Morgunblaðið - 02.10.1991, Síða 28

28
MORGUNBLAÐIÐ MIÐVIKUDAGUR 2. OKTÓBER 1991
Að lifa aftur og aft-
ur - eða að eilífu
„Mikael“ - eða Jesús Kristur
eftír ísak Harðarson
Hugmyndir „nýaldarsinna" um
að „þú lifir aftur og aftur“, „Mika-
el, vitsmunaveru á öðru tilverustigi
^sem fræðir mannkynið um tilgang
lífsins“ . . . svo og skrif ýmissa
kristinna manna gegn þessum sam-
tökum og hugmyndum hafa tekið
nokkurt rúm í fjölmiðlum á undan-
förnum mánuðum. Ef gaumgæfa
ætti hugmyndir og viðhorf hvors
hópsins um sig á nákvæman og
röklega fullnægjandi hátt, og bera
þau síðan saman til að reyna að sjá
hugsanleg tengsl þeirra og líkindi,
og jafnvel til að ákvarða hvor væru
sannari og manninum þroskavæn-
legri, þyrfti mikið prentrými sem
ekki er til staðar í dagblaði, og því
skal þess ekki freistað hér. Slík við-
leitni væri líka sjálfsagt til lítils;
röksemdir og almenn skynsemi
' duga sjaldnast til að fólk skipti um
trú, því „sæll er hver í sinni trú“
og vill sjálfsagt vera svo áfram,
hvort sem um er að ræða kristna
menn, múslima, nýaldarsinna eða
aðra — ef annað kemur ekki til.
Ýmislegt er það þó sem sker
dýpra í augun en annað í „málflutn-
ingi“ nýaldarsinna, og sem þörf er
á að upplýsa um, ef menn eiga ekki
í sífellu að tala hver framhjá öðrum.
T.d. vilja nýaldarsinnar taka það
skýrt fram að þeir boði ekkiný trú-
J»arbrögð. Ég staðhæfi hinsvegar að
nýaldarsinnar lifa i trú í raun
(reyndar missterkri eftir einstakl-
ingum) og vil kalla „hugmyndir"
þeirra trúarbrögð, hvort sem þeir
vilja nefna sig nýtískulegri og
„frjálslegri“ nöfnum en trúarhóp,
eða ekki. Trú þeirra er reist á sam-
blendingsgrunni mannhyggju
(húmanisma) og fornra hugmynda
komin frá Egyptum, Grikkjum, Ind-
veijum og fleirum, að viðbættum
seinni tíma „opinberunum"
maddamanna Blavatsky, Bailey og
annarra guðspekilegra „world serv-
ers“, auk nýrra hugmynda um
geiminn og hugsanlega háþroskaða
íbúa hans sem ef til vill koma bráð-
um og hjálpa okkur áleiðis til „meira
ljóss" „súper-egósins“ sem ku búa
innra með manninum. Allt er þetta
kryddað skilyrðislausri trú á 20.
aldar hugj.akið „innsæi mannsins",
og yfir öllu gnæfir síðan hinn fijálsi
maður og skal dýrkaður út yfir líf
og dauða. Að vísu er ekki um eitt
heildarkerfi hugmynda að ræða,
heldur „veldu þá ávexti sem þér lít-
ast fróðlegastir", en rauði þráðurinn
er sá að maðurinn sé stöðugt að
vaxa og þroskast, og endi sjálfsagt
að lokum sem alupplýst og ódauðleg
vera. Ef þessi ósannanlega (en þó
oft rökrétta) lífsspeki flokkast ekki
undir trúarbrögð, þá er ég sjimp-
ansi.
