Morgunblaðið - 28.09.1997, Side 22

22 SUNNUDAGUR 28. SBPTEMBER 1997
MORGUNBLAÐIÐ
EITT af verkum Chapmann-bræðranna, Great Deed Against the Dead, unnið með blandaðri tækni og nógu óhugnanlegt
samt, þó ekki sé það bannað innan 18 ára, eins og annað verk þeirra á Sensation-sýningunni.
í sýningarsölum The Royal Academy of
Art í London stendur ný yfir samsýning
ungra breskra myndlistarmanna sem
fengið hefur heitið Sensation. Sýning
þessi hefur vakið bæði meiri athygli
og valdið meira uppnómi í Bretland
i en títt er um listviðburði. Björn
Vignir Sigurpáisson
skoðaði Sensation, segir frá aðdrag-
anda sýningarinnar og sumu
því sem fyrir augu ber.
SJÁLFIÐ hans Marc Quinn gert úr eigin blóði, mótunar-
efni, kælitækjum og ryðfríu stáli _ af mörgum talið eitt af
lykilverkum þessara kynslóðar breskra myndlistar-
manna.
Uppreisn
í hásætinu
LISTUNNENDUR sem leggja leið sína til eða um
London þessa haustdaga geta vart komist hjá því að
heimsækja The Royal Academy of Art við Piccadilly
stræti tii að berja augum einhverja umdeildustu mynd-
listarsýningu þarlendis um árabil. „Sensation" er sam-
sýning flestra þekktustu myndlistarmanna Bretlands
af yngri kynslóð og verkin eru öll sótt í einkasafn millj-
arðamæringsins og auglýsingafrömuðarins Charles Sa-
atehi. Sýningin hefur sannarlega staðið undir nafni frá því
hún var opnuð 18. september sl., skemmdarverk verið unnin á
alræmdasta verkinu um barnamorðingjann Myru, æsiblöðin
bresku hafa farið hamfórum af hneykslan og biðraðir myndast
fyrir utan aðgöngumiðasölu The Royal Academy. Aður en yfir
lýkur hinn 28. desember er varlega áætlað að um og yfir 200
þúsund manns verði búin að skoða sýninguna.
Young British Aitist (YBA) eða ungu bresku listamennirnir
sem með þessari sýningu eru settir í öndvegi hins breska
myndlistarheims eru í senn sundurleitur og samstæður hópur.
Þversögnin mikla er ef til vill að þeir eru uppreisnarmennirnir
í breskum listaheimi og algjörlega á skjön við allt það sem
The Royal Academy táknar í þarlendu menningarlífi, gömul,
gróin og íhaldsöm listastofnun - og löngu stöðnuð að mati
róttækustu fylkinganna. Islensk hliðstæða Sensation-sýning-
arinnar hefði því ef til vill verið sú að Listasafn íslands hefði
tekið Súmmarana upp á arma sér tæpum áratug eftir að sá
hópur kom fram á sjónarsviðið.
Samhent og
sundurleit
UPPHAF YBA-hópsins er yfirleitt
rakið til sýningarinnar Freeze árið
1988. Driffjöðurinn var Damien Hirst
sem þá var enn við nám í Goldsmith’s
____________________ Collagé of Art, en hann fékk með sér
16 skólasystkini og nýútskrifaða mynd-
listarmenn og saman komu þau upp samsýningu í þremur
hlutum í auðri byggingu í Docklands við Thames. Damien
Hirst hefur allt síðan verið sá fulltrúi YBA sem mest hefur
borið á, eins konar andlegur leiðtogi og talsmaður hópsins,
enda voru það verk hans með dauðum dýram í kerum fullum
af formalíni sem mestu uppþoti ollu. Á Sensation má sjá mörg
af þekktustu verkunum hans af þessu tagi, en einnig tilraunh-
hans á sviði málverks.
YBA-hópurinn er samstæður að því leyti að listamennirnir
deildu iðulega með sér vinnustofum, sýndu saman og sóttu
sýningar hver annars, áttu í ástarævintýram sín á milli og
duttu í það saman. En verkin og vinnuaðferðirnar voru jafn
ólíkar og listamennirnir voru margir. Framsæknustu galleríin
voru fijót að renna á lyktina, sáu að þama var eitthvað nýtt á
ferðinni og tóku einstaka listamenn upp á arma sér. Lang-
flestir listamennimir áttu rætur sínar í Goldsmith-listaskólan-
um en einnig vora fáeinir sem menntast höfðu í Glasgow, svo
sem sá fantagóði málari Jenny Saville.
