Morgunblaðið - 26.09.2015, Side 16

16 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 26. SEPTEMBER 2015
Guðni Einarsson
gudni@mbl.is
Landhelgisgæslan (LHG) býður
landsmönnum til opins húss á morg-
un, sunnudag, í flugskýli sínu í Naut-
hólsvík. Tilefnið er þrefalt afmælisár
hjá LHG. Móttakan stendur yfir frá
klukkan 12.00 til 16.00.
Starfsmenn Landhelgisgæslunnar
ætla að taka vel á móti gestum. Fjöl-
breytt starfsemi gæslunnar verður
kynnt og gestir geta skoðað þyrlur
hennar og flugvél og ýmsan annan
búnað. Þar má nefna báta, köfunar-
búnað, sprengjueyðingarbúnað, sjó-
kort, ýmis mælitæki og margt fleira.
Gestum er bent á að leggja bílum
á stæði við Háskólann í Reykjavík og
í Nauthólsvík. Bílastæði við flug-
skýlið verða eingöngu fyrir gangandi
umferð og hreyfihamlaða.
Þrjú afmæli á árinu
„Það eru merk tímamót hjá Land-
helgisgæslunni á þessu ári,“ sagði
Sindri Steingrímsson, flugrekstr-
arstjóri LHG. „Flugdeildin verður
60 ára á árinu, þyrlusveitin okkar 50
ára og eins eru 40 ár síðan land-
helgin var færð út í 200 sjómílur.
Hugmyndin er að bjóða lands-
mönnum í heimsókn í opið hús hér á
Reykjavíkurflugvelli af þessum til-
efnum.“
Sindri sagði starfsmenn LHG
vona að sem flestir kæmu í heimsókn
til að kynna sér starfsemina, hitta
mannskapinn, skoða búnaðinn og
fagna tímamótunum.
Eignaðist fyrst flugbát
Landhelgisgæslan fór snemma að
nýta flugvélar til eftirlits með land-
helginni. Fyrstu árin voru leigðar
farþegaflugvélar til eftirlitsflugs
með góðum árangri. Togarar voru
staðnir að landhelgisbrotum og skip-
stjórar þeirra dæmdir.
Árið 1955 eignaðist LHG sína
fyrstu flugvél. Það var Catalina-
flugbátur af gerðinni PBY-6A sem
fékk einkennisstafina TF-RAN.
Jafnframt var flugvélinni gefið nafn-
ið Rán í höfuðið á konu jötunsins
Ægis. Hann var konungur hafsins
samkvæmt norrænni goðafræði.
Flugvélin hafði verið í eigu varn-
arliðsins á Keflavíkurflugvelli og var
notuð til eftirlits- og björgunarflugs
við landið. Vélin laskaðist við Norð-
austurland. Flugmálastjórn eign-
aðist flugvélina og lét gera við hana.
Síðan eignaðist Landhelgisgæslan
flugbátinn. Flugvélin fauk svo á
hvolf í ofsaveðri og eyðilagðist.
Landhelgisgæslan og Slysavarna-
félag Íslands ákváðu árið 1964 að
festa í sameiningu kaup á lítilli þyrlu.
Fyrsta þyrlan kom 1965
Þyrlan kom til landsins árið eftir
eða fyrir 50 árum og var fyrsta þyrla
Landhelgisgæslunnar. Þyrlan var af
gerðinni Bell 47J og fékk einkennis-
stafina TF-EIR. Hún var nefnd eftir
ásynjunni Eir sem var lækninga-
gyðja heiðinna manna.
Landhelgisgæslan hafði öðlast
nokkra reynslu af þyrlum Varnar-
liðsins áður en þyrlan var keypt.
Nýjasta varðskipið á þeim tíma, Óð-
inn, var með þyrlupall. Forsvars-
menn LHG töldu orðið löngu tíma-
bært að stofnunin eignaðist þyrlu.
Slysavarnafélagið hafði átt aðild
að sjúkraflugi allt frá 1949 og átti
hluti í þremur sjúkraflugvélum þeg-
ar ákveðið var að kaupa helming í
þyrlu á móti Landhelgisgæslunni.
Þyrlan var í notkun frá 1965 til 1971.
Útfærslan í 200 mílur
Barátta Íslendinga fyrir fiskveiði-
landhelgi sinni var hörð og frækileg.
Íslensk landhelgisgæsla hófst upp úr
1920 með leiguskipum. Síðan eign-
uðust Íslendingar eigin varðskip.
Fiskveiðilögsagan var færð út í 12
sjómílur árið 1958. Bretar, sem
stunduðu miklar togveiðar við land-
ið, brugðust hart við og sendu her-
skip á Íslandsmið.
Næst var landhelgin færð út í 50
sjómílur árið 1972 og svo aftur í 200
sjómílur árið 1975, fyrir 40 árum.
Bretar brugðust enn harðar við en
áður í tveimur síðari þorskastríð-
unum vegna 50 og 200 mílna útfærsl-
anna. Það kom til átaka milli ís-
lensku varðskipanna og breskra
herskipa og dráttarbáta á miðunum.
Íslensku varðskipin beittu óspart
leynivopni sínu, klippunum, og skáru
á togvíra útlendra togara sem ekki
virtu landhelgismörkin.
Öllum þremur landhelgisstríð-
unum lauk með fullum sigri Íslend-
inga. Þjóðin fylkti sér á bak við
hetjur hafsins sem mönnuðu ís-
lensku varðskipin. Barátta Íslend-
inga fyrir fiskveiðilögsögu ruddi leið-
ina fyrir aðrar þjóðir sem nú njóta
einnig 200 sjómílna fiskveiði-
landhelgi.
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Flugflotinn Landhelgisgæslan starfrækir nú þrjár Super Puma þyrlur og sérútbúna flugvél af gerðinni Dash - 8 Q300. Myndin var tekin við flugskýli Landhelgisgæslunnar í Nauthólsvík.
Opið hús á þreföldu afmælisári
 Flugdeild Landhelgisgæslunnar er 60 ára  Þyrlusveitin 50 ára  40 ár frá útfærslu í 200 mílur
Morgunblaðið/Árni Sæberg
Grænland Þyrla Landhelgisgæslunnar að störfum við verkefni í Grænlandi. Flugvél LHG hefur oft verið leigð til eftirlitsstarfa á Miðjarðarhafi.
Ljósmynd/Landhelgisgæslan
Fyrsta flugvélin Landhelgisgæslan eignaðist flugbátinn Rán fyrir 60 árum.
Ljósmynd/Landhelgisgæslan
Fyrsta þyrlan LHG og Slysavarnafélagið keyptu þyrlu fyrir 50 árum.