Önnur sjálfsblekking (og ekki
veigaminni) sem blasir gjarnan við
í blaðagreinum nýaldarsinna (t.d. í
Velvakanda 25.8.), er sú hróplega
mótsögn að „margir" þeirra „tilb-
iðja Jesúm Krist" — án þess að trúa
á hann! Áðurnefnd blaðagrein
„stjórnar Nýaldarsamtakanna" ber
með sér svo klofið og órökrétt við-
horf til Jesú Krists að ekki þarf
maður að vera heittrúaður eða víð-
lesinn í Biblíunni til að trúa ekki
sínum eigin augum. í greininni seg-
ir m.a.: „Margir úr röðum nýaldar-
fólks taka undir þá skoðun að al-
mætti Guðs sé slíkt að hann hafi í
aldanna rás sent okkur fleiri en
einn meistara til þess að færa okk-
ur nær upprunanum. Jesús Kristur
var einn sh'kur og sem sh'kan til-
biðja margir nýaldarsinnar Krist,
en nýöld er ekki hollusta við einn
meistara; hún er lærdómur frá
mörgum meisturum í leit okkar að
einingu við Guð.“ (Leturbreytingar
mínar). Athugum þetta aðeins.
Ef við lítum framhjá þeirri und-
arlegu röksemd í upphafi tilvitnun-
arinnar að Guð sé svo almáttugur
að honum dugi ekki að senda ein-
getinn son sinn (sem Jesús sjálfur
kvaðst vera) til mannanna, heldur
verði hann stöðugt að endurnýja
og betrumbæta tengslin við menn
með nýjum „meisturum", þá virðist
hitt allavega standa eftir að „marg-
ir nýaldarsinnar" telji Jesúm samt
sem áður sendiboða frá Guði (en
bara einn af mörgum). Við skulum
í bili samþykkja það: Jesús er sem-
sagt „meistari" kominn frá Guði til
að „færa okkur nær“ honum. Ef
nýaldarsinnar trúa því í raun ættu
þeir að vera sjálfum sér samkvæm-
ir og trúa og tileinka sér boðskap
„meistara Jesú“ eins og „annarra
meistara“. Raunin er hinsvegar sú
að þeir virðast aðeins taka mark á
Jesú, þegar það samræmist mann-
dýrkunarmarkmiðum þeirra — sem
merkir aftur að þeir taka ákaflega
sjaldan mark á honum. T.d. er eins
og þeir hafi aldrei opnað Nýja testa-
mentið og séð hvað Jesús segir um
sjálfan sig — um persónuna Jesúm
Krist Mannsson og Guðsson. Ef
þeir tækju mark á vitnisburði Jesú
um sjálfan sig, myndu þeir hafa
vara á sér og láta vera að jarma
eins og sauðir um hollustu við
„marga meistara" framan við úlfs-
kjaftana sem leynast í rökkurdjúp-
um manns og geims.
Jesús heldur því nefnilega aldrei
fram að hann sé aðeins einn af
mörgum jafngildum meisturum, eða
einn af mörgum vegum manna til
föðurins — heldur alltaf hið gagn-
stæða. Hann segir t.d. (leturbr. og
aths. eru mínar): „Guð sendi ekki
soninn (ekki „synina“ eða „meistar-
’trmr
ísak Harðarson
„ Jesús heldur því nefni-
lega aldrei fram að
hann sé aðeins einn af
mörgum jafngildum
meisturum, eða einn af
mörgum vegum manna
til föðurins — heldur
alltaf hið gagnstæða.“
ana“) í heiminn til að dæma heim-
inn, heldur að heimurinn skyldi
frelsast fyrir hann. Sá sem trúir á
hann, dæmist ekki. Sá sem trúir
ekki, er þegar dæmdur, því að hann
hefur ekki trúað á nafn Guðs sonar-
inseina.“ (Hóh. 3.17,18). „Ég(ekki
,,við“) er brauð lífsins. Þann mun
ekki hungra, sem til mín (ekki „okk-
ar“) kemur, ög þann aldrei þyrsta,
sem á mig trúir. En ég hef sagt
við yður: Þér hafið séð mig og trú-
ið þó ekki. Allt sem faðirinn gefur
mér, mun koma til mfn, og þann
sem kemur til mín, mun ég alls
ekki brott reka. Ég er stiginn niður
af himni, ekki til að gjöra vilja minn,
heldur vilja þess, er sendi mig. En
sá er vilji þess, sem sendi mig, aðég
glati engu af öllu því, sem hann
hefur gefið mér, hedlur reisi það
upp á efsta degi. Því sá er vilji föð-
ur míns, að hver sem sér soninn
og trúir á hann, hafí eilíft líf, og
ég mun reisa hann upp á efsta
degi.“ (Jóh. 6.35-40). „Eger vegur-
inn, sannleikunnn og líf/d. Enginn
kemur til föðurins, nema fyrir mig.
