Morgunblaðið - 08.06.1996, Blaðsíða 34

Morgunblaðið - 08.06.1996, Blaðsíða 34
34 LAUGARDAGUR 8. JÚNÍ 1996 MORGUNBLAÐIÐ MINNINGAR PETUR Þ. INGJALDSSON + Pétur Þ. Ingj- aldsson fæddist í Reykjavík 11. jan- úar 1911. Hann lést á Héraðshæli Hún- vetninga á Blöndu- ósi 1. júní síðastlið- inn. Foreldrar Pét- urs voru Ingjaldur Þórðarson verka- maður og kona hans Guðrún Pét- ursdóttir Guð- mundssonar bónda í Skildinganesi. Pétur kvæntist 14. júlí 1956 Dómhildi húsmæðrakennara, dóttur Jóns Halls Sigurbjörnssonar á Akur- eyri. Þau eignuðust tvo syni, Pétur Ingjaid og Jón Hall. Pét- ur varð stúdent frá Menntaskól- anuin í Reykjavík 30. júiú 1933. Cand theol. frá Háskóla íslands 31. janúar 1938, tók kennara- próf frá Kennaraskóla íslands „Sælir eru dánir, þeir sem í Drottni deyja þeir skulu fá hvíld frá erfiði sínu, því að verk þeirra fylgja þeim." Opinb. Jóh. 14,13. í dag verður til moldar borinn frá Hólaneskirkju á Skagaströnd sr. Pétur Þ. Ingjaldsson, fyrrum prestur í Skagastrandarprestakalli og pró- fastur Húnvetninga. Lést hann hinn 1. júní síðastliðinn á Héraðshæli Húnvetninga á Blönduósi á 86. ald- ursári, eftir að hafa átt við mikla vanheilsu að stríða síðustu æviárin. Með sr. Pétri er genginn svipmik- íll og skörulegur kennimaður, sterk- ur persónuleiki og drengur jgóður, ¦^sem sjónarsviptir er að. Islensk prestastétt er sýnu svipminni við fráfall hans. Sr. Pétur Þ. Ingjaldsson fæddist í Reykjavík og ólst þar upp. Að loknu stúdentsprófi 1933 ákvað hann að ganga í þjónustu kirkjunn- ar og helga henni starfskrafta sína. Því lá leið hans í guðfræðideild Háskóla íslands en þaðan braut- skráðist hann sem guðfræðingur 1938. Og enn vildi sr. Pétur nám sitt auka og lauk hann kennara- prófi frá Kennaraskólanum ári síð- ar. Hann vígðist til Höskuldsstaða- prestakalls í Húnavatnsprófasts- dæmi, eftir að hafa um skeið gegnt aðstoðarþjónustu þar, hinn 15. júní árið 1941 og þessu prestakalli þjón- aði hann alla tíð eða í rúm 40 ár uns hann lét þar af störfum fyrir 15 árum 1981. Sat hann framan af starfsævi á Höskuldsstöðum en hin síðari starfsárin var hann bú- settur á Skagaströnd. Sr. Pétur var prófastur í Húnavatnsprófastsdæmi frá 1. nóv. 1968 og þar til hann lét af störfum fyrir aldurs sakir. Þau störf rækti hann af mikilli árvekni og skyldurækni, og var jjrestum sínum hinn ráðhollasti. A fyrstu prestsskaparárum sínum var sr. Pétur formað'ur Ungmennasam- bands Austur-Húnavetninga og lét alla tíð félags- og menningarmál héraðsins mjög til síh taka. Hann var afar vel látinn af sóknarbörnum sínum, virtur og vinsæll. Hann var skörulegur prédikari, og atkvæða- mikill í málflutningi öllum. Og hvar- vetna vakti hann athygli og eftir honum var tekið. Því ollu leiftrandi gáfur hans, rík frásagnargleði og græskulaus, góðlátleg kímni, er hýrgaði og gladdi. I góðra vina hópi og á góðri stund var hann allra manna glaðastur og reifastur, skemmtilegur maður í þess orðs bestum skilningi. Hann var sögu- maður mikill og hafsjór af fróðleik. "* Hann sagði allra manna best frá og miðlaði mörgum af þekkingu sinni á landi og þjóð. Hann flutti fyrirlestra og reit margar greinar einkum á sviði sögulegs fróðleiks. Á fræðasviðinu mun ættfræðin hafa átt stærst ítök í huga hans. Hann hafði hið mesta yndi af því að ? grúska í ættfræði og ræða um ætt- ir manna við aðra. vorið 1939, var kennari við ungl- ingaskólann i Gerð- um í Garði veturinn 1939-1940. Vígður til