Morgunblaðið - 17.01.2018, Qupperneq 28

Morgunblaðið - 17.01.2018, Qupperneq 28
28 MINNINGAR MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 17. JANÚAR 2018 Sigríður Theo- dóra, Dóra í Skarði, var stórbóndi og sannkallaður máttarstólpi í sveit sinni. Hún lét að sér kveða og munu væntanlega margir minn- ast starfa hennar. Með nokkrum orðum viljum við á kveðjustund þakka nærfellt 40 ára hlýleg kynni frá því er við hjónin hösl- uðum okkur völl í Mörk á Landi í grennd við Skarð, hið sögufræga stórbýli þar sem Oddaverjinn Páll Jónsson bjó áður en hann varð biskup í Skálholti. Við minn- umst innlita okkar í Skarð og skemmtilegra og fróðlegra sam- tala við Sigríði sem alltaf tók á móti okkur opnum örmum þótt bankað hefði verið upp á fyrir- varalítið. Það er mikið vatn til sjávar runnið síðan við byrjuðum að bauka í Mörk árið 1986 á 15 ha skika í landi sem Sandgræðslan, síðar Landgræðslan, hefur haft með höndum frá því er bærinn fór í eyði 1895. Þarna höfum við síðan stundað skógrækt og girð- ingarvinnu æ síðan, bjástrað og notið lífsins og náttúrunnar í grennd við höfuðdjásn landslags- ins, Heklu gömlu, sem amma mín sagði mér frá: „Hekla þú ert hlá- legt fjall …“. Skikinn var mark- aður í „leiðangri“ okkar Krist- jáns í Stóra-Klofa, Sveins landgræðslustjóra og Jóns Hösk- uldssonar lögfræðings í landbún- aðarráðuneytinu upp Baðsheiði sem leið lá í Mörk. Þar höfðu bú- ið áar Þórs á 19. öld. Að loknum heilabrotum um landamæri og teknum ákvörðunum um þau eru eftirminnileg orð Sveins og heil- ræði sem sátu eftir í huga sem fyrirmæli, á þá lund að nú skyld- um við nýbúar í Mörk leitast við að kynnast nágrönnum okkar efst í Landsveitinni, þeim Hrefnu Sigríður Theodóra Sæmundsdóttir ✝ Sigríður Theo-dóra Sæmunds- dóttir fæddist 10. júlí 1931. Hún and- aðist 6. janúar 2018. Útför hennar fór fram 13. janúar 2018. í Stóra-Klofa og Guðna og Dóru í Skarði. Þessu góða fólki og fjölskyldum þeirra kynntumst við fljótt og tengdu hin ánægjulegu og gagnlegu kynni okkur enn betur við Landsveit. Með andláti Sigríðar Theódóru eru þau þrjú sem hér eru nafngreind fallin frá. Blessuð sé minning þeirra. Sigríði Theódóru var mjög annt um kirkjuna í Skarði og var manna fróðust um sögu hennar. Minnisstætt er þegar hún í kirkj- unni tók á móti fjölmennu niðja- móti niðja ömmu minnar og afa árið 2004. Það var haldið á Laugalandi en barst eðlilega upp í Landsveit. Áheyrilegt erindi Dóru í Skarði þar bar vitni um hve mjög hún bar hag kirkjunnar og kristni fyrir brjósti. Sagði hún í ræðu sinni í gamni og alvöru að hún hefði fengið gott veganesti, fermingarbarn sr. Jakobs í Hall- grímskirkju í Reykjavík forðum. Dóru þótti afar vænt um er úr varð að barnabörn hennar, frændsystkinin Borghildur og Erlendur, tóku farsællega við búi í Skarði. Á kveðjustund minnumst við með þakklæti í huga áratuga- samskipta og uppörvandi velvilja Sigríðar Theodóru. Við vottum Kristni, Helgu Fjólu, Boggu og Ella og fjölskyldum þeirra inni- lega samúð í söknuði þeirra. Þór Jakobsson og Jóhanna Jóhannesdóttir. Hvað mótar manninn? Líklega helst samferðafólk til lengri og skemmri tíma. Hún Dóra í Skarði var svo sannarlega sterk fyrirmynd í mínu lífi. Hún var áræðin, dugleg, útsjónarsöm og stjórnsöm. Hún var leiðtogi. Ég var í sveit í Skarði í tíu yndisleg sumur – þar til ég varð tvítug. En þetta var ekki nein venjuleg sveit. Tuttugu manns í mat á hverjum degi, stórbúskap- ur og stöðugur straumur ferða- manna sem vildu kaupa veiði- leyfi, bensín eða kaffi. Heimilishaldinu stjórnaði Dóra af myndarskap, hlúði að öllum kynslóðum, milli þess