Morgunblaðið - 24.04.1988, Qupperneq 40

Morgunblaðið - 24.04.1988, Qupperneq 40
40 MORGUNBLAÐIÐ, SUNNUDAGUR 24. APRÍL 1988 FRÁHALLÆRI HL BJARGÁLNA Sagt frá verslunarmál um í Vestur-Skaftafellssýslu og bók Kjartans Ólafssonar sagnfrœÖings um það efni Á steinlögðu hlaðinu stóðu hestar og frísuðu í morgunbir- tunni. Það heyrðist hark þegar hófar hestanna smullu í grjótinu. Jón bóndi gekk á milli hestanna og gætti að reiðtygjunum. Miklu gat skipt að hver ól væri í lagi þegar lagt var í langferð, það gat riðið baggamuninn þegar sundriða þurfti vatnsmiklar ár. Inni í baðstofu sat Guðrún, hús- móðirin á bænum, með bam á öðru ári í fanginu og klæddi 'það í vel þæfðan ullarsokk, gólfið var kalt þó komin væri tíunda vika sumars. Hún velti fyrir sér möguleikunum á að fá silki í svuntu í krambúðinni á Eyrarbakka, víst væri það gam- an, en innleggið hlaut að ráða, lé- reft í sængurföt yrði líka að ganga fyrir. Það var metnaðarmál hjón- . anna í Ystakoti að stofna ekki til " jfskulda í Lefoliisverslun. Guðrún vissi vel hvernig Jón bóndi hennar var vanur að reka erindi sín og annarra í kaupstaðar- ferðunum á Eyrarbakka. Fyrst myndi verslunarstjórinn leiða hann inn á skrifstofu sína og gefa honum glas af víni og þeir myndu ræða um vömverðið. Síðan yrði ullin veg- in. Líkast til yrði hún ekki minni en í fyrra en þá var hún tæp 200 pund. Svo kæmi að úttektinni. Jón tók æfinlega nær þriðjung í peningum og þamæst myndi hann taka út lítilsháttar brennivín, minna þó en margur annar, sem betur fór. En tóbaksmaður var Jón, því var ekki að neita. I fyrra hafði hann tekið •^út rjól fyrir níu krónur og skro og snúss að auki, og varla yrði það minna í ár. Síðan kæmi röðin að kommatnum, rúgi , bankabyggi og hrísgijónum. Ekki var hætt við að Jón myndi gleyma kaffi eða sykri, en kramvömna lét hann yfirleitt mæta afgangi. En ekki var allt búið þegar lokið var verslun fyrir heimilið. Jón þurfti nú sem endra- nær að auki að reka erindi fyrir nágranna og vinnufólk, stundum fyrir allt að tuttugu manns. Vissu- Skaftfellska ullin flutt til skips frá Vík Halldór Jónsson í Suður-Vík og fjölskylda. F.v. Jón Halldórsson, Ólafur Halldórsson, Halldór Jónsson, Matthildur Ólafsdóttir, Sigurlaug Halldórsdóttir og Guðlaug Halldórsdóttir. Vík í Mýrdal. Myndin er tekin haustið 1902 eða vorið 1903. Brydesverslun og Brydepakkhús fyrir miðri mynd manna á Jóni, ekki vildi Guðrún vanmeta þá hlið málsins. Þegar bamið hafði hlaupið á litlu spóaleggjunum fram baðstofugólfið stóð Guðrún upp og sótti listann yfir allt það sem heimilið vanhagaði um innanstokks. Hvað hún fengi í hendumar af því sem þar var tínt til yrði að ráðast en hún vonaði hið lega tafði þessi erindrekstur heim- ferðina, stundum hafði Jón verið nær viku í tjaldi sínu, norðanvert við búðabyggingarnar og verið í útréttingum, bæði fyrir sjálfan sig og aðra, lungað úr þeim tíma. Vissulega var þetta stundum baga- legt vegna búskaparins, en að hinu leytinu bar þetta vott um traust besta. Hjónin kvöddust með kossi í hlaðvarpanum og