmeðfarið grín og háð Flestir af þekktustu háðfuglum Bandaríkjanna, uppistandarar eins og Jerry Seinfeld, Chris Rock, Bill Maher og Bretinn John Cleese, eru álitnir vera til vinstri í pólitík, a.m.k. ekki hægra megin. En nú ofbýður mörgum þeirra einstrengingshátt- urinn við háskólana og segjast vera hættir að koma þar fram. Rock seg- ir að hörundsárir háskólanemar valdi því að hann hafi farið að rit- skoða sjálfan sig í meira mæli en nokkru sinni fyrr. Annar vandi sé snjallsímarnir og samfélagsmiðl- arnir. „Áður en allir voru komnir með upptökutæki [í símum] … fór maður kannski yfir strikið en sagði þá: Æ þarna gekk ég of langt og menn bara ypptu öxlum.“ En nú fái slík mistök vængi á svipstundu og haldi því aftur af honum. Seinfeld skammar háskólastúd- enta fyrir viðkvæmni sem sé að drepa allt háð. „Það er lævísleg og óaðlaðandi pólitísk rétthugsun þarna sem fer verulega í taugarnar á mér,“ segir Seinfeld. Aðrir segja að ástæðan sé bara að grófir brandarar Seinfeld um samkynhneigða, sem hann hlífir ekki fremur en öðru fólki, fái verri móttökur en áður. Cleese segir í viðtali við Maher að pólitísk rétthugsun þar sem menn vilji vernda ákveðna hópa sé í reynd niðurlægjandi. Hugmyndin hafi ekki verið alslæm í upphafi en hafi nú verið afskræmd. Gera megi grín í Bandaríkjunum að Svíum, Þjóð- verjum og Frökkum en alls ekki Mexíkóum. „Er það vegna þess að þeir séu svo aumir að þeir geti ekki bjargað sér sjálfir? Með þessu er virkilega verið að niðurlægja þá,“ segir Cleese. Húmorinn á bannsvæði í háskólum VIÐLEITNI TIL AÐ HLÍFA ÁKVEÐNUM HÓPUM FYRIR ILL- GIRNI OG ÁRÁSUM HEFUR ÝTT UNDIR SJÁLFSRITSKOÐUN. BANDARÍSKIR UPPISTANDARAR SEGJA PÓLITÍSKA RÉTTHUGSUN VERA AÐ DREPA ALLT HÁÐ Í HÁSKÓLUM. MÓÐGANDI ORÐ? Bandaríski leikarinn og uppistandarinn Chris Rock. Hann segist nú vera búinn að fá nóg af viðkvæmni og húmorsleysi háskólanema sem ávallt fyrtist við ef hann gangi of langt í ósvífninni – í stað þess að láta duga að hlæja. *Maður án kímnigáfu er eins og vagn án fjaðra. Hvereinasti smásteinn á veginum veldur miklum hristingi.Henry Ward Beecher, umbótasinnaður prestur á 19. öld.AlþjóðamálKRISTJÁN JÓNSSON kjon@mbl.is

x

Morgunblaðið - Sunnudagur

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið - Sunnudagur
https://timarit.is/publication/1078

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.