sem hún gerði skattskýrslur sveitunga og var formaður kvenfélagsins. Það var aldrei stoppað. Á borðum var morgunmatur, kaffi eftir mjaltir, hádegismatur, síðdegiskaffi, kvöldmatur og kvöldkaffi. Bakað og smurt. Bekkurinn í eldhúsinu alltaf fullur af fólki, gestum og gangandi, mjólkurbílstjórinn og pósturinn. Já, allir velkomnir, alltaf heitt á könnunni og heima- bakað á borðum. Það er ómet- anleg reynsla að hafa fengið að taka þátt í þessu öllu saman. Það þurfti stöðugt að taka til hend- inni – setja rassmótorinn í gang eins og hún sagði stundum. Þetta eru ógleymanleg sumur. Ég minnist sérstaklega sumars- ins sem Vigdís bauð sig fram til forseta en þá fórum við Dóra mikinn. Hún vildi sjá framgang kvenna. Það var gott veganesti fyrir unga ómótaða konu. Ég hugsaði oft á mínum yngri árum að hún Dóra hefði orðið flottur bókari hjá stórfyrirtæki í Reykjavík ef hún hefði ekki hitt hann frænda minn og flust aust- ur fyrir fjall. Í þá daga datt manni nú ekki í hug að kona kæmist til hærri metorða en það. Eftir að ég fékk bílpróf man ég að hún sagðist hlakka til að fá mig austur um vorið. Þá færum við í mikinn lystitúr eins og hún kallaði ferðir í kaupstaðinn. Í kaupstaðnum átti að fara í banka og versla í kaupfélaginu. Ekki er útilokað að Grillið á Hellu hafi verið heimsótt. Á þessum árum áttum við marga lystitúra og nú er hún Dóra farin í sinn síðasta. Hún var hvíldinni fegin, það átti ekki við hana að vera ekki í miðri hringiðunni. Hvíldu í friði kjarnakona. Birna Einarsdóttir. Kynslóðir koma og kynslóðir fara, tímarnir breytast og menn- irnir með. Við fráfall Dóru minn- ar í Skarði þá leitar hugurinn aft- ur til æskuáranna og þess hvernig lífið var í Landsveit þeg- ar ég var að alast þar upp. Það er trú mín að einstaklingurinn mót- ist til framtíðar af því umhverfi sem hann elst upp í og því fólki sem hann umgengst. Hvað mig varðar þá hefur Dóra í Skarði verið góður áhrifavaldur. Hún var góð fyrirmynd, hjálpsöm, dugleg, traust og ábyggileg, hún kunni líka að hrósa og örva börn og unglinga til góðra verka. Á mínum uppvaxtarárum ein- kenndi samstaða og hjálpsemi samfélagið í sveitinni okkar og gerir það enn, ég held að allir hafi verið vinir. Í Skarði er kirkjustaður og þar hefur alltaf verið vel búið. Þar var jafnan margt í heimili og mikið umleik- is, þar áttu aldnir skjól á ævi- kvöldi og mörg eru börnin bæði skyld og vandalaus sem þar hafa dvalið um lengri og skemmri tíma. Fyrir smástelpu var það ævintýri að fá að fara með til kirkju nokkrum sinnum á ári og koma inn í Skarði eftir messu, hitta sveitungana og njóta veit- inga, ég man enn vel eftir hvíta kreminu á tertunum hennar Dóru. Guðni og Dóra voru frænd- og vinafólk foreldra minna og auðsýndu okkur systk- inunum alltaf mikla elskusemi og gott var að koma til þeirra. Það hefur líklega ekki verið auðvelt fyrir kornunga Reykjavíkurstúlku að setjast að í sveit um miðja síðustu öld og reka þar stórt heimili, en Dóra stóð fyrir sínu og myndarskapur og ráðdeild einkenndi heimilis- haldið og öll hennar störf í þágu fjölskyldu og samfélags. Hún hafði gott vald á íslenski tungu jafnt í ræðu sem riti og oft var leitað til hennar er skrásetja þurfti heimildir eða senda tals- mann á fundi. Hún var virk í fé- lagsstarfi frá því ég fyrst man og meðan heilsa hennar leyfði. Hún söng í kirkjukór Skarðskirkju í áratugi og annaðist kirkjuvörslu ásamt Guðna manni sínum. Ótal- in eru fjölmörg ábyrgðarstörf er hún sinnti við hlið eiginmannsins sem lengi var hreppstjóri Land- mannahrepps, en því starfi fylgdi talsverður erill. Forseti Íslands