Ef þér hafið þekkt mig, munið þér
og þekkja föður minn. Héðan af
þekkið þér hann og hafið séð hann.
Ég og faðirinn erum eitt.“ (Jóh.
14.6,7 og 10.30). Og þennan sann-
leika segir Jesús einnig á margvís-
legan annan hátt eins og kunnugt
er. Það virðist bara ekki vera kunn-
ugt nýaldarsinnum.
Nýaldarsinnar segja: „Nýöld er
ekki hollusta við einn meistara; hún
er lærdómur frá mörgum meistur-
um í leit okkar að einingu við Guð.“
Jesús talar hinsvegar hvergi um
þennan kvíslótta veg, heldur segir:
„Ég er vegurinn, sannleikurinn og
lífið. Enginn kemur til föðurins,
nema fyrir mig.“
Nýaldarsinnar segja: „Nýaldar-
fólk á það sameiginlegt, að leit
þess hefur Guð að leiðarljósi, þá
oftar en ekki í gegnum Jesúm
Krist." Það er undarlegt því jafn
sjaldan og aldrei er minnst á Bibl-
íuna eða aðrar bækur um Jesúm
Krist í auglýsingum frá verslun ís-
lenska nýaldarfólksins, og ekki í
eitt einasta sinn hef ég séð auglýs-
ingu frá nýaldarsinnum um sam-
komur þar sem rækta á eininguna
við föðurinn með þeirri „tækni“ sem
Guðssonurinn eini hvatti okkur til
að rækta: bæninni, en jafn oft og
alltaf eru auglýst námskeið í ýmsu
grufli í dulvitund mannsins og ná-
kvæmlega sama dufli við ókunn
andaölf og Gamla testamentið, trú-
arrit Jesú Krists, skipar mönnum
að varast eins oghinn vonda sjálfan!
Nýaldarsinnar bjóða upp á ýmis
konar „visku“ til þess að efla „þekk-
ingu og þroska“ mannsins, líklega
í því skyni að „færa hann nær upp-
runanum" og stuðla að „einingu við
Guð“. Jesús sagði hinsvegar: „Ég
vegsama þig, faðir, herra himins
og jarðar, að þú hefur hulið þetta
spekingum og hyggindamönnum,
en opinberað það smælingjum ...
Sannlega segi ég yður: Nema þér
snúið við og verðið eins og börn,
komist þér aldrei í himnaríki.“
(Matt. 11.25 og 18.3).
Þótt nýaldarfólk haldi e.t.v'. að
það „hafi Guð að leiðarljósi" og
„leiti einingar við Guð“ er hinn
Skipulögð stjóm
fiskveiða næstu árin
eftír Karl Ormsson
Nú hefur verið sett á laggirnar
nefnd sú sem ætlað er það hlutverk
að móta fiskveiðistefnu okkar
næstu árin. Þá er ekki úr vegi að
gefa nánari gaum þeim röddum sem
hafa verið einna háværastar um
sölu kvóta og veiðileyfa. Ég er í
flokki 60-70% þjóðarinnar er gæti
hugsað sér sölu á veiðileyfum í ein-
^hverri mynd, a.m.k. vil ég, að ef
ekki verði tekið upp veiðileyfa gjald
verði alfarið bannað nú þegar að
versla með kvóta á nokkurn máta,
hvorki selja hann eða leigja, ekkert
brask.
