Tímarit hjúkrunarfræðinga - 01.12.2003, Blaðsíða 8

Tímarit hjúkrunarfræðinga - 01.12.2003, Blaðsíða 8
Plejemodre og hjúkrunarkonur: Frumherjar íslenskrar hjúkrunarstéttar Áriö 2003, sem senn lýkur, telst merkt ár í sögu ís- lenskrar hjúkrunarstéttar og viö hæfi aö minnast tíma- mótanna. 30 ár eru liöin frá stofnun námsbrautar í hjúkrunarfræöi viö Háskóla Islands og 100 ár frá komu dönsku hjúkrunarkonunnar, frökenar Harriet Kjær en hún varö fyrsti formaour Félags íslenskra hjúkrunar- kvenna þegar félagiö var stofnaö áriö 1919. Áriö 2003 tengist einnig sorg í sögu íslenskrar hjúkrunarstéttar því einn af frumherjum stéttarinnar, María Pétursdóttir hjúkrunarfræöingur og skólastjóri, lést hinn 4. septem- ber áriö 2003. Fjórir frumherjar íslenskrar hjúkrunarstéttar eru til umfjöllun- ar í þessari grein en þær tengjast allar upphafsárum nýrrar kvennastéttar sem fór að mótast og þróast á Islandi í byrjun 20. aldar. Konurnar eru Christophine Bjarnhéðinsson, Harriet Kjær, Kristín Thoroddsen og Sigríður Eiríksdóttir. Þær fæddust allar á síðari hluta 19. aldarinnar og gengu menntaveginn en slíkt var ekki sjálfgefið á þeim tíma því að námsmöguleikar kvenna voru ekki miklir, hvorki hér á landi né í Danmörku. Einu samgöngurnar milli íslands og umheimsins fyrir 100 árum voru skipakomur. Hinn 27. mars árið 1903 nálgaðist danska póstskipið Laura Reykjavík. Einn af farþegum skipsins var Harriet Kjær, 40 ára dönsk hjúkrunarkona. Fröken Kjær, eins og hún var titluð af bæjarbúum, hafði lagt af stað frá Kaupmannahöfn, höfuðborg íslands, með gufu- skipinu nokkrum dögum áður áleiðis til Islands. Hún var hin nýja plejemoder, yfirhjúkrunar- kona, á Holdsveikraspítalanum í Reykjavík (Þjóðskjalasafn ís- ands. Skjöl frá Suðuramtinu). Þannig hefst saga þessarar dönsku hjúkrunarkonu hér á landi. Hún átti eftir að dvelja á íslandi næstu 27 árin og helga starfskrafta sína hjúkrun holdsveikra. Henriette Christine Kjær, eins og hún hét fullu nafni, fædd- ist 19. júní árið 1863 í Kaupmannahöfn. Faðir hennar, Frederik Emanuel Kjær, var verkamaður og starfaði við þak- hellulangir í Kaupmannahöfn og móðir hennar var sænsk, Timarit islenskra hjúkrunarfræöinga 5. tbl. 79. árg. 2003 Henriette Christine Kjær (1863-1950) Anna Sophie Jensdatter, og hafði hún flust frá Kullaberg á Norðvestur-Skáni í Svíþjóð til Dan- merkur. Anna Sophie sá um bú og barn eins og tíðkaðist á þeim tímum en fáar konur unnu utan heimilis. Fjölskyldan bjó við kröpp kjör í Skvald- ergade 14 sem er í miðborg Kaupmannahafnar (Rigsarkivet. Holmen sogns kirkebog 1863-69). Þegar líða tekur að aldamótum 1900 fara viðhorf j kvenna fyrir bættum kjörum og réttindum að segja til sín, bæði hér á landi sem og annars staðar á Vesturlöndum. Ástæður þessara við- horfsbreytinga kvenna voru margvíslegar (Kristín Björnsdóttir, 1999). Hlutskipti þeirra var oftast að giftast, eignast börn og sjá um .heimilið. Sá ! sem aflaði heimilinu tekna var karlmaðurinn. Þannig var það ekki aðeins í Danmörku og á Is- landi heldur einnig annars staðar í hinum vest- ræna heimi. Konur höfðu ekki aðgang að æðri menntastofnunum eins og háskólum. Harriet Kjær var ein þeirra kvenna í Danmörku sem greip tækifæri til mennta. Að öðrum kosti hefði henni varla boðist önnur staða í þjóðfélag- inu heldur en vinnukonustaða eða húsmóður- ; starf. Ekki er vitað hvenær hún hóf hjúkrunar- námið en hún lauk því frá díakonissustofnuninni í Kaupmannahöfn. Við það sjúkrahús var starf- ræktur fyrsti hjúkrunarskóli í Danmörku frá ár- inu 1863. Fyrirmynd að stofnun díakonisstofn- unarinnar í Kaupmannahöfn var svokallað Kaiserwerth-sjúkrahús í Þýskalandi sem þýskur prestur, Theodór Fliedner að nafni, og eiginkona hans, Friðrikka, höfðu sett á stofn árið 1836 (Erla Dóris Halldórsdóttir, 1996). Christophine Bjarhéðinsson hafði einniggengið í hjúkrunarskóla í Danmörku en ekki hinn sama og Harriet Kjær. Christophine Mikkeline, eins og hún hét fullu nafni, bar ættarnafnið Jiirgensen áður en hún gifti sig. Hún fæddist 1. október árið 1868 í litlu þorpi, Ebeltoft á Jótlandi. i
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60

x

Tímarit hjúkrunarfræðinga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit hjúkrunarfræðinga
https://timarit.is/publication/1159

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.