sæmdi Dóru riddarakrossi árið 2002 fyrir störf í þágu safnaðar- og félagsmála. Undanfarin ár hefur Dóra átt við líkamlega vanheilsu að stríða og bjó síðustu árin á Dvalarheim- ilinu Lundi þar sem hún naut góðrar umönnunar. Helga Fjóla dóttir hennar starfar þar og hef- ur hún því notið reglulegra sam- vista við hana. Þrátt fyrir líkam- leg áföll var brosið hennar Dóru bjart, hugurinn skýr og orðin hlý fram á það síðasta. Með Dóru í Skarði er gengin sómakona í bestu merkingu þess orðs, hún skilur eftir ljúfar minn- ingar og ég er þakklát fyrir öll samskipti okkar fyrr og síðar. Ættingjum hennar votta ég sam- úð og vona að bjartar minningar um yndislega konu létti þeim sorgina. Pálína Halldóra Magnúsdóttir. Í dag kveð ég elskulega frænku mína, Dóru í Skarði. Það reyndist mér mikil gæfa sem unglingi að fá að vera „vinnu- kona“ í Skarði hjá þeim Dóru og Guðna. Þá kynntist ég vel öllum þeim góðu eiginleikum sem Dóra hafði. Hún virtist hafa endalaust starfsþrek, vaknaði fyrst allra og gekk síðust til náða. Dagurinn hjá henni hófst með mjöltum, síð- an tók við bakstur og matargerð fyrir mannmargt heimili og gesti sem voru margir og dvöldu mis- lengi, urðu jafnvel heimilisfastir til lengri tíma enda mikil gest- risni á bænum. Allir voru vel- komnir og litið á alla sem jafn- ingja í Skarði, bæði venslamenn og vandalausa, ekkert mann- greinarálit þar. Í gamla þinghús- inu var rekin kaffisala og stund- um dvöldu erlendir ferðamenn nokkra daga í senn. Dóra sá um allt og óx ekkert í augum, hvorki að tala ensku né að skipuleggja ferðir fyrir gestina, það má segja að hún hafi verið frumkvöðull meðal bænda í móttöku ferða- manna. Að auki sá hún um kirkj- una, gaf messukaffi, seldi veiði- leyfi og bensín, samt hafði hún tíma fyrir kirkjukórinn og kven- félagið svo fátt eitt sé talið enda mikil félagsvera og áhugasöm um menn og málefni. Dóra hafði einstakt jafnaðar- geð, var vel greind og hafði mjög gott minni, fylgdist vel með öllu og svaraði umyrðalaust spurn- ingum vegfarenda um færð og ástand vega og vaða inni á afrétti jafnvel þótt hún hefði aldrei kom- ið á þá staði sem um ræddi, hún hlustaði af athygli á þá sem komu innan að og gat þess vegna miðl- að áfram því sem fram kom um t.d. færðina. Dóra var mjög ráða- góð og alltaf gott að leita til hennar, stundum var grínast með það að hún væri hreppstjór- inn þótt Guðni hefði nafnbótina. Það var alla tíð mjög kært á milli fjölskyldu minnar og Dóru, Guðna og Skarðsfólksins alls, þar ríkti sannur vinskapur og gerir enn. Ég kveð Dóru með þakklæti, það var mannbætandi að um- gangast hana. Aðstandendum hennar votta ég mína dýpstu samúð. Katrín Finnbogadóttir. Sigríður Theodóra Sæmunds- dóttir, húsfreyja í Skarði í Land- sveit, er látin og með henni er gengin ötul hugsjónakona. Hún tilheyrði kynslóð sem nú senn hverfur úr íslensku samfélagi. Við félagskonur í Kvenfélaginu Lóu í Landsveit kveðjum nú for- mann okkar til svo margra ára en um rúmlega fjörutíu ára skeið hélt hún um stjórnartauma fé- lagsins. Hún var ung að árum þegar hún flutti að Skarði og gekk þá um leið í kvenfélagið, var fljótlega kosin formaður þess og til hinsta dags var hún gegnheil kvenfélagskona. Til að þakka henni allt hennar mikla og óeig- ingjarna starf var hún gerð að heiðursfélaga. Það var ekki síst Dóru að þakka að félagið varð hluti af sögu og samfélagi sveitarinnar. Undir hennar stjórn var það ætíð markmið þess að láta gott af sér leiða og hlúa að, þar sem þess var þörf, standa fyrir fjáröflunum til líknar- og mannúðarmála og efla fræðslu. Má þar nefna stuðning kvenfélagsins