Mímir - 01.04.1973, Side 16

Mynd þessa fólks sýnir jafnframt líf og örlög
fjölda manna á Islandi á síðari hluta 20. aldar.
Sumt fólk er hamingjusamt, annað ekki. En
allir reyna með einhverju móti að öðlast ham-
ingjuna. Hver einstaklingur fer þar sína eigin
leið.
Hvað er það þá, sem höfundur Dægurvísu
telur hamingju? A aftari kápusíðu bókarinnar
segir: „Sjálft lífsundrið er dásamlegt og það
er dýrlegt að vera tii. AUt, sem stuðlar að eðli-
legri lífsnautn og þroska er því gott, — en
hitt verður ekki afsakað né fyrirgefið, sem ógn-
ar lífinu sjálfu eða kreppir að eðlilegri þróun
mannsins."
Þessi orð túlka vel þann höfuðboðskap, sem
sagan hefur að flytja.
Eins konar viðlag í sögunni er söngur þrast-
anna í garðinum. „Lifa — lifa", sem raunar
öll náttúran tekur undir.
„Það er engu líkara en fólkið sé að verða
eins og þessi grös og lauf og fuglar og blóm
og laukar þarna úti í garðinum, sem iða og
springa út og spíra niðri í moldinni, og allt
tekur undir hvað með öðru: Lifa — lifa."1
Til að geta fundið þessa nautn lífsins, verður
fólk að þora að lifa lífinu, láta undan innsm
þrám sínum um ást og umhyggju og vera í sem
nánustum tengslum við náttúruna. Gangur lífs-
ins er að lifa, starfa og auka kyn sitt, en deyja
síðan, þegar hlutverki manns er lokið. En jafn-
framt á maður að njóta lífsins, því annars væri
þessi hringrás næsta tilgangslaus. Tákn þessa
eru þrestirnir í garðinum:
„Og meðan garðurinn blómgast og laufgast,
syngja þrestirnir: lifa — lifa, bíðandi þess að
litlir, ófleygir, ófiðraðir ungar sprengi þunna
skurn eggjanna, sem þrestlan verpir bráðum í
hreiðrið í trénu í miðjum garðinum. Bíða syngj-
andi. Syngja eins og garðurinn blómstri og sól-
in skíni og húsið hafi verið reist vegna jæirra
einna."2
I þessari mynd sinni sýnir höfundur ýmis
mein, sem þrífast í íslenzku nútímaþjóðfélagi.
Hún bendir ekki á Ieiðir til úrbóta, heldur sýnir
lesanda sínum þessi mein í skýru Ijósi með því
að setja sig í spor hinna ýmsu persóna. Vegna
þess, hve hin þjóðfélagslegu mein eru nátengd
vandamálum persónanna í þessari bók, hefur
verið minnzt á þau flest í kaflanum um persón-
urnar.
Hér eru þau helztu tekin saman:
Hvað á að verða um gamla fólkið?
Hið taumlausa lífsþægindakapphlaup.
Vandamál unglinganna í peningaþjóðfélag-
inu.
Vanmat á vinnunni og auðmýking hins
snauða verkamanns.
Mismun einstæðra og giftra mæðra og barna
þeirra og hvers vegna sumum feðrum leyfist
að skjóta sér undan ábyrgð á börnum sínum.
Mismunandi uppeldi kynjanna, sem gerir
konuna að þræli og óæðri veru.
Hvers vegna fá karlmenn að stjórna öllu
í heiminum?
Smáborgaraskapur og rangt uppeldi barna,
sem veldur því, að þau fara á mis við lífs-
hamingjuna.
Misjöfn aðstaða til náms og valda eftir efn-
um og stjórnmálaskoðunum.
Sú stefna stjórnvalda. sem neyðir bændur til
að hætta búskap.
Einangrun lista og listamanna frá venjulegu
fólki, sem þannig nær ekki að þroska smekk
sinn á list nútímans.
Spilling af völdum hersetunnar.
Áróður, sem troðið er inn á saklaust fólk,
og veldur, að það breytir gegn sannfæringu
sinni og hleður undir auðjöfra og stríðsgæð-
inga.
Um margt af þessu hefur höfundur fjallað í
öðrum verkum sínum.
„Snaran" fjallar að nokkru um hernámið og
hnignun bændaþjóðfélagsins.
I smásögunum „Punktur á skökkum stað" og
„Lífshætta" er fjallað um spillingu af völdum
varnarliðsins.
„Lífshætta" og smásagan „Móðir, kona,
1 Dægurvísa 19'65, bls. 98.
2 Dægurvísa 1965, bls. 175.
16