Morgunblaðið - 29.08.1999, Blaðsíða 22

22 SUNNUDAGUR 29. ÁGIJST 1999
MORGUNBLAÐIÐ
LISTIR
Stórt ævintýri
með lftinn boðskap
Nýtt íslenskt barnaleikrit, Ævintýrið um
ástina, eftir Þorvald Þorsteinsson, verður
frumsýnt í Kaffileikhúsinu í dag. Hávar
Sigurjónsson átti samtal við Þorvald og
leikstjórann Maríu Reyndal sem nýtekin
er við listrænni stjórn í Kaffileikhúsinu.
„PAÐ hefur stundum verið sagt um
leikritin mín að ég velti mér upp úr
klisjum og skrifi paródískan texta.
Það er byggt á misskilningi," segir
Þorvaldur í upphafi samtalsins.
„Ástin er auðvitað klisja en þó er
ekki slæmt að verða ástfanginn þótt
maður viti innst inni að margir hafi
orðið það á undan manni.“
Ævintýrið um ástina er skrifað í
bundnu máli og ekki einfoldu þótt
ætlað sé fyrir böm. María leikstjóri
og Þorvaldur eru sammála um mik-
ilvægi þess að ekki eigi að gefa eftir
í tungutaki leiktexta þótt böm séu
meirihluti áhorfenda. „Hvað tungu-
takið og orðaforðann varðar held ég
þeirri stefnu sem ég setti mér þegar
ég skrifaði Blíðfinn, þar skrifaði ég
vafalaust nokkuð þungan texta en
ég geri ráð fyrir að foreldrar útskýri
orð og orðasambönd fyrir börnum
sínum og þannig aukist málskilning-
ur þeirra.“
Gullaldarmál leikhússins
Bókin Ég heiti Blíðfinnur en þú
mátt kalla mig Bóbó vakti mikla at-
hygh er hún kom út á síðasta ári og
hlaut bamabókaverðlaun Fræðslu-
ráðs Reykjavíkurborgar í fyrravet-
ur. Áður hefur Þorvaldur skrifað
bamaleikritið Skilaboðaskjóðuna
sem leikið var við miklar vinsældir í
Þjóðleikhúsinu fyrir nokkram áram.
Önnur leikrit Þorvaldar era Við
feðgarnir, Bein útsending og Maríu-
sögur auk örleikrita sem birtust í
bókinni Engill meðal áhorfenda.
„Ég kann í rauninni ekki að skrifa
fyrir böm heldur skrifa ég bara eins
og mig langar til og það kemur
svona út. Ég taldi Ævintýrið um ást-
ina til dæmis leikrit fyrir fijllorðna
en María vildi gera úr þessu grafal-
varlega leikriti um ástina sýningu
fyrir böm,“ segir Þorvaldur en gef-
ur jafnframt til kynna að kannski sé
honum ekki fullkomin alvara með
þessu. „Þetta er auðvitað leikrit fyr-
ir böm en ég held að fullorðnir muni
hafa mjög gaman af því líka,“ segir
María og bætir því við að þeim hafi
reyndar dottið í hug að setja orð-
skýringar í leikskrána. „En það var
óþarfa taugaveiklun, þetta er ekki
þungur texti þótt hann sé í bundnu
máh, stundum skrýtinn og sérstak-
lega skemmtilegur. Textinn býður
líka upp á svo skemmtilega mögu-
leika í leik og sviðsetningu að oft
skýrist hann af sjálfu sér af sam-
henginu," segir Maria. „Ég samdi
þetta upphaflega fyrir þremur árum
sem einleik en þegar María bað mig
um leikþátt fyrir böm þá tók ég
þetta U1 handargagns að nýju,“ seg-
ir Þorvaldur. „Mig hafði lengi lang-
að til að skrifa texta á gullaldarmáli
leikhússins í anda Shakespeareþýð-
inga Helga Hálfdanarsonar; skrifa á
þessu upphafna ljóðræna tungutaki
sem á svo vel heima á leiksviðinu í
munni leikara en hefur aldrei verið
talað af nokkram manni í raunvera-
leikanum. Mér þætti samt lakara ef
þetta yrði skilið sem háðsádeila.