Höskuldsstaða 15. júní 1941, prest- ur þar og á Skaga- strðnd, síðar próf- astur allt til starfs- loka 1981. Formað- ur CJngmennasam- bands Austur-Húna- vatnssýslu 1945-47. Prófdómari í bók- legum greinum við Kvennaskólann á Blönduósi um langt árabil frá 1948. Ritstörf: ýmsar ritgerðir í blöðum og tímaritum um efni úr sögu íslands, einkum greinar um látna merkismenn. Útför Péturs verður gerð frá Hólaneskirkju á Skagaströnd í dag og hefst athöfnin klukkan 14. Sr. Pétur var hamingjumaður í einkalífi eigi síður en í störfum. Eftirlifandi eiginkonu sinni Dóm- hildi Jónsdóttur húsmæðrakenn- ara, hinni ágætustu konu, kynntist Pétur í Kvennaskólanum á Blöndu- ósi, en þar var hann um árabil prófdómari, og var skólinn stað- settur í byggðinni utan Blöndu er þá tilheyrði Höskuldsstaðapresta- kalli. Þau sr. Pétur og Dómhildur felldu hugi saman og gengu í hjónaband 14. júlí 1956. Eignuð- ust þau tvo sonu, hina mestu efnis- menn. Dómhildur tók virkan þátt í hinu kirkjulega starfi með manni sínum og reyndist honum í hví- vetna styrkur og stoð. Hjónaband- ið varð þeim báðum gæfa og bless- un og umhyggja Dómhildar fyrir Pétri var mikil, er heilsu hans hrakaði. Ég kynntist sr. Pétri fyrst sem unglingur fyrir norðan, en hann og faðir minn, sr. Þorsteinn B. Gíslason í Steinnesi, voru nánir samverka- menn og vinir og höfðu mikil sam- skipti. Sr. Pétur kom stundum heim í Steinnes og þá voru jafnan gleði- stundir á heimilinu og góðum gesti vel fagnað. Foreldrum mínum reyndist sr. Pétur ævinlega hinn besti drengur, enda var hann ósvik- inn vinur vina sinna, trygglyndur og vinfastur. Eftir að leiðir skildu og foreldrar mínir fluttust suður til Reykjavíkur, eftir langa þjónustu í Húnaþingi, hringdi hann iðulega suður til þeirra til þess að leyfa þeim að fylgjast með kirkjulegum viðburðum og mannlífi í Húna- þingi. Slíkur var velvilji hans og vinsemd. Sr. Pétur verður okkur samferða- mönnum hans fyrir margra hluta sakir ógleymanlegur. Hann var höfðinglegur ásýndum og fyrir- mannlegur. Svipurinn einarður og mildur í senn, svipmótið drengilegt.. Kímni og spaugsyrði voru honum svo töm á tungu að eftirfarandi orð eru eins og um hann ort: Kættir þú margan að mörgu, svo að minnst verður lengi, þýðmennið, þrek- mennið glaða. Og ógleymanlegur verður lifandi áhugi hans á kirkju- legum málefnum og starfi og á menningu og mannlífi yfirleitt. Að lokinni lífsgöngu er hans því saknað af sviði, en sú er sannfæring kristins manns, að þeir sem feta hina beinu braut Drottins og þjóna honum muni innganga til friðar, sælu og hvíldar og orð Opinberunar- bókarinnar rifja&t upp: Sælir eru dánir, þeir sem í Drottni deyja,.... þeir skulu fá hvíld frá erfiði sínu því að verk þeirra fylgja þeim. Blessuð og heiðruð sé minning sr. Péturs Þ. Ingjaldssonar. Guð gefi honum nú fararheill í himin sinn. Hér er hinum látna flutt kveðja og þökk frá Prófastafélagi íslands. Þökkuð eru heilladrjúg störf og kynnin góðu, samvistir og sam- fylgd. Eiginkonu sr. Péturs og son- um er hér vottuð einlæg og innileg samúð. . Guðmundur Þorsteinsson. Komið er að kveðjustund. Þakk- læti og virðing er efst í huga, að hafa átt að vini heiðursmanninn og tryggðartröllið sr. Pétur Þ. In- gjaldsson. Leiðir lágu fyrst saman á ljósum vordögum fyrir réttum sjötíu árum, þegar við tveir ungir drengir á svip- uðu reki tókum inntökupróf upp í Menntaskólann í Reykjavík. Þá bundumst við þeim böndum sem órofa hafa reynst í áranna