við dvalar- og hjúkrunarheimilið Lund á Hellu, sjúkrahúsið á Selfossi og Lauga- landsskóla, svo eitthvað sé nefnt. En það hefur líka sinnt fé- lagskonum sínum og innan þess átt sér stað félagsstarf og sam- vinna meðal okkar sjálfra sem hefur stuðlað að vináttu og sam- heldni og kannski ekki síst skerpt skilning okkar á því að hver og ein okkar hefur svo ótrú- lega mikilvægu hlutverki að gegna. Dóra lagði ævinlega áherslu á mikilvægi samstarfs og sam- vinnu í sérhverju verki eða mál- efni sem vinna þurfti að og þann- ig leiddi hún og laðaði að fólk úr ólíkum geirum samfélagsins og stuðlaði að sameiginlegum skiln- ingi og því var hún valin til for- ystu á ýmsum sviðum og sat m.a. um árabil í stjórn Sambands sunnlenskra kvenna, gerð þar að heiðursfélaga einnig og gegndi ýmsum trúnaðarstörfum. Mörgu væri á annan hátt farið ef konur hefðu ekki tekið hönd- um saman og fundið þann sam- takamátt sem skapast þegar margar leggja saman hönd á plóg. Það er með þakklæti og virðingu sem við kvenfélagskon- ur í Lóu kveðjum okkar gengnu félagssystur og formann og þökkum samfylgdina og fórnfúst starf í þágu félagsins. F.h. Kvenfélagsins Lóu, Halldóra J. Þorvarðardóttir. Úr ljóðinu Sumarkveðja til Sambands sunnlenskra kvenna. Þið konur, sem að kveikið ljós við kvöð og önn, sem lýsa skært, þið eigið þjóðar þökk og hrós – að þakka skyldi öllum kært. Hver lítil tómstund gefur gull hins góða og fagra þeirri hönd, sem ver sinn garð og vinnur ull og vefur gróðri heimalönd. (Hulda) Með andláti Sigríðar Theó- dóru Sæmundsdóttur (Dóru í Skarði) er slokknað ljós mætrar kvenfélagskonu á Suðurlandi. Hún gekk í kvenfélagið Lóu þeg- ar hún, ung að árum, flutti að Skarði í Landsveit árið 1951. Ljósið hennar logaði þar skært og var hún mjög virk félagskona í Kvenfélaginu Lóu á meðan heils- an leyfði og var kosin heiðurs- félagi þess. Jafnframt var hún formaður kvenfélagsins í áratugi og var þá um leið helsti tengill þess við Samband sunnlenskra kvenna. Dóra var ósérhlífin, hafði skarpa sýn á málefni og var ófeimin við að láta skoðanir sínar í ljós. Hún var einróma kosin sem fulltrúi kvenfélaga úr dreif- býli á Suðurlandi til að sitja landsþing Kvenfélagasambands Íslands og eftir það var hún kos- in í stjórn SSK. Þar vann hún öt- ullega um árabil að ýmsum bar- áttumálum sambandsins og var kjörin heiðursfélagi SSK árið 2010. Í bókinni Gengnar slóðir, sem gefin var út í tilefni af 50 ára af- mæli SSK, hafði Dóra þetta að segja um tilgang Kvenfélagsins Lóu: „Tilgangur félagsins er að efla samvinnu og samhug meðal kvenna í Landmannahreppi, auka heimilisrækt, vekja smekk- vísi, líkna bágstöddum og styðja hvers konar þjóðþrifamál eftir því sem efni og ástæður leyfa.“ Segja má að þessi orð lýsi vel störfum hennar í þágu sam- félagsins sem hún bjó í sem og viðhorfi hennar til manna og mál- efna. Fyrir hönd Sambands sunn- lenskra kvenna eru hér þakkir færðar fyrir góð kynni og fram- úrskarandi störf. Innilegar samúðarkveðjur eru til fjöl- skyldu og vina. Blessuð sé minn- ing Dóru í Skarði. Elinborg Sigurðardóttir, formaður SSK. Dóra í Skarði, konan sem hef- ur verið hluti af lífi mínu alla tíð, hefur fengið hvíldina. Hún hefur með sannri gleði tekið þátt í öll- um stórum viðburðum fjölskyld- unnar. Hún hafði áhuga á að hitta og taka á móti fólki. Dóra var gift Guðna föðurbróður mín- um og bjó á sveitabænum Skarði, var mamma frændsystkina minna Helgu og Didda og hjá henni bjó líka amma Sigríður. Það hefur alltaf verið ævintýri fyrir mig að upplifa lífið í sveit- inni. Dóra átti ekki minnstan þátt í því, hún tók alltaf