Fljótlega eftir Freeze-sýninguna voru nokkrir úr upphaf-
lega hópnum komnir inn á gafl hjá virtum galleríum í West
End, þótt flestir þeirra ynnu og byggju í Austurbænum, East
End. Að mati Söru Kent, myndlistargagnrýnanda TimeOut,
var það þó The Saatchi Gallery, stærsta og fallegasta gallerí
Lundúna að hennar mati, sem endanlega festi þá í sessi. Það
var með sýningunni Young British Artist I vorið 1992 sem
hún segir m.a. hafa boðið upp á tvo af áhrifamestu skúlptúr-
um áratugarins - hákarlinn hans Damien Hirst, „The
Impossibility of Death in the Mind of the Living", og verk
Rachel Whitereads, „The Ghost“ en bæði þessi verk er að
finna á Sensation. Síðan hafa verið haldnar sex slíkar sýning-
ar í Saatchi-galleríinu þar sem sýnd hafa verið verk 28 ann-
arra listamanna úr YBA-hópnum og orðið til að staðfesta enn
frekar sterka stöðu hans á þarlendu listasviði.
Engir spámenn
í föðurlandinu
SARAH Kent bendir þess vegna á að
það sé orðið hálfgert öfugmæli að klína
einkennisorðunum Young British Art-
ist á þennan hóp listamanna, sem fyrir
___________________ löngu sé orðin ríkjandi táknmynd
breskrar nútímalistar utan landstein-
anna, þótt listaelítan í Bretlandi hafi verið tregari til að viður-
kenna þessa list. Ef til vill má þó segja að með sýningunni í
Royal Academy sé hinn opinberi stimpill loks fenginn, þótt
ekki séu allir sáttir við það, hvorki andstæðingar þessarar
listar né heldur stuðningsmenn sem segja að með þvi að láta
akademíuna hýsa sýninguna sé þessi kynslóð í reynd að gang-
ast undir „koss dauðans" - framvarðahlutverki hennar í
breskum myndlistarheimi sé lokið.
Andstæðingamir sitja ekki heldur auðum höndum. Elsti
fulltrúi akademíunnar, myndhöggvarinn Arnold Machin,
freistar þess nú að fá 12 aðra fulltrúa akademíunnar til liðs
við sig svo þeir geti krafist allsherjarfundar í akademíunni
með það fyrir augum að fá Sensation lokað þegar í stað.
Forseti akademíunnar David Gordon gaf hins vegar ekki
mikið út á það í Omnibus-sjónvarpsþættinum á BBC að hann
og stofnun hans væri að hýsa uppreisnarmenn og niðurrifslist
í húsakynnum eins virtasta listaseturs þjóðarinnar. Hann
minnti á að flestir ef ekki allir listamenn á öllum tímum hefðu
staðið í þeim sporam á sínum yngri árum að vera í uppreisn
gegn ríkjandi listastefnum og á einhverjum tímapunkti kæmi
jafnan að því að uppreisnannennirnir tækju við valdasprotan-
um og yrðu ráðandi í listaheiminum. Margir strangtrúuðustu
áhangendur YBA óttast ekkert frekar en að með sýningunni í
akademíunni sé sá tími að renna upp.
Nýlega var í The Guardian einnig vakin athygli á að ein af
mótsögnunum við Sensation-sýninguna sé að hún er haldin í
akademíunni en ekki Tate-safninu sem verði að teljast eðli-
legri vettvangur fyrir nútímalist af þessu tagi. Blaðið gefur
hins vegar í skyn að ástæðan kunni að vera fjárhagsleg frem-
ur en listræn framsækni - skuldir akademíunnar nemi nærri
2 milljónum punda (um 230 millj. króna) og einungis á síðasta
ári hafi rekstrarhallinn numið um 715 þús. pundum. Aðsókn
um og yfir 200 þúsund gesta sem hver borgi 7 pund í aðgangs-
eyri hljóti því að laga fjárhaginn umtalsvert.