Morgunblaðið - 11.12.1996, Page 38

Morgunblaðið - 11.12.1996, Page 38
38 MIÐVIKUDAGUR 11. DESEMBER 1996 MORGUNBLAÐIÐ AÐSEIMDAR GREINAR Um mengfunarból í Hvalfirði HELGI Þór Ingason, verkfræð- ingur, sendir mér tóninn í Morgun- blaðsgrein þann 16. nóvember 1966. Tilefnið er grein, er ég ritaði í Dag-Tímann þann 6. nóvember. Þar setti ég fram rök fyrir þvi, að með álveri á Grundartanga væri verið að fórna meiri hagsmunum fyrir minni, að álverið ætti að reisa á öðrum stað (t.d. í Straumsvík), að náttúrufar í Hvalfirði ætti áfram að fá að vera óspillt, enda blasir það við, að á næstu öld verður það svæði eftirsótt til búsetu. Mökkur verður að meinlausri gufu Ég taldi og tel að mengun muni berast yfir fjörðinn frá reykspúandi mengunarbóli á Grundartanga og spilla umhverfi í Kjós. Til að árétta það nefndi ég, að einatt legði reyk frá járnblendiverksmiðju yfir fjörð- inn. I hægri vestanátt síðastliðið sumar kom fyrir að reykur lagðist ,frá jámblendinu yfir Kjósina. Það sá ég með eigin augum og þarf ekki frekar vitna við um það. En verkfræðingurinn segir þetta mest- an part vera meinlaust andrúmsloft og gufur. Með því gengur hann í berhögg við staðreyndir. Fleiri heimildir eru um það. Vorið 1996 sendi Jón Sigurðsson, forstjóri járnblendisins, nágrönnum jámblend- isins bréf. Þar segir: „Verði þrýstingur of mikill eða hitastig í út- blæstrinum of hátt, þannig að ryksugupok- arnir gætu skemmst, er reykhreinsivirki sleg- ið út sjálfvirkt og reyk hleypt beint út úr skor- steinum verksmiðjunn- ar... Hættast er við þessu á hlýjum hægviðrisdögum að sumrinu, þegar kælirör eru af eðli- legum ástæðum óvirkust... Þegar það gerist, fer það ekki framhjá neinum, sem sér til. Sjónmengunin er mikil...“ Þetta staðfestir það sem ég ritaði. En hvað er í reykn- um? Forstjórinn skrifar: „Talsverður reykur getur orðið til í ofnhúsinu án þess að sá búnað- ur, sem settur hefur verið upp nái að fanga hann ... Þessi innanhússreykur verður ekki meðhöndl- aður með öðram hætti en að dæla hinu óhreina lofti út úr hús- inu. Þessi er skýringin á bláleitum eimi, sem stundum og við sérstök veðurskilyrði sést upp af verksmiðjunni.“ „í öðru lagi er svo sá vandi, sem mest hefur hrjáð okkur undan- farna mánuði og jafn- vel misseri, að reyk- hreinsivirkin hafa ein- ungis að hluta til verið virk vegna bilana.“ Forstjórinn viðurkennir að reyk- hreinsivirkin hafi „næstum linnu- laust snúist í 16 ár“ og kalli „því á eðlilegt viðhald“. Þeim hefur semsé ekki verið haldið við í þessi 16 ár. „Reykurinn sjálfur, sem berst út er kísilryk, - mjög fíngerðar kúlur. . . Með kísilrykinu í út- blæstrinum er lítið eitt af ósýni- legri lofttegund, brennisteinstvíildi. í hægum vindi má stundum merkja Arnór Hannibalsson LUXOR 1100Hz, 28" skjár, Black Invar myndlampi með Combi Filter (skarparimynd) 1 Sjálfvirk stöðvaleitun og uppröðun 1 Tvö scart tengi 1 Upplýsingar á skjá er hægt að hafa á 12 mismunandi tungumálum • Hraðtextavarp án biðtíma. Luxor lifi I I stgr. LOEWE. Pianus 29" ■ Myndlampi (SUPER BLACK LINE) ' Stækkun á mynd (ZOOM). ■ (MULTI SYSTEM].* Hljóðmagnari I Nicam víðóma (STEREO) 2 x 25 w • Upplýsingar á skjá á mismunandi [ tungumálum.allar aðgerðir auð- veldar • 100Hz - Flöktfrí mynd ■ Svartur flatur skjár »Stækkanleg mynd LOEWE .wm- stgr.1 100Hz sem standa undir nafni Komið í nýja bljómtœkjadeild Sjón ersogu ríkári 100Hz + PIP BEKO 28“ • Myndlampi (BLACK MATRIX] • 100 stöðva minni • Allar aðgerðir á skjá • Inntengi (SCHART) • Fjarstýring • Aukatengi fyrir hátalara • íslenskt textavarp BEKD 6Z900,- (citt vcrd) SHAkp ztr • 100 Hz Flökt frí mynd • PIP- mynd 1 mynd (hægt er að horfa á tvær myndir t senn) • 29" (72cm| SUPER BLACK LINE svartur glampafrír skjár. Sá skerpu mesti. » Hljóðmagnari 