Þetta er samið af mikilli einlægni og
í anda þess skóla í leikhúslýrík sem
Helgi Hálfdanarson hefur skapað
með þýðingum sínum.“
Skýrar persónur
Ævintýrið um ástina segir frá
Flórens Fríðleiksdóttur, fegurstu
stúlkunni í dalnum, og Fróða bak-
Metta sögusmetta og Púkinn
félagi hennar.
arasyni, sem elskar hana út af lífinu.
Sögumaður og þátttakandi á ýmsa
vegu er Metta sögusmetta og henni
til aðstoðar er Púkinn. Við söguna
kemur með afdrifaríkum hætti stór-
leikarinn Belgur sem hrífur Flórens
svo um munar og Fróði sér htla von
fyrir ást sína að blómstra gagnvart
slíkum keppinaut. „Þetta era mjög
stórar og skýrar persónur og ég
held að við þekkjum þær allar úr
daglega lífinu. Við höfum lagt okkur
fram um að gera úr þessu mynd-
ræna og fjölbreytta sýningu og ég
held að mér sé óhætt að segja að
Kaffileikhúsið hafi aldrei lagt svona
mikið í sýningu fyrir börn áður. Við
höfum fengið með okkur úrvalsfólk,
leikarana Jóhönnu Jónas, Dofra
Hermannsson, Mörtu Nordal og
Agnar Jón Egilsson. Leikmynd og
búninga hannar Rannveig Gylfa-
dóttir, umsjón með tónlist hefur
Kristján Eldjám og ljósahönnuður
er Kjartan Þórisson," segir María.
Litill boðskapur
Þorvaldur segir lítinn boðskap
vera í verkinu. „Síðan Sigrún fór á
sjúkrahús þótti lengi eðhlegt að efni
fyrir böm innihéldi einhvers konar
Morgunblaðið/Jim Smart
Leikstjórinn María Reyndal og höfundurinn Þorvaldur Þorsteinsson
leggja saman kraftana við Ævintýrið um ástina í Kaffileikhúsinu.
Flórens Fríðleiksdóttir og Fróði bakarasonur.
boðskap. En í seinni tíð hefur ævin-
týrið fengið að blómstra sem aldrei
fyrr. Ævintýri er sjálfstæð upplifun
og inniheldur ekki beinan boðskap.
Það er óháð samfélaginu og dag-
legri umræðu en er um leið hlaðið
merkingum fyrir manneskjuna
sjálfa, siðferðilega og tilfinninga-
lega. Eini boðskapurinn sem ég get
fundið í þessu leikriti er að maður á
að hlusta betur á hina mildu rödd
sem talar innra með manni. Þetta er
t.d. ekki leikrit sem heldur fram
kostum þess að búa í dreifbýli fjarri
heimsins glaumi þótt einhverjum
gæti dottið í hug að túlka það
þannig.“
„Þetta er auðvitað leikrit um
stráka og stelpur og að það sé best
að vera maður sjálfur og segja það
sem manni finnst í stað þess að
klæða orð sín í óskiljanlegan bún-
ing,“ segir María. „Flórens elskar
Fróða nefnilega. Hún bara skilur
ekki orðskrúðið sem hann heldur að
geri sig meiri í augum hennar."
„Já,einmitt,“ segir Þorvaldur. „í
þessu leikriti er nefnilega afhjúpuð
sú aldagamla blekking að karlmenn
séu gerendur en ekki þolendur.
Þetta er svohtið leikrit um karlmenn
sem era alltaf að þóknast konum og
halda að þeir geri það með því að
vera eins og þeir halda að þær vilji
að þeir séu.“
Man'a hvíslar að blaðamanni að
þetta sé auðvitað fyrst og fremst
bráðskemmtilegt ævintýri fyrir
börn. „Svona á bilinu 6-12 ái-a, en
ég held að bæði yngri og eldri hafi
lika gaman af því. Það skemmtilega
við þetta verk er hvað merking
þess er margræð, svo það höfðar
líklega jafnt til fullorðna fólksins."