rás, þótt nokkur vík væri á milli vina á há- skólaárunum, annar í kjörgrein sinni, guðfræðinámi, en hinn að leita sér verkfræðiþekkingar ytra, allt til ársins 1938 er námi beggja lauk og starfsárin framundan. Þar með var komið að þeim þáttaskilum, að allar götur síðan höfum við getað hlúð að okkar gömlu kynnum með því að hittast eða bera reglulega saman bækur okkar á annan hátt. Umræðuefni þraut ekki, þótt starfsvettvangur hvors væri svo gerólíkur sem raun bar vitni. Ekki sakaði, að áhuga- málin fundu sér oftar en ekki sam- eiginlegan farveg. Sem dæmi má nefna, að sr. Pétur var eins og kunnugt er mikill sagnaþulur, en ég góður hlustandi vegna verulegs áhuga almennt á gömlum geymd- um. Hér var presturinn gefandinn en hinn þiggjandinn. Svo var á fleiri sviðum í okkar góðu kynnum. Sagt er með sanni, að í raun eigi maður ekki nema það sem maður gefur. I þeim rétta skilningi var sr. Pétur Ingjaldsson ríkur maður sem gaf samferðamönnum sínum af þeirri auðlegð sem mölur og ryð fær ei grandað. Blessuð sé minning hans. Ágætri eiginkonu sr. Péturs, son- um og fjölskyldum þeirra sendum ég og kona mín innilegar samúðar- kveðjur. Ólafur Tryggvason. Nemendur Menntaskólans í Reykjavík, aldnir og ungir, komu saman til hátíðar á sunnudaginn var í tilefni af 150 ára afmæli skól- ans. Við gengum stíga og ganga, sem við stikuðum fyrr, margir þeirra, sem fremstir fóru í fylking- unni, ekki léttir á fæti lengur. En það blasti líka við, að skólinn skilar þjóðinni fjölmennu og glæsilegu liði í stað þeirra, sem lýjast, heltast úr hinni löngu lest og hverfa. Gaudeamus igitur. Og sólin skein á allan hópinn, rétt eins og hún hló fyrir 70 árum við okkur, sem þá þreyttunynntökupróf inn í Mennta- skólann. í þeim hópi var Pétur Ingj- aldsson. Við hinir öldnu, sem feng- um að hittast á sunnudaginn var til þess að heiðra skólann forna og kæra, höfum átt mörgum á bak að sjá, skörðin koma í vinahópinn eitt af öðru. Nú hafði andlátsfregn sira Péturs borist nýverið. Hún var ekki óvænt. Við hefðum ekki getað búist við honum til þessarar hátíðar, þótt hann hefði fengið fleiri ævidaga. Hann hafði lengi verið að búast við því að sækja aðra meiri hátíð og ekki getað öðru sinnt en þeim við- búnaði. Nú var hann farinn þá för. En nafn hans var á vörum þeirra, sem forðum áttu samleið með hon- um í skóla. Alltaf hafði hýrnað yfir þeim, þegar þeir nefndu hann, og röddin hlýnað. Svo var enn, þegar við minntumst hans þar sem við biðum þess að leggja af stað í skrúð- gönguna, sem við fengum að taka þátt í. Hann var kominn í hóp hinna horfnu. Þeir sem koma vel skapi saman í skóla verða að jafnaði nátengdir síðan. En tryggð og vinfesti eru dyggðir, sem er misjafnlega úthlut- að og misjöfn rækt við þær lögð. Síra Pétur Ingjaldsson var einn þeirra heilsteyptu manna, sem aldr- ei gleyma gömlum kynnum né af- rækja forn tryggðabönd. En leiðir greinast ýmislega í lífinu. Við Pétur urðum ekki aðeins mátar í skóla, við urðum starfsbræður og kvaddir til náins samstarfs um árabil. Þeir mannkostir, sem sögðu til sín á unglingsárum og spáðu honum góðri giptu í framtíðarstörfum, hver sem þau yrðu, reyndust haldgóðir og þroskuðust vel í því lífsstarfi, sem hann kaus sér. Hann var í skóla drenglyndur félagi, glaðsinna með stillingu, skopnæmur en ævin- lega græskulaus, sjálfstæður í við- horfum, með trausta dómgreind og samviskusemi, sem ekki mátti vamm sitt vita. Og þessi einkenni bar hann með