I skoðanakönnun hefur komið
fram að 66% þjóðarinnar vilja banna
kvótasölu. Það kvótabrask sem
tíðkast hefui' hér undanfarin ár er
til skammar, það hefur skapast svo
mikið ranglæti í kringum það að
orð fá því ekki lýst. Kvótar eru
keyptir frá heilu byggðarlögunum,
^sem hefur í för með sér atvinnu-
leysi í stórum stíl. Fjölmiðlar eru
fullir af auglýsingum eftir kvóta
sem auðvitað lendir alltaf hjá þeim
er mest hafa auraráðin.
Mýmörg dæmi mætti nefna um
kvótasölu og brask þar sem mönn-
um hefur verið veittur kvóti en
hafa ekki notað hann þannig að
,menn hafa fengið fé fyrir fisk sem
þeir hafa aldrei veitt og eiga ekk-
ert í. Jafnvel er dæmi um að menn
hafa fengið kvóta út á bát sem leg-
ið hefur á hafsbotni. Það væri efni
í heila bók að skýra frá því braski
og allskonar svínaríi sem hefur við-
gengist í kringum sjávarútveginn
síðustu árin þjóðinni til stórskamm-
ar. Bátar og skip hafa verið lengd
og stytt, skorið hefur verið framan
af stefninu á þeim til að vera innan
þeirra marka sem sett voru um
lengd skipa.
Bátar eru margmældir upp með
allskonar kúnstum, gömlum smá-
bátum er sökkt í hafið eða þeim
brennt og í staðinn keypt stórglæsi-
leg skip 10-20 sinnum stærri, allt
í þeim tilgangi að leika á hið mein-
gallaða kerfi. Þetta hlýtur sú nefnd
sem starfar við að marka fiskveiði-
stefnuna að taka til alvarlegrar
íhugunar. Einnig ætti sú regla að
vera ófrávíkjanleg, að Islendigar
nýti einir þá fiskistofna og allar
sjávarafurðir sem eru í kringum
landið. Þegar verður að afturkalla
allar undanþágur til útlendinga þótt
í smáum stíl sé.
Á sama hátt og við Islendingar
viljum vera efnahags- og stjórnmál-
alega sjálfstæð þjóð býst ég ekki
við að Belgar og Færeyingar vilji
fá hér undanþágu til fiskveiða á
þeirri forsendu að þeir séu svo
smáar og fátækar þjóðir eins og
við heyrum oft fleygt. Lúðukvóti
að verðmæti 40 milljónir gerir all-
nokkuð meira en nokkrir laxar sem
merktir hafa verið í íslenskum ám
og veiðst hafa við Færeyjar, ef satt
er, að tengsl hafi verið á milli samn-
inga Færeyinga á fískveiðiheimild-
um og banni við laxveiði við Færeyj-
ar.
Við verðum að koma okkar efna-
hagsmálum sem fyrst í lag og þurf-
um á öllum okkar fiski að halda.
Þó að við viljum halda eðlilegu og
vinsamlegu sambandi við allar þjóð-
ir hefi ég megnustu skömm á því
að við skulum alltaf haga okkur
eins og milljónaþjóðir gera, við
verðum að fara að sníða okkur
stakk eftir vexti, við getum ekki
haldið' stöðugt áfram að safna
skuldum sem börnin okkar þurfa
að borga í framtíðinni.
Hvað varðar fiskveiðarnar er
sýnilegt að Þorsteinn Pálsson sjáv-
arútvegsráðherra ætlar ekki að líða
neinum fiskiðnaðarþjóðum að ríkis-
styrkja í nokki'u formi sínar fisk-
veiðar á kostnað markaða okkar
og er það vel. Hjá honum hefur
einmitt komið til álita að endur-
skoða undanþágur á veiðum til ann-
arra þjóða í okkar landhelgi, ég
skora á hann að afnema þær ineð
öllu.