SAGAN
ENDALAUSA
Prófað fyrir
Raddir
Evrópu
NU stendur fyrir dyrum að velja
10 fulltrúa ísíands f kórinn Radd-
ir Evrópu sem er eitt viðamesta
sameiginlega verkefnið sem
menningarborgir Evrópu árið
2000 standa fyrir á næsta ári, en
verkefnið er undir sfjórn Reykja-
víkur. Söngpróf fara fram í Hall-
grímskirkju 10. og 11. september
næstkomandi. Óskað er eftir
ungu fólki sem hefur reynslu af
kórstarfí og góða, almenna þekk-
ingu á tónlist. Þeirra, scm valdir
verða, bíður kórstarf í heilt ár og
tækifæri til að kynnast menningu
annarra landa og starfa mcð
jafnöldrum af ólíkum uppruna,
segir í fréttatilkynningu.
Á aldrinu 16-23 ára
Söngfólkið í Röddum Evrópu
er á aldrinum 16-23 ára og koma
10 ungmenni frá hverri af borg-
unum niu sem bera menningar-
borgartitilinn á næsta ári. Þær
eru, auk Reykjavíkur, Bergen og
Helsinki, Brussel, Prag og
Kraká, Bologna, Avignon og
Santiago de Compostela.
Skráning í söngprófið fer fram
hjá Menningarborginni dagana
31. ágúst og 1. september frá kl.
14-16.
Vemdari Radda Evrópu er frú
Vigdís Finnbogadóttir.
KVIKMYJVPIR
Iláskólabfó
ÓVISSAN - „LIMBO" ★★★
Leikstjóm, handrit og klipping: John
Sayles. Kvikmyndatökustjóri: Haskell
Wexler. Tónlist: Mason Daring. Aðal-
hlutverk: Mary Elizabeth Mastrant-
onio, David Stratharin, Vanessa
Martinez, Kris Kristofferson, Casey
Siemaszko. Screen Gems 1999.
í LIMBÓ, sem fengið hefur ís-
lensku þýðinguna Óvissan, heldur
óháði bandaríski kvikmyndagerðar-
maðurinn John Sayles áfram því sem
hann hefur verið að sinna í undan-
fomum myndum sínum, nefnilega
mannlegum samskiptum við aðstæð-
ur sem era erfiðar bæði frá náttúr-
unnar hendi og einnig vegna alls
þess sem fólk ber með sér úr fortíð
sinni og fjölskyldu. Umhverfið gæti
allt eins verið sjávarpláss hér uppi á
Islandi en er lítið þorp í Alaska,
heimur horfinna atvinnuhátta og
breyttra lífsgilda, heimur í limbói
milli fortíðar og nútíðar.
Myndin er fjarska vel leikin og
persónurnar fallega mótaðar úr ein-
manakennd og tómleika. Mastrant-
onio á táningsdóttur og fjöldamörg
sambönd að baki og ferðast úr ein-
um stað í annan. Dóttir hennar, Va-
nessa Martinez, er fjarska leið orðin
á flökkulífi og vanrækslu og á veru-
lega bágt andlega. Sjómaðurinn,
sem David Strathairn leikur, er
hæglætismaður, traustvekjandi en
virðist enn plagaður af harmleik
sem hann lenti í á sjónum fyrir
mörgum áram. Örlögin haga því svo
til að þau verða strandaglópar og
verða að komast af við erfið skilyrði
þar sem reynir ekki síst á samband-
ið milli þeirra.
Limbó er fjarska áhrifarík mynd
um samband miðaldra fólks sem er að
kynnast og um samband móður og
dóttur sem þarfnast veralega mikillai-
viðgerðar. Limbó gefur til kynna fljót-
andi ástand; þetta er fólk sem lifir í
einskonar limbói milli fortíðar og nú-
tíðar en eygir von um betri framtíð.
