Morgunblaðið - 25.02.1978, Blaðsíða 16

16
MORGUNBLAÐIÐ, LAUGARDAGUR 25. FEBRUAR 1978
Tillaga til þingsályktunar:
Hagstofnun launþega
og vinnuveitenda
Starfssvið sáttasemjara
Vilhjálmur Hjálmarsson, menntamálaráðherra, mælti nýverið fyrir
stjórnarfrumvarpi um kvikmyndasafn og kvikmyndasjóð. Hér sést
hann ásamt samgönguráðherra, Halldóri E. Sigurðssyni, og Frið-
jóni Þórðarsyni, þingmanni Vestlendinga. Máske eru þeir að ræða
um brúna yfir Borgarfjörð?
Tveir þingmenn Sjálfstæð-
isflokksins, Jóhannes
Árnason ok Pétur Sigurðs-
son, flvtja eftirfarandi til-
lögu til þingsályktunar um
hagstofnun launþega og
vinnuveitenda, sáttastörf í
vinnudeiium o.fl. t grein-
argerð segja flutnings-
menn að hún fjalli um eitt
brýnasta verkefnið, sem
levsa þurfi hér á landi í
dag, og einskis megi láta
ófreistað til að vinna að
viðunandi lausn þess.
Tillagan
hljóðar svo:
Alþingi ályktar að skora á ríkis-
stjórnina að beita sér fyrir þvi, að
sett verði á fót sameiginleg hag-
stofnun launþega og vinnuveit-
enda, er hafi það markmið að efla
sáttastarf í vinnudeilum, sætta
vinnu og fjármagn og bæta að
öðru leyti samskipti launafólks og
atvinnurekenda.
Skipa skal 7 manna nefnd til að
semja frumvarp til laga um þessi
efni. Skal frumvarpið m.a. fela í
sér eftirtalin atriði:
0 Starf ríkissáttasemjara verði
gert að aðalstarfi og skal hag-
stofnun launþega og vinnu-
veitenda heyra undir embætti
hans. Að öðru leyti verði starf
ríkissáttasemjara sem sjálf-
stæðast. Hann hafi með hönd-
um það verkefni að stuðla að
vinnufriði í landinu og starfi í
nánum tengslum við samtök
launþega og vinnuveitenda.
0 Ríkissáttasemjari skal að stað-
aldri fylgjast með ástandi og
horfum í atvinnumálum og
með þróun iauna- og kjara-
mála. Hann hafi vakandi auga
með þvi, ef vinnudeila er í
uppsiglingu, og beiti áhrifum
sínum, svo sem verða má í
Jóhannes Arnason.
Pétur Sigurðsson.
tæka tíð, til þess að samkomu-
lag náist.
0 Hagstofnun launþega og
vinnuveitenda skal vera
aðilum vinnumarkaðarins tii
ráðuneytis um hagfræðileg
efni við undirbúning og gerð
kjarasamninga og stuðla að því
að kjarasamningar á hverjum
tíma færi launþegum raun-
verulegar kjarabætur, án þess
' að koma þurfi til ófriðar á
vinnumarkaðnum og vaxandi
verðbólgu af þeim sökum.
9 Stofnunin skal að staðaldri
vinna að rannsóknum og til-
lögugerð um leiðir til að sætta
vinnu og fjármagn, bæta sam-
skipti launþega og vinnuveit-
enda i hinum ýmsu greinum
atvinnulífsins og stuðla á þann
hátt að meiri festu í þróun
kjaramála og bættum lífskjör-
um alls almennings í landinu.
0 Stofnunin skal eiga náið sam-
starf við Þjóðhagsstofnun og
skal í störfum sinum eiga að-
gang að þeim skýrslum, sem
Þjóðhagsstofnun semur um
þróun þjóðarbúskapar og horf-
ur í þeim efnum, þar á meðal
um framleiðslu, neyslu, fjár-
festingu, viðskipta- og
greiðslujöfnuð, verðlag og
kaupgjald, atvinnu og tekjur
almennings, afkomu atvinnu-
veganna og fjármál hins opin-
bera og eiga aðild að söfnun
upplýsinga um þessi efni og
úrvinnslu þeirra, eftir því sem
þörf krefur og nánar verður
ákveðið. Enn fremur skal
stofnunin eiga samstarf við
aðra þá aðila er fást við rann-
sóknir og meðferð kjaramála í
landinu, svo sem Kjara-
rannsóknarnefnd, eftir því
sem tilefni þykir vera til.
Nefndin skili áliti fyrir
næsta reglulegt Alþingi.
Kostnaður við störf nefdarinn-
ar greiðist úr ríkissjóði.
Greitt fyrir gerð
kjarasamninga
I greinargerð segir m.a.:
„Tilgangur þessarar þingsálykt-
unartillögu er að stuðla að frið-
samlegri lausn á vinnudeilum
með auknu sáttastarfi og nánara
samstarfi launþega og vinnuveit-
enda en verið hefur við undirbún-
ing og gerð kjarasamninga með
það sjónarmið í huga að koma á
meiri festu í þróun kjaramála og
öðrum þeim samskiptum aðila
vinnumarkaðarins, er verða
mætti til úrbóta i þessum efnum
til lengri tíma.