Guðrún gat ekki að sér gert að hjúfra andlitið niður í hijúfan vaðmálskraga Jóns, þau myndu ekki sjást næstu eina ti! tvær vikumar. Hún vissi með sjálfri sér að verst yrði það fyrstu og síðustu daganna. Ámar á leiðinni frá Meðallandi að Eyrarbakka höfðu orðið mörgum góðum dreng að aldurtila. Jón þrýsti konu sinni þétt að sér, hann vissi hvað braust um í hugskoti hennar en við því varð ekki gert, hann varð að sækja björg til heimilisins og Eyrarbakka- verslun var illskársti kosturinn í þeim efnum. Þegar hann reið niður mjóan götuslóðan í þýfðu túninu með alla reiðingshestana í taumi velti hann því fyrir sér hvenær sá draumur Skaftfellinga yrði að vem- leika að verslun yrði stofnuð í sýsl- unni. \ Vík löggiltur sem verslunarstaöur Eitthvað þessu líkt hófst kaup- staðarferð ótalmargra Skaftfellinga áður en Vík í Mýrdal varð þeirra verslunarstaður. Á síðasta ári vom rétt hundrað ár liðin síðan Vík í Mýrdal varð lögggiltur verslunar- staður. Það vom bændurnir á Víkurbæjunum sem riðu á vaðið í verslunarmálunum, Halldór Jóns- son kaupmaður í Suður-Vík og Þorsteinn Jónsson bóndi og hrepp- stjóri í Norður-Vík. Árið 1884 fékk Halldór fyrsta vömslattann beint frá Bretlandi og hefst þar með verslun í Vík. Áður var oftlega búið að ræða nauðsyn þess að versl- un kæmi á þetta svæði. Þann 17. ágúst 1778 bar Hans Klog kaup- maður í Vestmannaeyjum fram í bréfi til yfirvalda þau tilmæli að Vestur-Skaftfellingum og íbúum austurhluta Rangárvallasýslu verði ekki lengur stefnt á Eyrarbakka með verslun sína heldur gefinn kostur á viðskiptum við kaup- manninn í Vestmannaeyjum og í því skyni komið upp einu eða tveim- ur útibúum á suðurströndinni. Hug- myndir hans vom þær að leggja skipi við Dyrhólaey um hásumarið og versla þar og svo koma upp verslun í Bakkahjáleigu við Lan- deyjasand og hafði hann stuðning Lýðs sýslumanns Skaftfellinga í þessu máli. Þegar Hans Klog skrifaði bréf sitt vom 176 ár liðin frá upphafi einokunarverlsunarinnar og allan þann tíma hafði Vestur- Skaftfell- ingum verið ætlað að sækja verslun til Eyrarbakka. í framhaldi af þess- ari málaleittan stóð til að kanna hafnarskilyrði við Dyrhólaey en af því varð ekki, en Landeyjarkrambúð varð að vemleika. Sú verslun varð hins vegar ekki langlíf en margir Skaftfellingar versluðu þar þau fjórtán ára sem hún var við lýði. Arið 1797 var útibúinu í Bakkahjá- leigu lokað og eftir það versluðu flestir Vestur- Skaftfellingar á Eyr- arbakka svo sem verið hafði um langan aldur. Þeir vom þó til sem bmgðu á önnur ráð. Guðmundur Ólafsson bóndi í Eyjarhólum tók upp verslunarferðir til Vestmanna- eyja á skipinu Pétursey sem hann var lengi happasæll formaður á, fór hann margar slíkar ferðir. Á Papósi var verslað í 36 ár , frá árinu 1861 til 1897 og þangað sóttu verslun á þeim tíma margir bændur úr Fljótshverfí, af Síðu og úr Landbroti og tæpur þriðjungur bænda úr Meðallandi. Sumir fóm
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68

x

Morgunblaðið

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.