Mímir - 01.04.1973, Page 26

Þar eru blessuS börnin frönsk,
með borðalagða húfu,
og yfirvöldin illa dönsk
á annarri hverri þúfu.
syngur forsöngvarinn, en þá finnst áheyrendum
mál að linni:
Hættu nú, herra!
hér mun koma verra,
sem þér er betra að þegja um
en segja um.
Árin 1839—1842 dvelst Jónas heima á ís-
landi. Á sumrin ferðast hann um Island og legg-
ur stund á náttúrufræðirannsóknir, en hefur á
vetrum dvöl í Reykjavík. Reykjavík hafði lítið
breytzt frá árunum 1829—-32, og unir Jónas
sér þar illa. Fjárskortur bagar hann mjög, og
í bréfi til J. C. H. Reinhardt 1841 segir hann:
„Min eneste Sorg er Steenstrups Sundheds-
tilstand, og saa den ubetydelige Omstændighed,
at jeg bestemt og bogstavelig maa sulte ihjel
med det förste."17 Og við sama tón kveður í
bréfi til J. Steenstrup 1842: „Jeg arbejder som
jeg kan bedst for at friste Tilværelsen; — det
er slemt at sulte."18 Heilsuleysi stríðir nú einn-
ig á hann, og segir Konráð Gíslason í minning-
argrein sinni um Jónas: „En á þessum árum
breyttist heilsufar hans svo til hins lakara, að
hann beið þess aldrei bæmr, og hefur það
sjálfsagt, að miklu leyti, dregið hann til
dauða."19 Engu að síður yrkir Jónas á þessum
árum mörg pólitísk og þjóðfélagsleg kvæði.
Þann 20. maí 1840 birtir Kristján VIII. úr-
skurð þess efnis, að embættismannanefndin á
íslandi skuli koma saman og ráðgast um, hvort
ekki muni vel til fallið, að ráðgjafaþing verði
stofnað á Islandi. „En einkum eiga þeir vel
að því að hyggja, hvort ekki sé réttast að nefna
fulltrúaþingið alþing og eiga það á Þingvelli,
eins og alþing hið forna, og laga eftir þessu
hinu forna þingi svo mikið sem verða má."20
Þessi úrskurður verður Jónasi tilefni til fagnað-
arljóðsins Alþing hiÖ nýja (Rit, bls. 79—81).
Kemur þar skýrt fram, hverja Jónas telur mátt-
arstólpa hins íslenzka þjóðfélags:
... siglir særokinn,
sólbitinn slær,
stjörnuskininn stritar.
Traustir skulu hornsteinar
hárra sala;
í kili skal kjörviSur;
bóndi er bústólpi
— bú er landstólpi —
því skal hann virður vel.
Skáldið sér drauma sína rætast í ræðu „hins
stórráða vísis", er hann segir til um skipan hins
nýja alþingis:
... „Frelsi vil eg sæma
framgjarnan lýS
ættstóran kynstaf
Isafoldar.
Og konungur heldur áfram:
Svo skal hinu unga
alþingi skipað
sem að sjálfir þeir
sér munu kjósa. ...
Jónas hvetur í kvæðislok landa sína til að vakna
til dáða:
... Vaki vaskir menn!
til vinnu kveður
giftusamur konungur
góða þegna.
Á sama tíma og Jónas yrkir sín heim barátm-
og hvatningarljóð fyrir frelsi Islands, sem er
í hans augum endurreisn alþingis, þá yrkir hann
um Danakonunga í sama anda og hann gerði í
ljóði sínu til Hoppe stiftamtsmanns (sbr. bls 4).
Den 28cle Juni 1840, er lofkvæði á dönsku til
Kristjáns VIII., og sama er að segja um Kongens
Minde, ort 1841, til minningar um Friðrik VI.,
„Folkets Fader", sem lézt 1839- Jónas er kon-
unghollur þegn, og Danahamr kemur hvergi
fyrir í Ijóðum hans.
En við annan tón kveður í ljóðinu Viðbót
(Rit, bls. 92), ort 1841 sem viðbót við ljóð,
er Bjarni Thorarensen orti, skömmu eftir dauða
Tómasar Sæmundssonar. Jónas er þá farið að
26