Ef smábátar okkar fengju þann
afla sem Belgum og Færeyingum
er færður á silfurfati væri það dá-
lagleg búbót fyrir landsbyggðina
og kæmi það þeim helst til góða
sem eru um hinar dreifðu byggðir
landsins og hafa ekki að neinu öðru
að hverfa.
Það er alveg víst að aldrei verður
Karl Ormsson
fundin upp betri byggðastefna en
sú að smábátum í hinum dreifðu
byggðum verði gefinn möguleiki á
að fiska þannig að þeir geti sýnt
hagnað og útvegað atvinnu miðað
við stærð og afla.
Ég átti því láni að fagna að kynn-
ast nokkrum ungmennum úr sjávar-
plássi utan af landi sl. vor. Þaðan
eru gerðar út 22 trillur sem fengu
skammtaðan kvóta (1990) allt niður
í nokkur kíló. Hefðu allar þessar
trillur fengið nægilegt magn til að
vera reknar með hagnaði hefði
þetta skapað atvinnu fyrir 3-4 við
hvern bát (með vinnslu á afla). Þau
atvinnutækifæri jafnast næstum á
við_ meðal stóriðju.
1 blaðinu Fiskifréttir 16. ágúst
gefur að líta athgyglisverða grein
eftir Örn Pálsson framkvæmda-
stjóra Landssambands smábátaeig-
enda. Þar leggur hann til að króka-
veiðar verði gefnar fijálsar fyrir
smábáta, ég vil ganga lengra, ég
vil gefa allar línu- og handfæraveið-
ar fijálsar, en takmarka í staðinn
veiðar í veiðarfæri sem gefa lélegra
hráefni. Ef smábátar upp að 9
brúttólestum teljast vera um þtjú
þúsund (sem mun láta nærri) og
allir fengju afla til að bera sig sæmi-
lega (og það aflamagn væri til í
þorskígildum) væri það atvinna á
við fjórtán-sextán álver á stærð
við Isal hvorki meira né minna
(samkvæmý upplýsingum sem ég
fékk hjá ísal vinna þar um 7-8
hundruð manns (færri á sumrin)).
Auk þess mundi þessi atvinna dreif-
ast jafnt um allt land.
Nú skal ég viðurkenna að það
ekki er sambærileg tekjuöflun fyrir
þjóðarbúið, en atvinna yrði bæði
jafnari og bærist þangað sem stór-
iðja gæti ekki gefið atvinnu. í sama
blaði 16. ágúst er smáfrétt sem
lætur ekki mikið yfir sér, en er at-
hyglisverð. Hún er um smábát frá
Eyrarbakka, Stakkavíkin ÁR, sem
hafði veitt fyrir 122 milljónir 1990
og allt á línu og uppistaðan í aflan-
um var utankvótafiskur, keila og
langa. Þetta sýnir að mögulegt er
fyrir útjónasama menn að skapa
verðmæti úr því sem áður þótti
verðlaust.
Fréttablað Morgunblaðsins „Úr
verinu“ sagði nýlega frá svipuðu
atviki. Þar var bátur frá Vest-
mannaeyjum sem hafði verið á línu
(útilegu) frá áramótum og fengið
15-20 tonn í túr sem gerði mjög
góða útkomu fyrir skipshöfnina og
aflinn var allur utankvótategundir.
Það er athyglisvert að margar fiski-
tegundir sem ættu að vera nýtan-
legar og eru í talsverðum mæli hér
við land eru ekki nefndar í Alþing-
istíðindum 15. hefti 1991 þar sem
allur útfluttur afli er talinn upp,
(margt eigum við ólært).
Höfundur er raftækja vörður,
fyrrverandi sjómaður og
áhugamaður um sjávarútveg.