2x 25w Nicam Stereo (3D- Digi Turbo Sound) aukin dýpt og Surround hljóðblöndun. • (AL-OPC) Sjálfvirk stilling á litskerpu og birtubreytingum (herberginu • SCART tengi 21 pinna og tengi fyrir „Camera" myndavél að framan • Islenskt textavarp (Multi Text Decoter) » Sjálfvirk stöðvaleitunog uppröðun • (ON and Off timer) hægt er að láta tækið kveikja og slökkva á sér sjálft sharp 149300,- stgr. VISA EURO og VISA raðgreiðslur BRÆÐURNIR ípORMSSON Lógmúla 8 • Sími 5 3 3 2 8 0 0 LOEWE Profile 2170 Nicam 28“ • Myndlampi (SUPER BLACK LINE). Flatur skjár • Beint inntengi (SCHART) sem gerir mynd frá myndbandstæki eða afruglara mun skarpari. • Hljóðmagnari Nicam viðóma (STEREO) • Textavarp LOEWE. 99300,- stgr. LOEWE. Arcada 72 -100 PIP. 29“ » Flatur skjár 100 Hz. » Stækkun á mynd (ZOOM). Myndímynd • í tækinu eru öll sjónvarpskerfi (MULTI- SYSTEM). » Upplýsingar á skjá á mismunandi tungumálum, • Allar aðgerðir eru mjög auðveldar. » Myndlampi (SUPER BLACK LINE) • Inntengi (SCHART) einnig er hægt að tengja inn S- VHS. » Hljóðmagnari Nicam víðóma (STERÍÓ) 2 x 40. » Fjórir innbyggðir hátalarar eru í tækinu »Textavarp lQBNt.189300,- stgr. SHARR LOEWE. Calida 72 Nicam 29“ tækinu eru öll sjónvarpskerfi (MULTl SYSTEM). Myndlampi (SUPER BLACK LINE) Einnig eru tvö inntengi (SCHART) Hljóðmagnari • Nicam víðóma (STERE0)2x25 w Textavarp LOEWE. 129.900r stgr. þessa lofttegund sem fnyk, sem öllu heldur finnst sem bragð en lykt... Hins vegar hagar svo til... að megnið af þessu efni berst út yfir sjó ...“ Við þetta má athuga tvennt: 1. Helgi Þór Ingason, verkfræðingur, segir að þetta „lítið eitt“ hafi verið 540 tonn árið 1995. Af orðum hans má ráða að þetta magn megi enn minnka. 2. Það sem berst af Grund- artanga „út yfir sjó“ stanzar ekki við fjörana sunnanmegin. Það berst einatt yfir land í Kjós. Ef Helgi Þór Ingason, verkfræð- ingur, kæmi nú að máli við Jón Sigurðsson, járnblendiforstjóra, myndi forstjórinn vafalaust leyfa Ég skora á alla þá, sem láta sig umhverfismál varða, segir Arnór Hannibalsson, að mótmæla áður en frestur rennur út. verkfræðingnum að lesa ofannefnt bréf, enda er hann kunnur fyrir að vera maður kurteis og altillegur. Um rannsóknir á mengun af járnblendinu: Rannsóknir voru gerðar 1979-1980. Engar rann- sóknir hafa verið gerðar síðan sam- kvæmt fastri rannsóknaáætlun. Þessvegna sagði ég: Síðan ekki sög- una meir. Nokkrar athuganir voru gerðar 1983 og 1985-6. Engar heimildir finnast um rannsóknir í landi Kjósarhrepps. Um þetta segir í svokallaðri frummatsskýrslu Hönnunar hf. um álver á Grundar- tanga, bls. 56: Ailítarlegar rann- sóknir voru gerðar „á ástandi svæð- isins áður en járnblendiverksmiðjan hóf starfsemi. Þessum rannsóknum hefur ekki verið fylgt eftir með samanburðarathugunum eftir að járnblendiverksmiðjan hóf starf- semi.“ í tillögum Hollustuverndar um starfsleyfi fyrir álver á Grund- artanga frá 11.11. 1996 segir svo um bakgrunnsmælingar á Grund- artangasvæðinu: „Galli við flestar þessar mælingar er að þær fóru fram aðeins einu sinni og lítill eða enginn samanburður hefur verið gerður“. Um þetta er ekki við járn- blendið að sakast. íslenzk yfirvöld hafa ekki aflað sér heimilda til að skylda járnbiendið til að halda uppi varanlegri rannsóknaáætlun. Ég neyðist til að láta þess getið, að ég hef aldrei og hvergi „flaggað stöðu minni við háskólann". Það er siður ritstjóra Morgunblaðsins að láta getið hvaða störfum þeir menn gegna, er senda blaðinu greinar. Vonandi skilur Helgi Þór Ingason, verkfræðingur, það. Ég óska járnblendimönnum alls velfarnaðar og þess að þeim takist í fátæktarbasli sínu á „hættulegum vinnustað“ (orð forstjórans) að safna sér fyrir viðhaldskostnaði við reykhreinsivirkin. Rökþrota ráðherra Ég hef