Sayles lýkur þessari örlagasögu á
sérstaklega djarflegan hátt. Nýi
samstarfsaðili hans er Sony-fyrir-
tækið, eigandi Columbia Pictures, og
er Limbó fyrsta myndin í áraraðir
sem Sayles gerir innan Hollywood-
kerfisins og virðist hvergi hafa slegið
af þeirri kröfu sem hann hefur alltaf
gert um fullkomna og endanlega
stjórn á sínum myndum. Endirinn er
einskonar yfirlýsing frá hans hendi
um algert sjálfstæði og eftir á að
hyggja á hann ágætlega vel við
„sögulokin".
Stóra búningadramað
Bfóborgin
„BARRY LYNDON" ★★★Vz
eftir Stanley Kubrick.
Erfitt er að ímynda sér aðra mynd
eftir Stanley Kubrick, nema „2001: A
Space Odyssey“, sem nýtur sín betur
á hvíta tjaldinu en „Barry Lyndon“
og þar sem tónlistin er notuð jafn
markvisst til þess að gefa frásögn-
inni vigt. „Barry Lyndon“ er hið
stóra, sögulega búningadrama Ku-
bricks, búið fjöldasenum og litafeg-
urð sem aðeins breiðtjaldið getur
komið til skila. Undir tónlist
Schuberts, Vivaldis, Mozarts, Bachs
og Hándels segir hann sögu W.N.
Thaekerays um írska almúgamann-
inn sem fikrar sig upp metorðastig-
ann meðal enskra aðalsmanna.
Stjarna þess tíma, Ryan O’Neal, er
kannski veikasti hlekkurinn auk þess
sem myndin er fjarska löng en hún
sýnir vel fullkomnunaráráttu Ku-
bricks. „Barry Lyndon“ er næstum
of fullkomin í glæsileik sínum. Næst-
um vélræn. Eins og klukkuverk.
Arnaldur Indriðason
Martraðarleg Arizona
It e g n b o g i n n
ARIZONA-DRAUMAR -
„ARIZONA-DREAMS“-ÁÁ
eftir Kusturica.
Kusturica er ekki óumdeilanlegur
frekar en aðrir menn, það sannar
þessi undarlega, draumkennda enda-
leysa um fisksala og skýjaglóp
(Johnny Depp), sem býðst að hætta í
slorinu og taka við blómlegu fyrirtæki
frænda síns (Jerry Lewis), bílasala í
Arizona. Vera svaramaður hans í leið-
inni. Ruglingsleg og ófullnægjandi þó
tilburðir hafi verið til að hefja hana til
skýja. Margt flækir framvinduna.
Sísnöktandi brúðurin, pælingar fisk-
salans um draumaheim fiska,
mæðgumar Faye Dunaway sem verð-
ur ástkona fiskmangarans og dóttir
hennar (Lili Taylor), með gamla slag-
ara á heilanum. Frumleg, furðuleg en
heldur leiðinleg. Sumir vilja meina að
hún lagist við aðra skoðun
Afdrif byssufóðurs
Bfnborgin
FULL METAL JACKET irtrk
eftir Stanley Kubrick.
Næstsíðasta verk Stanleys Ku-
brick er þrískipt lífsreynslusaga úr
Víetnamstríðinu, sem meistarinn tók
reyndar rétt utan við London - án
þess að nokkur geti sér þess til - og er
talandi dæmi um fi-æga fullkomnun-
aráráttu leikstjórans. Fyrsti hlutinn
er á meðal þess besta sem hann gerði.
Gerist í þjálfunarbúðum hersins í
Bandaríkjunum, þar sem nýliðum er
breytt miskunnarlaust í drápsvélar
og byssufóður úr bláeygum sveita-
drengjum, undir vökulu auga fants-
ins, yfirliðþjálfans, sem R. Lee Er-
mey leikur fyrirhafnarlaust; þetta var
hans gamla starf. Adam Baldwin er
lítið síðri sem græningi sem stenst
ekki álagið/ Næsti kafli gæti heitið
These Boots Are Made For Walking,
þá er atburðarásin horfin í svikulan
heim spillingar og glæpa á öngstræt-
um Saigon. Lokakaflinn óvægin hern-
aðarátökin, slakasti hluti misjafnrar
en áhugaverðrar myndar.
Sæbjörn Valdimarsson