sér í kirkjulegum ábyrgðarstörfum og ég hygg, að það hafi verið almennt álit, að þar hafí hann jafnan reynst því betur sem honum var meiri tiltrú sýnd. Hann gerðist prestur (1941) fjarri bernskuslóðum sínum og átt- högum í ættir fram, sem voru Reykjavík og nágrenni hennar. En hann skaut rótum fljótt og vel í Húnaþingi og ávann sér hylli og tiltrú sóknarbarna sinna og hér- aðsbúa almennt. Og þar kynntust þau Dómhildur Jónsdóttir, hús- mæðrakennari, og bundust ævi- böndum sér til gagnkvæmrar gæfu. Þau fylgdust að í nær fjóra ára- tugi. Við vinir hans brugðum fyrr meir stundum á léttleikahjal við hann um það, að hann drægi það óþarflega lengi að fá sér konu. Hitt vissum við fullvel, að hann vildi vanda sig í vali sínu. Og þar kom, að við gátum samfagnað honum heilshugar með það, hvílíkur giptu- maður hann varð í þessu efni. Dóm- hildur var honum ómetanlegur föru- nautur í einkalífi og öllum störfum að kirkju- og félagsmálum. Og þó aldrei fremur en í brattanum undir lokin. Nú nýtur hún stúðnings drengjanna þeirra tveggja, sem bera svip og gæfumerki beggja for- eldra. - Síra Pétur varð prófastur Hún- vetninga 1967 og þótti flestum hann vera nær sjálfkjörinn til þess ábyrgðarstarfs. Skömmu síðar var hann kosinn á kirkjuþing og sat þar uns hann lét af embætti fyrir ald- urs sakir. Það var einróma álit kirkjuþingsmanna, að hann brygði nýjum,' sterkum svip yfir þá sam- kundu - ásamt öðrum bekkjarbróð- ur mínum, sem kom samtimis á þingið, þeim fágæta manni, sr. Ei- ríki J. Eiríkssyni. Þeir voru aldrei saman í skólabekk, þótt báðir lentu með mér, hvor á sínu reki. Samleik- ur þeirra á kirkjuþingi, sjálfráður og ósjálfráður, um það að blanda góðu gamni í alvöruna, þegar við átti, svipta grímu hátíðleikans af ómerkilegheitum og blása fúlu lofti út úr sal og sál með því að vekja hollan hlátur, var frábær og öllum ógleymanlegur. Skorti þó aldrei á, að þeir væru málefrialegir, þegar á það reyndi, og tækju á úrlausnar- efnum af fyllstu alvöru. Sr. Pétur var næmur á sögu og þjóðlegan fróðleik, minnugur vel, ágætlega ættfróður. Hann hafði jafnan á tak- teinum sagnir af mönnum og atvik- um, sem hann kryddaði mál sitt með eða notaði til stuðnings orðum sínum, og fórst það oft fimlega. Það sem eftir hann liggur prentað sýnir, áð hann var vel ritfær. Þegar sr. Pétur Ingjaldsson lagði út í prestsskapinn hafði hann ekki háar hugmyndir um sjálfan sig. Það er mér kunnugt um. En hann var ráðinn í því að vera Guði sínum og kirkju hollur og trúr í vandasömu starfi. Því áformi hefur hann ekki brugðist. Hann barst aldrei á í neinu. En það fundu allir, að hann var heil persóna, að á bak við orð og gerðir var ósvikin lund, falslaust, gott hjarta. Öllum þótti gott að leita til hans um ráð í einkamálum og um stuðning við almenn nytjamál. Hann var samningamaður góður, laginn á að finna þá fleti á málum, að menn gátu rætt þau í nýjum anda og fundið samleið til lausnar. Farsæla vitsmuni hans studdi það skopskyn, sem hann var svo ríkulega gæddur, og fyrst og fremst góðvild- in, sem stjórnaði öllum viðhorfum til manna og málefna. Guð gefi hon- um nú raun lofí betri. Sigurbjörn Einarsson. Skáldið Stephan G. Stephansson orti fyrir rúmri öld eitt af ljóðum sínum, er hann nefnir Gömul trú. Hann yrkir þar um dauðastundina, er hann nefnir „augnablik það eina" og segir m.a.: Seint eður snemma á sama tíma sofna muntu hinsta blundinn. Hvar eða hvernig að það að ber enginn veit. En