í nokkrum blaðagreinum beðið alla þá, sem láta sig umhverf- ismál á Islandi nokkru skipta, að íhuga hvað er fyrirhugað á Grund- artanga. Það á að reisa þar meng- unarból, 60.000 tonna álver sem á að þrefalda. Mengun frá þessu ál- veri mun berast víða, ekki hvað sízt suður yfir Hvalljörð og koma niður á allri byggð þar um ókomna fram- tíð. Ég hef spurt, hvaða ástæða er fyrir því að demba þessu iðjuveri niður í mitt blómlegt landbúnaðar- hérað? Ef nauðsyn er að setja þetta upp hér á landi, hví þá ekki að reisa það í Straumsvík, þar sem er bæði rafmagn og höfn. Hvaða áhrif hefur þetta til með að hafa á ímynd ís- lands sem ferðamannalands? Finnur Ingólfsson, iðnaðarráð- herra, vék að málflutningi mínum í viðtali á Rás 2 þann 24.11. 1996. Þar segir hann: „Notað álver frá Þýskalandi. Það hefur engum manni dottið það í hug.“ í „frum- matsskýrslu“ Hönnunar hf. stendur á bls. 9: „Columbia Aluminium Corporation hefur keypt af þýska álfyrirtækinu Vereinigte Alumi- nium-Werke búnað úr 60.000 árs- tonna álveri frá Töging í suður Þýskalandi sem hætt hefur rekstri." „CAC er umhugað að koma ijár- festingu sinni í verð sem fyrst. ..“ þar sem hægt verður að „nýta hluta úr álverinu frá Töging". „A Grund- artanga verður notuð sama vinnslu- tækni og í Töging-álverinu.“ Af þessu verða ekki dregnar aðrar ályktanir en þær, að annaðhvort hefur ráðherrann ekki lesið „frum- matsskýrsluna" og veit þar af leið- andi ekki, hvað hann er að ana út í, eða hann segir Hönnun hf. fara með fleipur. Hafi Hr. Peterson ný- lega ákveðið að flytja inn færri parta hins notaða álvers hingað en áður var ætlað, hefði verið nær að segja það. í viðtali K. Petersons við Mbl. þann 17. nóv. segir hann það ætlan sína að koma með hluta af hinu þýzka álveri hingað. Þá segir ráðherrann í nefndu útvarpsviðtali (og stílsnilldin ieynir sér ekki): „Menn mega náttúrlega ekki leyfa sér, það er náttúrlega alvar- legt að menn sem telja sig vera; - starfandi menn við háskólann, að menn skuli leyfa sér að fara með svona hluti og kenna sig svo við háskólann um leið og láta iiggja að því að þetta sé í raun og veru, og vegna þessa þá taka menn þessu alvarlega, því menn kenna sig við háskólann." Mega menn, sem starfa við háskólann, ekki leyfa sér að hafa aðra skoðun á umhverfismál- um en Finnur Ingólfsson? Ég hef aldrei og hvergi borið það fyrir mig í þessari umræðu, að ég starfa við háskólann. Það eru rökþrota menn, sem gripa til þess ráðs að reyna að sverta mannorð andstæðingsins. í fréttum hefur það verið haft eftir Financial Times í Lundúnum, að álverð muni lækka um aldamótin sökum aukinnar framleiðslu. Fer þá ekki á sömu leið hér og fór um járnblendið: Reykhreinsivirki ganga úr sér og verksmiðjan blæs meng- uninni beint út; og íslendingar verða að borga rafmagnið handa verksmiðjunni? Umhverfisráðherra hefur nú leyft framkvæmdir við Hágönguvirkjun, þrátt fyrir að full- nægjandi rannsóknir hafi ekki verið gerðar. Hvernig fer, ef flóð verður þar við gos í Bárðarbungu, sem er alls ekki útilokað? Nú hefur Hollustuvernd ríkisins auglýst (í 123. tbl. Lögbirtingablaðs 1996) að fyrir liggi tillögur um starfsleyfi fyrir Álverksmiðju Col- umbia Ventures Company, Grund- artanga, og skuli athugasemdir berast Hollustuvernd ríkisins (Ár- múla la, 108 Reykjavík) fyrir 23. desember 1996. Ég skora á alla þá, sem bera umhverfismál fyrir brjósti, að kynna sér málið og senda Hollustu- vernd ríkisins athugasemdir og mótmæli áður en frestur til þess rennur út. Höfundur er prófessor. andunnh skavtynvip Gpilfnr- orj r/itllrknrlr/riiiir ni('d írlcuxkiiiii iiríllímixlciiiiiiu, licrliiin ar/ Dc/iiöiiliiin ÉÁR/Á Skólavörðustíg 10 S: 561 1300

x

Morgunblaðið

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.