Árið 1925 voru sett lög um
sáttatilraunir í vinnudeilum. Arið
1938 voru þau lög felld inn í lög
nr. 80 frá 11. júni 1938, um
stéttarfélög og vinnudeilur, með
nokkrum breytingum. Arið 1926
var sáttasemjari ríkisins fyrst
skipaður. Dr. Björn Þórðarson,
siðar forsætisráðherra, gegndi því
starfi frá 1926 til 1942, Jónatan
Hallvarðsson, frá 1945. AlHr hafa
þessir sáttasemjarar notið óskor-
aðs trausts jafnt launamanna sem
vinnuveitenda fyrir samvisku-
semi þrautseigju og réttsýni.
Sáttasemjárastarfið hefur alla
tið verið aukastarf við hliðina á
annasömu embætti. Það er
skoðun flutningsmanna þessarar
tiliögu, að nú sé orðið tímabært að
gera starf ríkissáttasemjara að
fullu starfi. Kjaramálin eru orðin
svo umfangsmikill og mikilvægur
þáttur i þjóðfélaginu, að æskilegt
er, að ríkissáttasemjari geti helg-
að sig þeim alfarið. Tillagan gerir
því ráð fyrir, að starf ríkissátta-
semjara verði gert að föstu starfi,
aðalstarfi. Nauðsynlegt er, að
sáttasemjari sé sjálfstæður og
óháður embættismaður og hafi
aðstöðu til þess að haga svo störf-
um sínum, að hann njóti fulls
trúnaðar hjá báðum aðilum
vinnumarkaðarins. Þarf að búa
svo að starfinu, að þessum til-
gangi verði náð.
Sáttasemjari þarf að starfa allt
árið og fylgjast að staðaldri með
ástandi atvinnumála og þróun í
Iaunamálum. Aðilar eiga að geta
leitað aðstoðar hans og fyrir-
greiðslu á hvaða stigi mála sem
er, þótt ekki hafi slitnað upp úr
samningaumleitunum eða vinnu-
stöðvun verið boðuð, Eins á sátta-
semjari að geta boðið fram aðstoð
sína og milligöngu hvenær sem
er, þótt ekki sé í hnút komið.
Samkvæmt 6. tölulið 2. gr. laga
nr. 54 frá 21. mai 1974, um Þjóð-
hagsstofnun og breyting á lögum
nr. 93/1971, um Framkvæmda-
stofnun ríkisins, er gert ráð fyrir
þvi að meðal verkefna Þjóðhags-
stofnunar sé að veita aðilum
vinnumarkaðarins upplýsingar
um efnahagsmál og annast fyrir
þá hagfræðilegar athuganir, eftir
því sem um semst.
Tilgangur þessarar þings-
ályktunartillögu er enn fremur
nánari útfærsla á þessu laga-
ákvæði á þann veg, að í stað þess
að aðilar vinnumarkaðarins, hvor
í sínu lagi, fái upplýsingar um
efnahagsmál frá Þjóðhagsstofn-
un, sem er rikisstofnun, og vinni
hvor i sínu lagi að þessum málum,
þá komi sérstök stofnun eða
deild, sameiginleg fyrir báða
aðila, er starfi við embætti ríkis-
sáttasemjara og undir hans stjórn
sem hlutlauss aðila. Jafnframt er
gert ráð fyrir nánu samstarfi við
Framhald á bls. 26
Þingfréttir í stuttu máli
Sveitarstjórnarkosn-
ingar á laugardegi?
Vísindaleg rannsókn á lifnadarháttum ædarfugls
Breyting á sveitarstjórnarlög-
um./Kosið á laugardegi.
Fjórir þingmenn: Gunnlaug-
ur Finnsson (F), Ólafur G.
Einarsson (S), Magnús T.
Ólafsson (SFV) og Páll Péturs-
son (F) flytja frumvarp til
breytinga á sveitarstjórnarlög-
um. Frumvarpið gerir ráð fyrir
tvenns konar breytingum. I
fyrsta lagi er gert ráð fyrir að
kjördagur verði einn og hinn
sami um allt land, en eins og nú
er er kjördagur annar i
minnstu sveitarfélögunum en í
þéttbýli. Þá er lagt til að hverfa
frá þeirri hefð að kjósa á
sunnudegi. 1 1. frv.gr. segir:
„Almennar sveitarstjórnar-
kosningar skulu fara fram
fyrsta laugardag í júnímán-
uði“. Sú breyting er m.a. rök-
studd með því, að starfsmenn
við kosningar, sem og þeir, er
vaki eftir úrslitum, mæti þá
betur fyrirkallaðir til vinnu en
ef kosið er á sunnudegi. — 1
öðru lagi er lagt til að gerðar
verði breytingar á framkvæmd
óhlutbundinna kosninga. Frv.
stefnir að þvi að gera kleift að
kjósa aðalmenn og varamenn á
sama kjörfundi. I frv. greininni
segir: „Þeir eru kjörnir aðal-
menn í hreppsnefnd sem flest
atkv. fá í sæti aðalmanna. 1.
varamaður er sá kosinn er flest
atkv. hlýtur í 1. sæti á lista fyrir
varamenn, að viðbættum þeim
atkv. sem hann fékk á lista yfir
aðalmenn, hafi hann ekki náð
kosningu sem aðalmaður".
