Morgunblaðið - 25.06.2000, Blaðsíða 6

Morgunblaðið - 25.06.2000, Blaðsíða 6
6 SUínjníjUAGURzó. jUínizuou MORGUNBLAÐIÐ ERLENT Endurskipu- lagning þýska sambandshersins Eftir Cristoph Bertram © Project Syndicate HVERJAR eru hinar hernaðarlegu ógnir sem stafa af Evrópuríkjum nú um stundir? Hvernig er hægt að mæta slíkum ógnum? Hversu miklu eru ríkisstjórnir reiðubúnar að kosta til? Umræðan um þessa mála- flokka hefur nú beinst að fjölmenn- asta her Evrópu, þýska sambands- hernum og niðurstaða þeirrar umræðu snertir ekM eingöngu Þjóðverja heldur einnig banda- menn þeirra innan Evrópusam- bandsins (ESB) og Atlantshafs- bandalagsins (NATO). Umræðan sem nú fer fram í Þýskalandi kemur helst til seint. Kalda stríðinu lauk fyrir áratug síð- an og flestir bandamenn Þjóðverja hafa þegar lokið umfjöllun um þessi mál. Ef umræðan í Þýskalandi er seint á ferðinni eru fyrir því tvær ástæður. Annars vegar hefur öryggisumhverfi Þýskalands breyst meira í samanburði við önnur ríki og hins vegar hafa Þjóð- verjar ætíð verið afar háðir íög- bundinni herskyldu. Byltingar geta gerst snögglega en það tekur þó tíma að laga sig að þeim breytingum sem þær stuðla að. í um hálfa öld var Þýskaland staðsett þar sem mestar likur voru á að upp úr syði í kalda stríðinu. Síðan, um vorið 1990, sameinuðust þýsku ríkin tvö, Varsjárbandalagið var lagt af og Sovétríkin liðuðust í sundur og ríkin í austurvegi sem þangað til höfðu hýst skriðdreka Sovétmanna, urðu skyndilega vina- ríki og síðar bandamenn. Arið 1994 yfirgaf síðasti rússneski hermaður- inn þýska grund. Á þeirri stundu hefði verið rétti tíminn að endurskoða hernaðarlega stöðu Þýskalands. En þess í stað óttaðist ríkisstjórn Helmuts Kohls kanslara að slík rýni myndi vinda ofan af meginforsendu sambands- hersins - sem stofnaður var á miðj- um sjötta áratugnum - og rýra skil- yrðin sem stuðluðu að útbreiddri sátt landsmanna við tilurð hans: herskylduna. Hernaðaryfirvöld hafa staðið vörð um herskylduna þar eð hún tryggir sambandshern- um hæfa hermenn og sterk tengsl við hinn almenn borgara. Stjórn- málamenn halda tryggð við her- skylduna vegna þess að með því móti er gagnsæi sambandshersins tryggt. Og stofnanir félagslega kerfisins líta herskylduna jákvæð- um augum þar eð án hennar, væru engir sem mótfallnir væru því að gegna herþjónustu, en starfkraftar þeirra koma að góðum (og kostnað- arlitlum) notum við alls kyns störf í þágu samfélagsins. Að sambandshernum er því þrengt á tvo vegu. Endalok kalda stríðsins kölluðu á samdrátt í hern- aðarútgjöldum og aukin útgjöld til sameiningarmála. Opinber útgjöld til varnarmála lækkuðu snarlega og mun hraðar en meðal bandamanna Þjóðverja. En á hinn bóginn hefur viðhald herskyldunnar fært lands- mönnum umsvifamikinn og kostn- aðarsaman sambandsher sem eyðir háum fjárhæðum til viðhalds mann- afla síns á kostnað nývæðingar hergagna. Útkoman er sú að herinn hefur hvorki mannafla né búnað sem unnt er að beita gegn ógnum samtímans og samvinna við banda- menn er erfiðleikum háð. Endurskipulagning er því óhjá- kvæmileg og vegna þess að íhalds- mönnum undir stjórn Kohls kansl- ara láðist að hrinda slíku í framkvæmd lendir það nú á vinstri- stjórn Gerhards Schröders, núver- andi kanslara.-. Fyrir um ári setti stjórnin á laggifnar óháða nefnd er taka átti á málum er varða „sameig- inlegt öryggi og framtíð sambands- hersins", undir formennsku Richards von Weizsáckers, fyrrver- andi forseta Þýskalands. Fyrir stuttu var niðurstaða skýrslunnar birt og loks hefur síðbúin umræða um þessi mál hafist í landinu. I skýrslunni sem er 179 síður á lengd er ekki skafið utan af hlutun- um. Sambandsherinn á sér enga framtíð samkvæmt núverandi fyrir- komulagi. Yfir Þýskalandi vofir ekki lengur hættan á innrás fjöl- menns landhers. Landið er umlukið bandamönnum í NATO og ESB og sá herfræðilegi veruleiki mun verða til staðar um ókomna framtíð. I stað þess að hafa yfir að ráða hernaðar- getu til að hrinda umfangsmikilli innrás inn