þetta er stundin. Hvar eða hvernig að það að ber engu skiptir Ijóssins vini. Árdags vegsemd við þeir sofna, vakna í Zions geisla skini. Augnablik það eina, er lokar brá hefur nú komið með hinsta blundinn til séra Péturs Þórðar Irigjaldssonar fv. prófasts á Skagaströnd. Þó að enginn viti hvenær sú stund ber að höndum, var augljóst að hennar myndi hér skammt að bíða. En jafn- vel þó að sú yrði raunin setur mann hljóðan við andlátsfregnina. Dauð- inn virðist alltaf koma óvænt, - þó að hann sé það eina, sem öllum er áskapað, - stundin, þegar allt er breytt og allt er hljótt. „Eg er strá, en þú ert ljós," - hugsum við í þögulli bæn með þjóðskáldinu og beinum sjónum okkar til hins al- máttuga Drottins, - sem framtíðina hefur í hendi sinni og fyrirheitið gefur hinum framliðna „að vakna í Zions geisla skini" Mér er minnisstæð prestsvígsla séra Péturs í Dómkirkjunni 15. júní 1941. Þessi gjörvulegi guðfræði- kandidat vakti athygli og fram- ganga hans var traustvekjandi. Mér þótti vænt um að sjá þennan frænda minn koma til þjónustu í kirkjunni, en báðir berum við sama nafn ætt- föður okkar. Séra Pétur var mjög frændrækinn, og svör við ættfræð- inni hafði hann jafnan á reiðum höndum. Ættfræði var honum sér- staklega hugleikin fræðigrein. Þegar séra Pétur kom til starfa í kirkjunni, kom mér eigi til hugar, að við ættum í vændum mikið og ánægjulegt samstarf á þeim vett- vangi, er treysti bæði vináttu- og ættarböndin. Eg minnist ekki síst og þakka samstarf okkar í stjórn Prestafélags hins forna Hólastiftis með öðrum próföstum á Norður- landi. Samfundir okkar í stjórninni einkenndust af áhugamálum kirkj- unnar og voru jafnframt vina- og. fagnaðarfundir. En einmitt þetta: Boðun fagnaðarerindisiris í kenni- mannsstarfinu og félagslífi, vinátta, trygglyndi og glaðværð einkenndi þennan horfna vin og starfsbróður. Það mátti ganga að því vísu, að hvar sem séra Pétur var mættur á mannfundum og í hópi vina og kunningja, að þar var það hann, sem hélt gleði hátt á loft. Hann átti ríka frásagnargáfu, þótt hann væri alvörumaður átti hann létt með að koma auga á það kómíska í tilverunni. Hnyttin tilsvör hans og athugasemdir vöktu jafnan kátínu og góðan félagsanda. Séra Pétur var laus við allan tepruskap, kom til dyranna eins og hann var klædd- ur. Skylduræknin, og að láta ekki sinn hlut eftir liggja, var honum í blóð borið. Hann átti vinsældum að fagna meðal sóknarbarna sinna og - j kollega, var alþýðlegur í viðmóti og jafnan reiðubúinn til þess að lið- sinna öðrum og láta gott af sér leiða. Séra Pétur Ingjaldsson stóð ekki einn í starfi sínu. Eiginkona hans, Dómhildur Jónsdóttir, dóttir Jóns Halls húsgagnabólstrara á Akur- eyri, stóð dyggilega við hlið hans í lífi og starfi. Safnaðarþjónustan fyrir yngri sem eldri var einnig hennar áhugamál, sem hún rækti af dugnaði og árvekni, bæði fyrir norðan og þegar þau hjónin fluttu suður til Reykjavíkur. Þau eignuð- ust tvo syni, Jón Hall og Pétur Ingj- ald, sem nú eru mikil stoð móður sinnar við andlát hins kæra eigin- manns og föður. Það er bjart að líta yfir liðinn starfs- og ævidag þessa merka þjóns í kirkjunni og góða starfs- bróður. Minning hans segir hið sama og Klettafjallaskáldið kvað: Hann var einn af vinum ljóssins, og hefur nú sofnað við árdags veg- semd til að vakna í geislaskini meira að starfa Guðs um geim. Við burtför séra Péturs Ingjalds- 4-1
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.