Kosning annarra- varamanna
ákvarðast á sama hátt.
Breyting á umferðarlögum.
Ellert B. Schram (S) og
Eyjólfur K. Jónsson (S) flytja
frv. til breytinga á umferðar-
lögum. Lagt er til að 3 mgr. 5.
gr. gildandi laga falli niður.
Hún kveður á um þá skyldu, að
í fólksbifreiðum, sem flytja
megi yfir 30 farþega, skuli vera
ökuriti, er sýni farna vegalengd
og hraða bifreiðar á hverjum
tíma. Ennfremur að geyma
skuli árituð eyðublöð tækisins í
eitt ár. Akvæði þetta mun ekki
hafa verið virkt í framkvæmd.
2. frv.gr. fjallar um að lengd
almenningsbifreiða til fólks-
flutninga megi vera allt að 13 m
miðað við tveggja öxla bifreið-
ar. Sé bifreið búin þremur öxl-
um má lengd hennar vera
meiri. Dómsmálaráðherra
kveði nánar á um þetta efni í
reglugerð.
Vfsindaleg rannsókn á lifnaðar-
háttum æðarfugla.
Þorleifur K. Kristmundsson
(F) og Ingi Tryggvason (F)
flytja tillögu til þingsályktunar
um vísindalega rannsókn á
lifnaðarháttum æðarfugls. í
greinargerð segir að ekki sé
vansalaust, að vísindaieg rann-
sókn af þessu tagi hafi ekki
farið fram i landi, þar sem
æðarfugl hafi verið eða hlunn-
indi af honum „þáttur í afkomu
Islendinga". Beztu upplýsingar
um æðarfugi hér á landi sé að
fá í grein eftir Eyjólf Guð-
mundsson á Illugastöðum á
Vatnsnesi (Skirnir) og bækl-
ingi eftir sr. Sigurð Stefánsson
í Vigur frá 1914. Vikið er að
fækkun æðarfugls og minnkun
dúntekju. Meðalútflutningur á
dún á árunum 1864 til 1913
mun hafa verið um 3400 kg en
hún var um 2200 kg 1977. Mikil
röskun hafi orðið á lifi æðar-
fuglsins. Fela þurfi náttúru-
fræðingum víðtæka vísindalega
rannsókn á lifnaðarháttum
hans við Island.
Embættisgengi kennara og
skólast jóra.
Fram hefur verið lagt stjórn-
arfrv. til laga um embættis-
gengi kennara og skólastjóra.
Nánar verður greint frá frv.
þegar menntamálaráðherra
mælir fyrir því.
Vegur í Mánárskriðum við
Siglufjörð
Eyjólfur Konráð Jónsson (S)
hefur beint þeirri fyrirspurli til
samgönguráðherra, hvað líði
áætlunargerð um nýtt vegar-
stæði í Mánárskriðum á Siglu-
fjarðarvegi. Vegurinn um Mán-
árskriður liggur það hátt (ofan
sjávarmáls) að hann teppist
oftar en vera þyrfti, ef lægi á
láglendi.
Reglugerð um lágmarksstærðir
fisktegunda
Guðlaugur Gíslason "(S) hef-
ur beint eftirfarandi fyrir-
spurnum til sjávarútvegsráð-
herra:
„1. I reglugerð nr. 262 6. júlí
1977 segir svo: „Skylt er að
hirða allan fisk af eftirtöldum
tegundum, sem kemur í veiðar-
færi íslenskra fiskiskipa:
Þorskur, ýsa, ufsi, skarkoli og
karfi“.
Spurt er: Hvernig er háttað
framkvæmd og eftirliti með
reglugerðinni að því er þetta
ákvæði hennar varðar?
2. Hve mikið var á s.l. ári gert
upptækt af fiski undir Iág-
marksstærð samkvæmt 6. gr.
reglugerðarinnar?"
Rfkið virkur aðili í kjarasamn-
ingum
Tveir þingménn Framsóknar-
flokksins, Gunnar Sveinsson og
Ingvar Gíslason, flytja tillögu
til þingsál.vktunar, svohljóð-
andi: „Alþingi ályktar að fcla
félagsmálaráðherra að undir-
búa í samráði við aðila vinnu-
markaðarins frumvarp til laga
er fe.li í sér að ríkisstjórnir séu
á hverjum tíma virkur aðili að
heildarsamhengi um kaup og
kjör í landinu, ásamt aðilum
vinnumarkaðarins". Tillögunni
fylgir ítarleg greinargerð.