fyrir landamærin, verður sambandsherinn að hafa hernaðar- getu til að beita beinni íhlutun á hættusvæðum og hafa stjórn á slíku ástandi. Gildir þá einu hvort um er að ræða sameiginlegar aðgerðir NATO við hættuástandi innan eða utan hefðbundins athafnasvæðis bandalagsins. Það mikilvægasta í þessu sam- hengi er sá fjöldi hersveita sem hægt er að beita með skjótum hætti auk magns og gæða hergagna sem nauðsynleg eru slíkum aðgerðum. í . dag eru tæplega 60.000 hermenn sem uppfylla öll skilyrði slíkra hernaðaraðgerða en Weizsacker- nefndin lagði til að þeim yrði fjölgað í 140.000 alls og að unnt yrði að beita hersveitum þessum á tyeimur hættusvæðum á sama tíma. Á sama tíma fer nefndin fram á mikla fækk- un mannafla í sambandshernum eða frá þeim 320.000 sem gegna þar herþjónustu nú, í ekki meira en 240.000 hermenn og konur (já, kon- ur sem munu geta tekið þátt í öllum stigum hernaðaraðgerða). Þá er lagt til að fjöldi herskyldra her- manna, sem gegna herþjónustu í tíu mánuði, verði skorinn niður í 30.000 á ári, úr þeim 130.000 hermönnum sem gegna herskyldu í dag. Með öðrum orðum er lagt til að samhliða því að auka þurfi við fjölda hermanna er geta sinnt sértækum aðgerðum, verði fækkað í sam- bandshernum í heild sinni. Sparn- aðinn sem af þessum breytingum hlýst er ætlað að nýta í kaup á nýj- um vopnum og hergögnum sem gera munu hersveitum kleift að takast á við komandi verkefni. Og á sama hátt og hermenn og vopn þeirra munu fylgja nýju skipulagi þá er nauðsyn á að einfalda her- stjórnina sjálfa svo tryggt verði að unnt sé beita hersveitum með skjót- um hætti í náinni samvinnu við heri bandamanna. Þá er pólitísk yfirsýn ein meginforsenda þessara breyt- inga. Nefndin áætlar að það muni taka um sex ár að breyta sambandshern- um samkvæmt tillögum þeim sem fram koma í skýrslunni og leggur nefndin til fjárhagsáætlun sem tryggja ætti að breytingarnar nái fram að ganga. Ef svo fer munu Þjóðverjar geta gengist að fullu við skuldbindingum sínum gagnvart NATO og ESB. Þá er einnig víst að endurskipulagningin muni auka hreyfinguna í átt að nánara örygg- is- og varnarsamstarfs Evrópuríkja og hvetja til sameiginlegra vopna- og hergagnakaupa auk samþættrar vopnaframleiðslu. Nú hafa stjórnmálin tekið við og hefur umræðan snúist að verulegu leyti um tvö mál: hversu nærri niðurskurðurinn gengur stjórn- Reuters Þýskir hermenn á æfingri í Feldkirchén í suðurhluta Þýskalands. Sambandsherinn hef- ur hvorki mannaf la né búnað sem unnt er að beita gegn ógnum samtímans málamönnum og hversu mikill póh- tískur vilji liggur á bak við slíkan niðurskurð. Niðurskurðurinn mun kosta fórnir og þó nýi sambandsherinn mun verða skilvirkari hvað kostnað varðar þá munu breytingarnar kosta fjármuni - meiri fjármuni en ríkisstjórnin gerir ráð fyrir lofs- verðri fjárlagaáætlun, sinni. Er Schröder viljugur til að setja stefn- una á endurbætur er fyrst munu bera ávöxt eftir næstu kosningar? Lögbundin herkvaðning er annað mál. Um þriðjungur nefndarmanna kaus að hafa atvinnumannaher en meirihlutinn studdi hei'skylduna, þótt fjöldi herskyldra skyldi vera minni en nú tíðkast. Forsendur þeirra voru á þessa leið: Þar eð framtíðin er óljós er ráðlegt að við- halda þeim sveigjanleika sem fólg- inn er í herskyldunni. Þannig er unnt að bregðast bæði við ófyrirsjáanlegum breytingum á öryggisumhverfinu og hættunni af því að of smár hópur fólks kjósi sér hermennsku að starfi. I þessu felast einmitt erfiðleikar þeirra banda- manna er gefið hafa herskylduna upp á bátinn og eru þyí víti til varn- aðar. Fjöldi þeirra nýliða sem kvaddir eru til hermennsku er háð- ur eftirspurn sambandshersins og þar af leiðir að nefndin hefur lagt til að nýliðar gegni alla vega tíu mán- aða langri herskyldu. Þetta skýrir hinn mikla niðurskurð herskyldra sem fram kemur í tillögunum. Það er þessi hluti skýrslunnar sem hlotið hefur mesta gagnrýni. Flestir stjórnmálallokkanna hafna þessum tillögum og kjósa að fjöldi herskyldra verði mun meiri. Þá