Saga


Saga - 2013, Blaðsíða 187

Saga - 2013, Blaðsíða 187
frjálshyggju eru ekki tilkomnar af sögulegri nauðsyn, heldur spila þar sam- an einskær tilviljun og flókin áhrif ýmissa þátta sem skoða þarf í sögulegu samhengi til að skilja tilkomu þeirra til fullnustu. Þetta eru áhugaverðustu og frumlegustu hlutar bókarinnar og eru mikilvægt framlag til umfjöllunar um söguspeki, sem er allt of sjaldgæf í sagnritun hérlendis. Önnur bók innan bókarinnar er umfjöllun um það sögulega samhengi og þau áhrif sem kenningar frjálshyggjunnar höfðu á líf og hag alþýðu manna í samtíma þeirra hugsuða sem skipa stærstan sess í umfjöllun höf- undar. Innihalda þeir kaflar allítarlega umfjöllun um atburði og fyrirbæri í sögunni sem á einhvern hátt tengjast hugmyndafræði frjálshyggjunnar og tilurð hennar. Má þar nefna „girðingarnar“ svokölluðu (en þannig þýðir höfundur það sem í enskri sagnfræði er kallað „enclosures“), iðnbyltinguna, framfaratrú upplýsingaaldarinnar og ýmislegt fleira. Þriðja bókin er hefðbundnari hugmyndasaga þar sem kenningar nokk- urra helstu hugsuða frjálshyggjunnar eru teknar til gagnrýninnar, og á köfl- um óvæginnar, umfjöllunar. Þar vill ákafi höfundar að sýna fram á trúar- bragðakennt og gervivísindalegt eðli „klassísku“ hagfræðinnar, og sér í lagi hugmyndafræði frjálshyggjunnar, á köflum standa faglegum vinnubrögð - um fyrir þrifum. Í því samhengi má nefna skilgreiningu höfundarins á frjálshyggju, en hugmyndafræðin segir hann að sé „fyrst og fremst skýr og afmörkuð kenn- ing í hagfræði“ sem þó hafi viðauka í formi ákveðinna hugmynda um eðli mannsins og samfélagsins og í stjórnarstefnu sem miðar að því að hrinda hagfræðikenningunni í framkvæmd (bls. 28). Hann aðgreinir jafnframt frjálshyggju frá því sem hann kallar „frjálslyndi almennt t.d. í stjórnmálum og siðferði“ (bls. 34) og ásakar einhverja ótilgreinda menn um að rugla hug- tökunum vísvitandi saman í þeim tilgangi að „eigna“ frjálshyggjunni hugs - uði á borð við John Stuart Mill, sem eiga að mati höfundar lítið skylt við frjálshyggjuna sjálfa. Slík tvískipting er möguleg í samtíma okkar, þar sem bæði hugtökin eru í notkun og hafa ólíka merkingu. En á þeim tíma sem höfundur er fyrst og fremst að fjalla um, þ.e. í lok átjándu aldar og fyrri hluta þeirrar nítjándu, var ekki um nein afgerandi skil þar á milli að ræða. Þvert á móti hafa fræðimenn almennt fjallað um þá ólíku en á margan hátt tengdu hugsuði sem Einar Már skilur að með svo afgerandi hætti undir einum hatti liberal- ismans. Höfundur færir engin rök fyrir því af hverju svo ætti ekki að vera. Þess í stað dembir hann hugtaki ættuðu frá þjóðmálaumræðu tuttugustu aldar yfir á suma þessara manna til að geta aðgreint þá hugsuði sem hann tengir við „svartagaldur frjálshyggjunnar“ (bls. 27) frá hinum, sem í huga höfundar hafa jákvæðari tengingar við eitthvert óskilgreint frjálslyndi og skrifuðu verk sem teljast til „hornsteina lýðræðis“ (bls. 35). Slíkt er í besta falli tímaskekkja og breytir verulega myndinni af því sögulega samhengi liberal ismans sem höfundi er svo mikið í mun að halda á lofti. ritdómar 185 Saga vor 2013 NOTA_Saga haust 2004 - NOTA 8.5.2013 12:23 Page 185
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212

x

Saga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Saga
https://timarit.is/publication/775

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.