Félagsbréf - 01.06.1961, Blaðsíða 25

Félagsbréf - 01.06.1961, Blaðsíða 25
FÉLAGSBRÉF 23 ranglega talið verk hans til bókmennta. Ef sú djúphygli og skarpskyggni, sem Freud og verk hans fela í sér, hafa gætt okkur auknum skilningi á því, hvernig bókmenntaleg listaverk verða til, þá er alls ekki þar með sagt, að kenningar hans skapi fullgildan grundvöll fyrir nýju mati á listrænu gildi ljóðs eða leikrits. Hvert sem upphaf þess er í hugskoti höfundarins, þá er sérhvert listaverk, þegar allt kemur til alls, tæknileg smíði, sem hann er sér fyllilega meðvitandi um, tilraun til þess að fella mannlega reynslu í listrænt og fagurt form og þannig, að aðrir fái skilið hana. Og frá þeim forsendum hljótum við að dæma það og túlka, að minnsta kosti að nokkru leyti. Öfgar þeirra gagnrýnenda, sem byggja um of á kenn- ingum Freuds, munu að lokum koma þeim sjálfum í koll. Það hefur verið ¦allt of mikið gert úr þeim ástríðum og sálrænum átökum, sem kennd hafa verið við þá Oedipus og Orestes, og sama máli gegnir um kynferðislega útúrdúra og hvers konar afbrigðilega sálsýki. — Gagnrýnendur þessir hafa þótzt finna táknmyndir um kynferðislegar ástríður í verkum þeirra höf- unda, sem sjálfir að minnsta kosti hefðu orðið furðu lostnir af að sjá verk sín skilgreind á þann hátt. Þekktur amerískur bókmenntagagnrýnandi síðari ára hefur slegið því föstu, að kynvilla sé einn megiriþráðurinn í mörgum nítjándu aldar verkum amerískum, þar á meðal bókum slíkra „sakleys- ingja" sem þeirra James Fenimore Cooper og Mark Twain. Getur nokkur írnyndað sér þá Natty Bumppo og Huckelberry Finn sem dæmi um kyn- villinga? Annar gagnrýnandi hefur komizt að þeirri niðurstöðu, að skáld- saga Henry James Sendiherrar (Ambassadors) væri dæmigert „skáldverk um getuleysi til barnsgetnaðar (impotens)." Hin hugvitsamlega athugun Richard Chase á verkum Hermans Melvilles hefur leitt í ljós ýmsa smærri, sjúklega eiginleika í persónuleika höfundarins að Moby-Dick. Nathaniel Hawthorne á að hafa verið gagntekinn af sifjaspellum í verkum sínum. Hin snjalla ritgerð Ernest Jones um Hamlet Shakespeares fjallar mikið Um sálræn og andleg umbrot hjá höfundinum, en ræðir lítið sem ekkerl þau vandamál stíls og forms, sem hann átti við aS etja. Á hinn bóginn eru ýmsar niðurstöður þeirra gagnrýnenda, sem hallast að því aS notfæra sér kenningar Freuds til skýringar á skáld- Verkum, fullkomlega lögmætar, ef svo mætti segja. Skýringar Newtons Arvins í þá átt, aS ástríSa Ahabs skipstjóra í sögunni um Moby-Dick sé lýsing á tvíræSri feigðarför, þar sem hvíti hvalurinn Moby-Dick sé „ímynd "ins drottnunarfulla foreldris", eru að sjálfsögðu náskyldar því tema, sem
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68

x

Félagsbréf

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Félagsbréf
https://timarit.is/publication/1060

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.