hef- ur gagnrýnin beinst að tillögum nefndarinnar um val á hermönnum sem gegna eigi herskyldu og slíkt sagt brjóta í bága við stjórnar- skrána þar eð fyrirkomulagið myndi gefa miklum meirihluta ungra manna færi á að komast und- an herþjónustu. Þetta er efalaust ekki síðasta orðið í þessari umræðu. Röksemda- færsla þeirra sem segja að her- skyldan er því aðeins réttlát ef allir eru kallaðir til, án tillits til eftir- spurnar, er afar ótrúverðug. Of- framboð á hermönnum er kostnað- arsamur ^munaður Og er sú staðreynd óðum að ná skilningi stjórnmálamanna, einkum stjórn- ai'liða. Rudolf Scharping, varnar- málaráðheri*a» sem vinnur nú að eigin tillögum um endui-skipulagn- ingu sambandshersins sér einnig fram á mikinn niðurskurð á fjölda herskyldra þótt tillögur hans séu meira í hóf stilltar en tillögur Weizsacker-nefndarinnar. Minna fjármagn og aukinn fjöldi herskyldra manna mun að öllurh líkindum hægja á eða eyðileggja endurbætur Weizsáckers. En að þessu sögðu er Ijóst að nefndir leggja til, stjórnmálamenn hrinda í framkvæmd. Þeir eru undir meiri þiýstingi en óháðir nefndarmenn og ábyrgðin er að lokum þeirra. Það væri því skammsýni að ætla stjórn- málamönnum að taka tillögur Weizsácker-nefndarinnar og hrinda þeim óbreyttum í fram- kvæmd. Það er rangt, eins og sumir hverjir gera, að líta á skýrsluna sem ófullburða'^skalista. Eftir eins árs erfiði hefiir Weizsacker-nefndin gert nokkuð sem hvorki þinginu né nokkrum öðrum stjórnarstofnun- um hefur tekist, þ.e. að skilgreina forsendur nauðsynlegra breytinga. Stjórnmálamenn munu gera tilslak- anú' en jafnframt því munu þeir bera ábyrgð á þeim. Með sanni má því segja að endurskipulagning sambandshersins sé loks hafin. Crístoph Bertrnm er einn nefndar- manna Weizsacker-nefndarinnar og starfar sem forstöðumaður Vis- inda- og stefnumótunarstofnunar- innar íEbenhausen. Afganistan Varað við hungursneyð Genf. AFP. TALSMAÐUR Flóttamannahjálpar Sameinuðu þjóðanna (UNHCR), Ron Redmond, sagði í gær að allt að tvær milljónir Afgana gætu orðið fórnarlömb hungursneyðar vegna mestu þurrka sem herjað hafa á landið í 30 ár. Redmond hvatti til þess að ríki heims gripu til viðeig- andi ráðstafana ella gæti farið svo að flóttamenn flykktust til grannland- anna, írans og Pakistans. I síðar- nefnda landinu eru fyrir 1,2 milljónir afganskra flóttamanna og um 1,4 milljónir í íran. UNHCR segir að hópar fólks ráfi nú um í örvæntingu milli þorpa í Afganistan í leit að drykkjarvatni. Sums staðar í landinu hefur uppskera brugðist algerlega vegna þurrkanna og annars staðar hafa allt að 35% búfjár drepist. Ekki er búist við regni fyrr en í nóvember. „Ósið- læti" s í Iran SNYRTIVÖRUFYRIR- TÆKIÐ Givenchy kymiir hér ilmatnið Indecence, eða Osiðlæti, á auglýsinga- skilti sem komið hefur ver- ið fyrir í höfuðborg frans, Teheran. Margir íbúar Iran not- færa sér í dag hið aukna frelsi til að aðlagast vest- rænum lifnaðarháttum sem vart hefur orðið í stjórnar- tíð Mohammads Khatamis, íransforseta. Auglýsingar á borð við ilmvatnsauglýs- ingu Givenchy hefðu fyrir nokkrum árum verið tald- ar ósiðsamlegar og þar af leiðandi verið bannaðar af i'íUissljiíriiiriiii. Græningjar skipta um talsmenn licrlín. AFP. ÞÝSKIR Græningjar kusu sér tvo nýja samstarfsleiðtoga á þingi flokksins í Munster í gær, þau Rena- te Kiinast og Fritz Kuhn. Eru þau bæði 44 ára að aldri og voru kjörin mótatkvæðalaust. Kiinast og Kuhn koma í stað Gunda Röstel og Antje Radcke sem samstarfsleiðtogar eða talsmenn flokksins. Röstel, sem er frá Austur- Þýskalandi og tilheyrir hófsömum armi flokksins, tilkynnti fyrr á árinu, að hún ætlaði ekki að sækjast aftur eftir embættinu en Radcke, einn helsti talsmaður hinna „bókstafstrú- uðu", ætlaði að bjóða sig fram að nýju en hætti við er þingið sam- þykkti með miklum meirihluta áætl- un stjórnarinnar um að loka kjarn- orkuverunum í Þýskalandi í áföngum. Vildi hún, að þeim yrði lok- að á skömmum tíma. I
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.