á móti öllum með hlýju, hafði áhuga á fólki og því sem það var að fást við. Hjá henni var alltaf pláss og sjálfsagt að taka vini með og þeir fengu að kynnast lífinu í sveit- inni. Dóra flutti ung að Skarði og alveg frá því að ég fór að leggja við hlustir fann ég hvað hún unni jörðinni sinni, sveitinni og land- inu, fannst best að vera þar og vildi hvegi annars staðar búa. Hún hlúði að heimilinu, jörðinni og ekki síst Skarðskirkju, þar sem hún söng í kórnum í marga áratugi og bar hag kirkjunnar og kirkjugarðsins mjög fyrir brjósti. Ég man að sem barn hélt ég að Dóra hefði alist upp á Skarði, það væri hennar arfleifð, svo mjög unni hún staðnum. En það var Guðni sem ólst upp á Skarði og saman ráku þau stórt og mynd- arlegt bú og hún var alla tíð stolt húsfreyja í sveit. Hún talaði stundum um það í seinni tíð að sér þætti einkennilegt að allar ungar konur sem byggju núorðið í sveitum landsins vildu láta kalla sig bændur en væru ekki stoltar af því að vera húsfreyjur. Dóra var vel lesin, hafði skoð- anir á hlutunum en fór vel með. Hún var óhrædd að mynda sér skoðanir og segja hreint út sína meiningu. Það komu margir í heimsókn að Skarði og Dóra ræddi við alla á meðan hún hellti upp á könnuna og bar mat á borðið. Það var alltaf nægur mat- ur á borðinu hennar Dóru, hvort sem þar sátu fimm eða 50 gestir og heimilisfólk. Ég fór fyrst í Landmannarétt- ir þegar ég var 10 ára og hef not- ið þess nærri því á hverju ári, og þau eru orðin nokkuð mörg árin, að fara í réttir. Það gladdi Dóru þegar ég kom með mín börn til að kynna þeim töfra Áfangagils- rétta og ekki síður þegar ég kom með ömmudrengina mína og mömmu þeirra. Henni fannst það mikilvægt að kynna unga fólkið fyrir lífinu í sveitinni og staðnum þar sem rætur þess liggja. Við áttum góða stund í réttum 2016 en því miður höguðu aðstæður því svo að við vorum hvorug í réttum síðastliðið haust. Ég, mamma mín Hafdís, Dóra og Helga höfum átt margar nota- legar samverustundir sérstak- lega núna seinni árin. Það eru stundir sem mér finnst vænt um og eru mér dýrmætar í sjóð minninganna. Dóra var ein af þessum stóru, sterku persónum sem ég var svo lánsöm að voru stór hluti af fjölskyldunni minni og ég kynntist vel og höfðu sterk áhrif á mig. Hún var íslenka kon- an, tákn trúar og vonar, sem ann þér og helgar sitt líf eins og segir í textanum Íslenska konan. Að lokum vil ég þakka Dóru fyrir alla umhyggju og góðvild sem hún sýndi mér og mínum, það gleymist ekki. Aðstandendum hennar votta ég samúð. Guðrún Hákonardóttir. Elskulegur eiginmaður minn, faðir okkar, tengdafaðir og afi, DAN KIEN HUYNH, lést miðvikudaginn 10. janúar. Útförin fer fram frá Fossvogskapellu föstudaginn 19. janúar klukkan 10. Þökkum læknum og starfsfólki hjartadeildar 14E, krabbameinsdeildar 11E, blóðlækningadeildar 11G og líknardeildar í Kópavogi fyrir einstaka umönnun. Nína Nhan Thi Tran Adda Thanh Le Huynh Yin Wai Sing Lilja Thuy Le Huynh Thinh Xuan Tran Aldís Anh Le Huynh Long Nguyen Phan Tómas Tam Kien Huynh Thoa Kim Phu Thai Jens Thien Kien Huynh Thuy Kim Tran Níels Tri Kien Huynh Glóey Thao Thanh Do Sif Chi Le Huynh Thinh Huu Pham Andri Thanh Kien Huynh Svana Yen Doan og barnabörn Ástkær eiginmaður minn, faðir, tengdafaðir, afi og langafi, GEIR GUÐMUNDSSON verkstjóri og safnvörður, Bolungarvík, lést á Heilbrigðisstofnun Vestfjarða á Ísafirði, aðfaranótt mánudagsins 15. janúar. Una Halldóra Halldórsdóttir Sólrún Geirsdóttir Jónas Guðmundsson Helga Theodóra, Halldóra, Þórhildur Bergljót, Einar Geir og Jónatan Leó

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.